Ik heb 2 jaar geleden Wigo isolatie gekocht. De hele neus is dus ingepakt. Nadeel hiervan: bij harde wind ging de buitenisolatie er wel eens vandoor, en door condens binnen lieten de zuignapjes los, waardoor je eigenlijk constant met de raamiso aan het prutsen was. Oftewel, of binnen of buiten lag het eraf. Toen heb ik, nadat ik dat op een wintersport vakantie had gezien hoe iemand deze Wigo isolatie had om zijn Fiat, door de zure appel gebeten en dezelfde gekocht. Het resultaat is bevredigend, het zit er strak omheen, geen condens meer, als het bere koud is dan doe ik ,snachts nog wel eens de binneniso met zuignopjes als extra. Doordat ik ook voor de winter een zijtent opbouw, die aansluit op de voorkant isolatie, vorm het een mooi geheel, en scheelt het beduidend met de kou. Het omdoen is een fluitje van een cent, een paar minuten en klaar. Voor de zomer kun je het onderste gedeelte om de neus eraf ritsen, zodat alleen de ramen bedekt zijn, mocht je dat willen.
Welke aandachtspunten zijn cruciaal bij isoleren?
Vraag vijf camperbouwers hoe je moet isoleren en je krijgt zes verschillende antwoorden. En eerlijk? Er zijn meerdere manieren die werken.Maar er zijn er ook genoeg die er op het eerste gezicht goed uitzien… en op de lange termijn juist problemen veroorzaken. Denk aan vocht, schimmel en uiteindelijk roest. Om een camper op de juiste manier te kunnen isoleren met het juiste materiaal, heb je eerst enige kennis nodig. Iedereen kent het wel. Je zit ’s ochtends vroeg in je auto of bus, het is koud buiten en binnen no-time ontstaat er vocht op de binnenkant van de ramen van je bus. Dat vocht wat op je ramen zit is condens. De condens wat op je ramen zit, is neergeslagen vocht vanuit de vochtige lucht in je auto. De condens ontstaat niet alleen op de ramen, maar ook op de metalen (buiten)wanden van je bus. Dat vocht dat daar ontstaat is in principe niet erg, maar moet daar wel weg vanwege het risico op roestvorming. De autofabrikant heeft hier uiteraard over nagedacht. De condens dat is ontstaan op de binnenkant van je buitenwand moet weg. Dit moet afgewaterd worden, zoals dat wordt genoemd. Als dat niet gebeurt, vergoot het de kans op roestvorming. De autofabrikant heeft om deze reden afwateringskokers gemaakt in je bus. Het condens wat neerslaat op de buitenwand van je bus, komt terecht in deze kokers. Op deze manier kan de vocht wegkomen uit je bus. Het condens dat op de buitenwand neerslaat, glijdt af naar beneden. Er komen waarschijnlijk ook afwateringskanaaltjes uit aan de onderkant van je deuren. Waarom is dit belangrijk? Als je tot het isoleren over gaat dan moet je hier bewust van zijn en deze kokers en kanalen zeker niet volspuiten met bijvoorbeeld PUR schuim of ander materiaal. Het risico dat bestaat bij het isoleren van je bus is dat je met het isolatiemateriaal de condens ‘opsluit’. Dit moet je zoveel mogelijk voorkomen. Naast het verkleinen van de kans dat je de condens opsluit, kan je ook de bron zoveel mogelijk wegnemen. De luchtvochtigheid in je bus dus verlagen. Het gebruik maken van een ventilator is hoe dan ook een goed idee, ongeacht de soort isolatie dat je gaat gebruiken. Wij hebben ook de keuze gemaakt om deze ventilator in onze bus te installeren. De ventilator staat bijna altijd aan, ook ’s nachts en zelfs dan hebben we er geen last van. Bovendien kan deze ventilator open blijven staan tijdens regenbuien, zonder dat het naar binnen regent. De ventilator is bijna geluidsstil en ventileert erg goed (ook fijn als de ander op de PortaPottie zit, maar dat terzijde). Vanwege de goede ventilatie wordt condensvorming beperkt tot het minimum en verklein je de kans op roestvorming in je bus.
