De wereld van de volkshuisvesting is een complexe wereld. Dat heeft te maken met maatschappelijke belangen en geld, maar ook met visie. Je kunt discussiëren over de vraag of een woningcorporatie een smalle of een brede taakopvatting hoort te hebben. Maar de echte vraag is of je naar de korte of lange termijn kijkt. Een korte en lange termijn visie kunnen flink botsen.
Woningcorporaties hebben de wettelijke taak om voldoende betaalbare woningen beschikbaar te stellen voor mensen met beperkte financiële mogelijkheden. Het is misschien verrassend, maar de verduurzaming van woningen kan daar enorm bij helpen. Verduurzaming is namelijk in het belang van de woningcorporaties zelf en ook in het belang van hun klanten. Gelukkig zijn er ook heel wat woningcorporaties die dat belang zien.
1 Verduurzamen is uiteindelijk het goedkoopst
Wie stuurt op lage initiële kosten, heeft op korte termijn minder investeringslasten. Maar als een gemeente besluit om de betreffende buurt of wijk gasloos te maken, wat de komende jaren meer en meer zal gebeuren, dan gaat het alleen maar extra geld kosten om die woningen alsnog van het gas af te halen. Een woning bouw of renoveer je met het oog op de lange termijn: 40 tot 50 jaar. Daarom is het verstandig om bij investeringen in nieuwbouw of grootschalige renovatie uit te gaan van de totale kosten over de hele levensduur.
2 Verduurzaamde woningen zijn meer gewild
Woningen die niet worden verduurzaamd, raken gaandeweg minder in trek bij bewoners. Omdat ze minder comfortabel en aantrekkelijk zijn, maar vooral ook omdat de energiekosten hoger en ook nog eens onvoorspelbaar zijn. Onaantrekkelijke woningen zijn voor woningcorporaties een potentieel risico. Niet alleen in financieel opzicht, maar ook vanwege het risico van verpaupering.
3 Woonlasten worden voorspelbaar en beheersbaar
In de toekomst gaan de energiekosten naar verwachting omhoog. Gas wordt duurder door de hogere energiebelasting; stroom wordt duurder door een toenemende vraag en door de Heffing Opslag Duurzame Energie (ODE). Naar schatting zal de energierekening in 2018 met ongeveer €110,00 stijgen. Dat is hoger dan het berekende prijsindexcijfer. Door woningen te verduurzamen, wordt zowel geïnvesteerd in energiebesparing als in duurzame opwekking.
4 Verduurzaming verrijkt een wijk
De meeste woningcorporaties kiezen voor een brede invulling van hun wettelijke taak. Zij zetten zich niet alleen in voor voldoende betaalbare woningen, maar ook voor een goede kwaliteit van die woningen, voor betaalbare en beheersbare woonlasten en voor leefbare, veilige, gezonde buurten. De keuze voor nieuwbouw- en renovatieprojecten met hoge energie-ambities past daar goed bij. Er zijn inmiddels al vele voorbeelden die laten zien dat NOM-renovaties daadwerkelijk bijdragen aan de leefbaarheid in (probleem)wijken. Wijken ondergaan door deze grondige aanpak een complete metamorfose, tot trots van de bewoners.
5 Verduurzaming is een integrale opgave
De verduurzamingsopgave in de gebouwde omgeving is een integrale opgave. Alles hangt namelijk met alles samen: de uitstraling, kwaliteit en het comfort van woningen, de bescherming van flora en fauna, de beschikbaarheid van zorg in de buurt, de aanwezigheid van voldoende goede speelmogelijkheden voor kinderen, de bereikbaarheid en toegankelijkheid voor gehandicapten, maatregelen voor klimaatadaptatie en een goede (riool)infrastructuur. Dit vraagt om investeringsplannen waarbij al deze maatschappelijke opgaven op een efficiënte en effectieve manier worden aangepakt. Woningcorporaties en andere betrokken partijen kunnen daar elk hun aandeel aan leveren.
Het moet en kan beter. Natuurlijk: verduurzaming is en blijft maatwerk. Een NOM-oplossing is vooralsnog niet voor elke wijk en elk type woning de beste oplossing. NOM-concepten werken nu nog het beste bij standaard type woningen uit de naoorlogse periode. Daar kunnen de woonlasten (totale huur en energiekosten) voor en na de renovatie gelijk zijn (woonlastenneutraal). Maar woningen met veel zelf aangebrachte voorzieningen, zoals serres en bijkeukens, krijgen te maken met extra kosten. Er zijn natuurlijk alternatieven op de markt. Bij het vergelijken en keuzes maken is het belangrijk uit te gaan van Total Cost of Ownership(TCO). Dit helpt je om de beste aanbieder te kiezen bij een selectie. NOM moet volgens de wet op de Energieprestatievergoeding (EPV) aan strenge eisen voldoen: non-fossiel, reductiewarmtevraag, woonlastenneutraal en opwek eigen energievraag. Binnen deze strakke kaders kan een NOM renovatie gewoon een goede buisinesscase zijn en bij nieuwbouw is het een no-brainer. Een voorbeeld van een alternatief zijn hybride systemen: een combinatie van cv-ketel en warmtepomp. Deze systemen zijn echter nog steeds afhankelijk van fossiele energie en minder gericht op de noodzakelijke significante reductie van de warmtevraag (isolatie). Een ander voorbeeld is het duurzaamheidskenmerk BREEAM. Conclusie is dat we nu nog niet alle woningen NOM kunnen maken. Maar er zijn wel heel veel woningen die op basis van een gezonde businesscase wel naar NOM gerenoveerd kunnen worden. Laten we daar nu eens mee beginnen. Daar hebben we de komende 15 jaar onze handen meer dan vol aan.
