Soms ontstaat er op miraculeuze wijze een plas water op de bodem van de koelkast. Zodra u dit ziet, moet u actie ondernemen. Wat kunt u hieraan doen? Uiteraard ontstaat die plas water in de koelkast niet zomaar; dat water komt ergens vandaan. De meest voor de hand liggende oorzaak is een verstopt afvoergaatje. Elke koelkast heeft zo’n gaatje, dat dient om condens die op de achterwand van de koelkast ontstaat af te voeren. Als deze afvoer verstopt is, kan de condens dus niet weg en kan zich een plas water onderin de koelkast vormen.
Dit verklaart ook waarom je water onderin de koelkast of langs de achterkant ziet. Condenswater dat zich vormt op de binnenwand loopt via het afvoergaatje naar een lekbak onder of achter de koelkast, waar het verdampt. Controleer of het water nu goed wegloopt. Je vindt water onder de koelkast of aan de achterkant, maar de binnenkant is droog. Het condenswater dat via het afvoergaatje wegstroomt, komt terecht in een lekbak (ook wel opvangbak of condensbak) die onder of achter de koelkast zit. Normaal gesproken verdampt dit water door de warmte van de compressor.
Oorzaken van water op de bodem en hoe je het oplost
Er zijn verschillende redenen waarom een koelkast water kan lekken. Vaak gaat het om een bevroren of verstopt afvoergaatje of een volle lekbak. Het afvoergaatje zit aan de binnenkant van de koelkast, achterin tegen de achterwand, meestal net boven de groentelade. Bij sommige modellen zit er een klein gootje omheen. Een verstopt afvoergaatje zorgt ervoor dat condens niet kan wegstromen en zich verzamelt onderin de koelkast.
Waterlekken door een verstopt afvoergaatje of volle lekbak zijn niet gevaarlijk, maar kunnen wel vloerschade veroorzaken. Trek de koelkast voorzichtig van de muur en schuif het bakje los om de lekbak te controleren. De lekbak zit meestal onderaan de achterkant, boven of naast de compressor. Maak de lekbak schoon met een sopje en warm water. Is het bakje gebarsten? Dan kan lekkage blijven optreden. Lekt er olieachtige vloeistof uit het systeem, dan kan het koelvloeistof of compressorolie zijn, wat een serieuzer probleem aangeeft.
Nieuwe vochtproblemen kunnen ook ontstaan door warme of vochtige lucht die de koelkast binnenkomt. Dit gebeurt wanneer de deur vaak of lang open staat, de deurrubber niet goed afsluit of wanneer er warm voedsel in de koelkast geplaatst wordt. Controleer de deurrubber: sluit de deur op een vel papier. Als het papier er makkelijk weer uit loopt, sluit de rubber niet goed meer. Stel de temperatuur correct in: de ideale koelkasttemperatuur is 4 °C. Laat voedsel afkoelen en zet geen warme pannen of schalen in de koelkast. Warme lucht verhoogt condensatie en kan leiden tot een plasje water onderin.
Water aan de achterkant van de koelkast komt meestal van de lekbak die overloopt of niet goed op zijn plek zit. Controleer de lekbak zoals hierboven beschreven. Zie je geen lekbak maar wel een natte plek bij de slangen of leidingen? Dan kan een slangklem los zitten of de watertoevoerslang (bij ijsblokjesmaker of waterdispenser) lekken. Een plas water onder de koelkast kan meerdere oorzaken hebben: een overlopende lekbak, een verstopt afvoergaatje waardoor water via de onderkant van de koelkast naar buiten sijpelt, of een watertoevoerslang die niet goed is aangesloten. Controleer eerst het afvoergaatje en de lekbak. Als dit het probleem niet oplost, kijk dan of de koelkast waterpas staat.
Wat te doen bij verschillende vormen van lekkage
Bruine of gele vloeistof onder of achter de koelkast kan afkomstig zijn van een vuile lekbak waar zich schimmel en bacteriën in hebben opgehoopt. Verwijder de lekbak en reinig deze grondig. Lekt er een olieachtige vloeistof? Dan kan het koelvloeistof (of compressorolie) uit het koelsysteem zijn. Dit wijst op een serieuzer probleem. Water dat lekt door een verstopt afvoergaatje of een volle lekbak is niet gevaarlijk, maar kan wel schade veroorzaken aan je vloer of keukenkastjes. Lekt er koelvloeistof uit het systeem, dan is het verstandig om de koelkast uit te zetten en de ruimte te ventileren.