Het is duidelijk dat metaal een goede geleider is van kou. Als je isolatie puur tussen de spanten en kokers zou plaatsen, dan zit er geen isolatie op de metalen kokers zelf. De kokers worden dan gezien als ‘koude bruggen’. Je kunt dit voorkomen door de kokers te beplakken met isolerende tape. Voordat we overgaan op onze kijk op de diverse soorten isolatiematerialen en de bijbehorende montagetips, zetten we eerst de isolatiewaarden per materiaal op een rijtje. We gaan eerst iets dieper en technischer in op de isolatiewaarden, zodat je begrijpt wat de isolatiewaarden precies inhouden. Vind je dit minder interessant, ga dan verder naar de tabel met isolatiewaarden. Lambda-waarde / warmtegeleidingscoëfficiënt (λ): Deze waarde is een materiaal eigenschap en geeft aan hoe goed het materiaal warmte door het materiaal geleid. Wanneer je je camper goed wilt isoleren, moet de lambda-waarde zo laag mogelijk zijn. Lager is beter. Materiaal dikte (d): De materiaaldikte is per product of leverancier verschillend en is een product eigenschap. Des te dikker het materiaal, hoe meer isolatiemateriaal je hebt, hoe beter de isolatiewaarde is van het materiaal. R-waarde (R): De isolatiewaarde van een isolatieproduct is afhankelijk van de twee hierboven genoemde termen: de lambda-waarde (materiaal eigenschap) en de dikte van het materiaal (product eigenschap). Als voorbeeld nemen we 9 mm Armaflex. We willen hier de R-waarde van weten. Hiervoor moeten we lambda-waarde weten van het materiaal Armaflex en de dikte van de mat. De lambda-waardes van de meest gebruikte isolatiematerialen in campers zijn te vinden in de onderstaande tabel. Van Armaflex is de lambda-waarde 0,035 W/(m*K). Te zien in bovenstaande tabel is dat PIR platen het beste isoleren met Armaflex als opeenvolgende. Armaflex heeft als grote voordeel dat dit gemakkelijk aan te brengen is. Je betaal hier однако wel wat meer voor. Zoals je in de tabel kunt zien, is de dikte van het isolatiemateriaal erg bepalend voor de uiteindelijke R-waarde van het isolatie materiaal. Wil je echt alles uit de isolatiematerialen halen, dan is het erg van belang dat je de isolatie op de juiste manier aanbrengt. We zien veel verschillende soorten isolatie voorbijkomen op het internet waarvan men denkt dat dat hét materiaal is waarmee de camper het beste geïsoleerd kan worden. Ventilatie: ga je voor een ventilator, een dakraam, of denk je genoeg te hebben aan de autoramen? Afwatering: zijn de afwateringsvoorzieningen aanwezig en in goede staat? Bestemming met de camper: ga je vooral naar koude of warme gebieden? Let op! Voordat je daadwerkelijk over gaat tot het plaatsen van de isolate, is het aan raden om eerst geluidsisolatie aan te brengen op het plafond en wanden, in de vorm van ontdreuningsplaten. Het meest gebruikte isolatie materiaal dat we voorbij zien komen is Armaflex. Armaflex is een synthetische rubberen mat, zelfklevend en gemakkelijk aan te brengen op de buitenwand van je bus. De isolatiewaarde is erg hoog en de matten zijn leverbaar in diverse diktes. Het isoleren van je bus blijft een grote klus. Met Armaflex maak je het jezelf wel het makkelijkst in tegenstelling tot het werken met PIR of XPS platen (verder in de blog meer hierover). Armaflex dikte van 19mm voor de rest van de camper is meestal voldoende. De Armaflex is ook op de binnenwand aan te brengen. Isolatiemateriaal dat erg geschikt is voor campertoepassingen is PIR plaat. De isolatiewaarde is erg goed, de platen zijn vochtafstotend en voorkomt schimmelvorming. Voorkomen verlijming op de buitenwand i.v.m. Koude bruggen afplakken met isolatie tape of EPDM tape. Net als PIR platen zijn XPS platen ook heel geschikt om te gebruiken als camper isolatie. XPS platen worden in de volksmond ook wel piepschuim genoemd. De XPS platen hebben een goede isolatie waarde en zijn relatief gezien goedkoop. Voorkom verlijming op de buitenwand i.v.m. Koude bruggen afplakken met isolatie tape of EPDM tape. Een natuurlijke soort isolatiemateriaal, schapenwol! Isoleert erg goed, is gemakkelijk aan te brengen en is goedkoop. De meningen over schapenwol als camper isolatie verschillen enorm. Ja, schapenwol neemt vocht op, maar schapenwol staat erom bekend dat het ook weer makkelijk van het vocht af kan komen. Zorg voor vette schapenwol. Minder geschikt voor gebruik als plafond isolatie, omdat daar de meeste condens ontstaat. Ideaal om een huis mee te isoleren, gezien je de isolatie in dat geval af afsluit met een dampdichte folie. Het is echter heel lastig om de isolatie in een camper 100% dampdicht af te sluiten. De glaswol of steenwol neemt in een campertoepassing erg veel vocht op en komt er heel lastig weer vanaf. Wat ook nog wel gedaan wordt is dat de binnenkant van de buitenwand wordt bespoten met PUR schuim. Als je de informatie in de voorgaande paragrafen hebt gelezen over condens en afwatering, dan kun je begrijpen dat deze isolatie methode niet helemaal de juiste manier is. Ook worden de afwateringskokers nog wel eens volgespoten. Een enorm foute beslissing wat je nooit meer kan herstellen. Je kunt PUR schuim wel gebruiken als verlijming van isolatie platen, maar verder kun je het het beste achterwege laten.
Materialen en hun eigenschappen
Wanneer je ervoor kiest je camper te isoleren met PUR-schuim, kun je bijvoorbeeld nooit meer laswerk verrichten aan het metaal, mocht dat nodig zijn. Als je toevallig een aluminium of RVS wasbak hebt thuis, dan is de kans groot dat er aan de onderkant van de wasbak een ontdreuningsplaatje zit. Dit plaatje is ervoor bedoeld om massa toe te voegen aan het oppervlak. In een bus werkt dit op dezelfde manier. Het dak en de wanden van je bus bestaan uit grote oppervlaktes metaal. Om het geluid van vallende regendruppels en trillingen tijdens het rijden te verminderen, heeft de autofabrikant al iets bedacht. De profielen die je in de meeste autodaken ziet, zijn ervoor bedoeld om trillingen en dus ook geluid te verminderen. Het plaatsen van ondreuningsplaten kan aanzienlijk veel verschil maken in het geluidsniveau in je camper. De ondreuningsplaten plak je als kleine stukken aan het dak en de wanden van je bus. Hiermee wordt massa toegevoegd aan de grote oppervlaktes en worden trillingen (en geluid) voorkomen. Wij hadden voor onze bus genoeg aan twee pakketten ontdreuningsplaten van 3,4 m² (Amazon NL). Ook zijn soortgelijke ontdreuningsplaten op de Duitse Amazon te vinden: ontdreuningsplaten van 2 m² (Amazon DE), die zijn vaak wat goedkoper, even checken! De oppervlakte van de twee wanden en plafond van onze bus is ongeveer 17 m². Het is belangrijk dat je de platen stevig en zonder luchtbellen bevestigd op het metaal.