Wil je voorkomen dat dit soort problemen terugkomen? In de meeste gevallen kun je een lekkende koelkast zelf verhelpen. Bel een monteur als je een olieachtige of onbekende vloeistof ziet lekken, als de koelkast na het schoonmaken van het afvoergaatje en de lekbak blijft lekken, als de achterwand van de koelkast dik bevroren raakt en niet meer ontdooit, of als de koelkast niet meer goed koelt. Voor een nieuwe koelkast geldt: als de reparatie duurder is dan de koelkast waard is, of als het tijd is voor een nieuw model, bekijk dan het uitgebreide koelkastassortiment.
Tips voor onderhoud en hygiëne
Frisse koelkast, geurpreventie en vlot onderhoud: zet de koelkast regelmatig uit en haal alles eruit. In de winter kun je items buiten zetten in een tas of koelbox. Gebruik bij hogere buitentemperaturen koeltassen of koelboxen met koelelementen erin. Gebruik voor het schoonmaken een sopje van afwasmiddel of milde allesreiniger, of een eetlepel soda op 5 liter water. Vermijd bijtende middelen zoals azijn die kunststof kunnen aantasten. Voor kleine hoekjes kun je een oude tandenborstel gebruiken. Haal alle plateaus, laden, bakjes en rekjes eruit en maak ze grondig schoon. Reinig de binnenkant van de koelkast van boven naar beneden, inclusief deur en deurrubber. Droog daarna alles goed af met een schone doek.
Afvoergaatje schoonmaken en onderhoud
Het afvoergaatje bevindt zich meestal in het midden van de achterwand, net boven de groentelade. Het voert condenswater af naar een opvangbak bij de motor. Verontreinigingen zoals etensresten of schimmel kunnen zich ophopen, waardoor de afvoer verstopt raakt. Maak het gaatje voorzichtig open met een satéprikker of wattenstaafje. Wikkel eventueel een stukje keukenpapier om het voor extra grip. Spoel het gaatje door met een beetje water waarin je een paar druppels chloor hebt opgelost. Houd de afvoer regelmatig schoon om verstoppingen te voorkomen.
Een eenvoudige procedure om verstopping te voorkomen: controleer de afvoer en de lekbak regelmatig, en let op tekenen van overmatige condensatie of langdurig vocht in de buurt van de achterwand. Nieuwe apparaten hebben soms een spaarbekken naast de compressor; deze kan ook vocht afvoeren.
Specifieke gevallen en aanvullende aanwijzingen
Een vriezer die lekt heeft vaak een bevroren of verstopte afvoer, een defecte ontdooiverwarming of een niet goed afsluitende deurrubber. Controleer eerst de afvoer en de deur. Een lekkende koelkast is zelden een reden tot paniek; de meeste problemen los je zelf op met eenvoudige handelingen en regelmatige schoonmaak. Als er olieachtige vloeistof aanwezig is, kan dit wijzen op koelvloeistof of compressorolie, wat begeleiding van een professional vereist.
Om geurtjes in de koelkast te voorkomen kun je hem goed schoonmaken. Schakel het apparaat uit en haal alles eruit. In de winter kun je spullen buiten zetten in een tas of koelbox. Reinig met een sopje en droog alles grondig. Voor dagelijks onderhoud is achterzijde van sommige vrijstaande koelkasten een schoonmaakpunt: een stofrooster moet minimaal jaarlijks worden schoongemaakt om efficiëntie en veiligheid te waarborgen.
- Controleer of de afvoer verstopt is met een satéprikker en keukenpapier.
- Controleer of de lekbak goed op zijn plek zit en niet beschadigd is.
- Controleer deurafdichting en stel temperatuur in op circa 4 °C.
- Verwijder warme etenswaren en laat deze afkoelen voordat je ze opslaat.
- Reinig regelmatig alle verwijderbare onderdelen en de binnenkant van de koelkast.
Water dat achter de achterwand langs de leidingen lekt kan duiden op een losse slangklem of lekkende watertoevoerslang (bij ijsblokjesmaker of waterdispenser). Inspecteer deze slangen en aansluitingen zorgvuldig als er geen lekbak is te vinden of als vocht zich verspreidt langs de achterwand.