Metaal is een zeer goede geleider van zowel warme als koude lucht. Alle stukken metaal in je camper die je niet of minder goed isoleert en verbonden zijn aan je carrosserie zijn koudebruggen. Een koudebrug verlaagt de isolatiewaarde van je camper en is daarmee ongewenst. Bovendien vergroten ze de kans op condensatie en schimmelgroei. Met een dampscherm voorkom je dat er lucht en dus ook vocht bij het isolatiemateriaal kan komen. Je plaatst het over het isolatiemateriaal heen waarmee je het isolatiemateriaal luchtdicht maakt. Belangrijk bij het plaatsen van een dampscherm is dat het volledig luchtdicht is en dat blijkt in de praktijk nog wel eens lastig. Wij hebben het niet gebruikt aangezien Armaflex vochtregulerend is. Naast isolatie in een camper is ventilatie noodzakelijk. Door jouw camper te ventileren voorkom je namelijk dat vocht zich in de bus ophoopt.
Voordat je begint met het isoleren van je camper wil je al het carrosseriewerk hebben voltooid. Denk hierbij aan camper ramen inbouwen, maar ook het plaatsen van de CEE wandinvoerdoos, gas- en watertoevoer. Daarnaast doe je er verstandig aan om elektrakabels te trekken voordat je alles bedekt met isolatiemateriaal. Gebruik hiervoor ribbelbuizen om de kabels te beschermen tegen scherpe randen en schuren tijdens het rijden. Omdat je Armaflex isolatie voor je camper alleen per vierkante meter kunt bestellen, zul je eerst het aantal vierkante meters metaal van je camper moeten opmeten. Hoeveel camper isolatiemateriaal jij nodig hebt hangt af van de lengte en hoogte van je camper, maar reken ruim want je kunt niet alle vierkante meters op een rol optimaal gebruiken. Ontdreuningsplaten en isolatiemateriaal blijven beter plakken op een schone, vetvrije en droge ondergrond. Daarom hebben wij het staal ontvet met St. Marc, maar je kunt ook remreiniger gebruiken. Als je te maken hebt met roestplekken dan zul je deze moeten behandelen om te voorkomen dat ze groter worden. Wij hadden kleine roestplekken die we hebben behandeld met Hammerite. Wat ook belangrijk is voordat je Armaflex gaat aanbrengen in je camper is dat alle metalen oppervlaktes goed droog zijn. Zo voorkom je dat vocht achter het isolatiemateriaal blijft zitten en dat het Armaflex daarnaast goed hecht aan het metaal en dat vocht later er ook niet achter kan ophopen. Het beste kun je hiervoor een droge doek gebruiken en de camper eventueel vooraf even opwarmen met een elektrisch kacheltje. Bij het isoleren van onze camper vloer hebben we eerst houten latten over de lengte van de bodem gelijmd met Polymax gebruikt. Polymax is een uitstekende alleslijm dat hout perfect op metaal lijmt. De houten latten zorgen ervoor dat de vloerplaat niet rechtstreeks op het Armaflex isolatie kan drukken. Zodoende behoudt het zijn isolerende werking. Bovendien creëert de ruimte tussen de vloerplaat en het isolatiemateriaal een extra isolerende werking (net as bij dubbelglas). Een ander voordeel van latten verlijmen op de bodem van je camper is dat het een stevige fundering is waarop je camper meubilair kunt bevestigen. Nadat we de Polymax een nacht hebben laten uitharden hebben we tussen de latten, stroken van Armaflex 19mm geplakt. Eventueel kun je over de latten en over het camper isolatiemateriaal wat hier tegenaan zit nog Armaflex tape plakken voor een optimale afwerking. Armaflex tape is verder ook erg geschikt om andere naden en kieren goed dicht te maken om zo een optimale isolatie realiseren. Het lukt namelijk niet altijd om alles mooi dicht tegen elkaar te plakken. We adviseren dan ook altijd om twee rollen Armaflex tape erbij te bestellen. Als laatste stap hebben we een populieren multiplex vloerplaat (244×122 cm verkrijgbaar bij de Gamma) op maat gezaagd en met schroeven op de latten gemonteerd. TIP: leg gewichten op de balken zodat ze stevig worden aangedrukt. Als vierde stap hebben wij geluiddempende platen aangebracht. Ontdreuningsplaten zijn eenvoudig met een scherp stanleymes op maat te snijden. Om luchtbellen te voorkomen is het belangrijk dat je de ontdreuningsplaten stevig aandrukt. Wij hebben dit met de hand gedaan, maar je kunt ook een speciale roller gebruiken. Na het aanbrengen van ontdreuningsplaten en het isoleren van de vloer zijn we verder gegaan met de zijwanden, het plafond en de wielkasten. Zoals eerder vermeld wil je koudebruggen zoveel mogelijk voorkomen. Bedek daarom al het metaal en isoleer over de spanten, maar dek ventilatieroosters niet af. Vergeet de cabine boven de bestuurder- en bijrijder(s) niet!
NOTE: Wij hebben de holle delen (in de spanten) niet opgevuld met isolatiemateriaal. Deze ruimtes zijn omsloten door staal dat direct in verbinding staat met de buitenkant. Zodoende kan warme of koude lucht worden afgevoerd. Mocht je nog geen elektra kabels hebben getrokken dan is nu het juiste moment (lees hier alles over camper elektra). Je kunt ze immers nog mooi wegwerken achter de aanwezige spanten van je bus. Kies kabels die dik genoeg zijn zodat ze de spanning die er doorheen loopt aankunnen zonder warm te worden. Maak daarnaast gebruik van ribbelbuizen om je kabels te beschermen tegen de scherpe metalen randen van je bus. Wielkasten isoleren is net even anders dan de recht-toe-recht-aan stukken in de camper. Wij hebben de elektriciteitskabels door de balken en spanten van onze camper getrokken. Als laatste stap hebben we de achterdeuren en schuifdeur van onze bus geïsoleerd. Ook de schuifdeur wil je isoleren. Voor het isoleren van de deuren hebben we Armaflex 6mm isolatie gebruikt. Vergeet niet om de ramen te voorzien van camper raamisolatie. Ramen laten immers veel koude lucht door en warmen je camper snel op bij een zonnige dag. Aangezien er niet voor alle ramen standaard raamisolatie te kopen is, zul je wellicht zelf raamisolatie moeten maken net als wij hebben gedaan voor de achterruiten van onze bus. Na het isoleren van je camper en je elektriciteitskabels te hebben gelegd kun je de wanden, het plafond en de deuren afwerken. Lees en bekijk bijbehorende video over hoe wij onze camper wanden hebben betimmerd en bekleed.
Camper isoleren met Armaflex isolatiemateriaal
Samengevat: welke keuzes maken het verschil?
De meest gebruikte isolatiematerialen voor de camper zijn: piepschuim, folie, isolatiepanelen, purschuim, X-trem en Armaflex. Armaflex en X-Trem zijn vanwege vochtbestendigheid en flexibiliteit het meest geschikt voor compacte ruimen. PIR platen bieden uitstekende isolatiewaarde, maar vereisen juiste toepassing. XPS platen zijn goedkoop en hebben ook goede isolatie, maar vereisen aandacht voor koudebruggen. Schapenwol is natuurlijk, maar kan vocht opnemen en is minder geschikt voor plafonds. Glaswol en steenwol nemen veel vocht op en zijn lastig weer te drogen. Voorkom dat ARMAFLEX rechtstreeks op metaal wordt geplakt indien er koudebruggen zijn. Houd rekening met ventilatie, afwatering en dampdichte lagen. De juiste combinatie van materialen, juiste diktes en een goede montage leveren een comfortabeler en roestvrij camperleven op.
Praktische montagetips
- Begin met de vloer: leg houten latten op het metaal, lijm met Polymax en zorg voor ruimte onder het isolatiemateriaal.
- Breng ontdreuningsplaten aan op dak en wanden om geluid en trillingen te verminderen.
- Werk van buiten naar binnen: voorkom vocht bij radiatorachtige oppervlakken en behandel roestplekken vakkundig.
- Ventileer voortdurend met een stille ventilator om condens te beperken.
- Zaag en pas Armaflex 19mm of 32mm aan op wanden planken en plafond voor optimale isolatie.