Kijk naar de toekomst
De verduurzaming van de woningvoorraad is geen idealisme van pionierende woningcorporaties. Het is een uitstekende manier om stabiele woonlasten voor bewoners te garanderen en de kwaliteit van de leefomgeving te verbeteren. Verduurzaming biedt een kans om de negatieve spiraal in buurten of wijken te verbreken en ruimte te maken voor nieuwe initiatieven en impulsen. Tot slot nog een waarschuwing voor wie aan de slag wil met verduurzaming. Een nieuwbouw- en renovatieproject met hoge energie-ambities is iets totaal anders dan een traditioneel woningrenovatieproject. Een woningcorporatie die voor het eerst met een NOM-project begint, begint aan een compleet nieuw leertraject, met ingrijpende gevolgen voor de organisatie als geheel. Het betekent dat de organisatie niet naar zichzelf, maar naar de toekomst gaat kijken.
Total Cost of Ownership
In de route naar een duurzame woningvoorraad is het raadzaam om de Total Cost of Ownership (TCO) te berekenen. De TCO geeft cijfermatig inzicht in het renovatievraagstuk. Er wordt gekeken naar alle kosten en opbrengsten over de gehele economische levensduur van vastgoed: van renovatiekosten tot subsidies, onderhoudskosten, woonlasten voor huurders en kosten en inkomsten van de corporatie. Deze analyse helpt bij het vergelijken van verschillende duurzaamheidsaanpakken: in hoeverre sluiten de investeringen aan bij de klimaatdoelen? In plaats van enkel te kijken naar de kosten op korte termijn, geeft de TCO inzicht in de waarde van de investeringen op lange termijn.
Het verduurzamen van de volledige vastgoedportefeuille is een flinke investering. Het is echter ook de taak van de woningcorporaties om betaalbare huisvesting te bieden aan mensen met een laag inkomen. Daarom zijn er voor corporaties verschillende regelingen beschikbaar voor het financieren van de verduurzaming. Deze regelingen zijn doorgaans tijdelijk van aard en lopen zolang er budget beschikbaar is. De huidige woningvoorraad voldoet niet aan de vraag. Een uitdaging die voorlopig ook niet zal worden opgelost: de bevolking groeit nog steeds, terwijl huishoudens steeds kleiner worden. Het verlengen van de levensduur van woningen kan bijdragen aan de oplossing. De uitdaging is om duurzame steden te bouwen die berekend zijn op de bevolking van nu én morgen.
ROCKWOOL isolatie kan hieraan bijdragen dankzij de unieke robuustheid van het materiaal. Het isolatiemateriaal heeft een zeer lange levensduur en behoudt zijn uitstekende isolerende werking. Heb je behoefte aan technisch advies? Of wens je hulp bij bijvoorbeeld berekeningen, producten en toepassingen? Brandveilig verduurzamen bestaande gebouwen: de komende decennia zal de bestaande gebouwde omgeving duurzaam en voortvarend gerenoveerd moeten worden. Het gaat hierbij om honderdduizenden woningen en flatgebouwen. Maar hoe doe je dat tegelijkertijd brandveilig?
Efficiënt renoveren met steenwol: ROCKWOOL steenwol isolatie zorgt voor een verhoogd wooncomfort en is een effectieve manier om je energieverbruik te verlagen. Instrumenten & onderzoek: beleid & regelgeving, uitvoering en praktijk tonen aan hoe verduurzaming in corporaties wordt toegepast. In 2050 moeten alle sociale huurwoningen energieneutraal zijn. Door het wonen CO2-neutraal te maken, dragen corporaties bij aan Klimaatakkoord en Europese richtlijnen.
Wat speelt er? Het kabinet zet nieuwe stappen in de uitvoering van de Europese richtlijn voor de energieprestatie van gebouwen. Vanaf 1 juli 2026 gelden nieuwe regels voor het gebruik van het stroomnet. Verduurzamen van woningen vereist gezamenlijke inspanning: gemeenten, corporaties, bewoners en aanbieders werken samen aan energieneutraal bouwen en renoveren. Nieuwe concepten zoals biobased en natuurinclusief bouwen komen op in verschillende steden en bij meerdere corporaties.
Energieneutraal bouwen met Bouwend Nederland en TNO
Nieuwe samenwerkingen en pilots blijven ontstaan: in Zoetermeer onderzoekt BouwhulpGroep verduurzaming van woongebouwen in samenwerking met gemeente en VvE’s; Alliantie+ biedt een stap richting energieneutraal gebouw; VvE POWER Brabant richt zich op innovatieve aanpakken voor VvE's binnen Breda en Oosterhout. Deze initiatieven laten zien hoe wijkvernieuwing en verduurzaming samen kunnen groeien met bewonersparticipatie en financiële haalbaarheid.
Bewoners en participatie
Bewonersbegeleiders behartigen de belangen van bewoners waarvan het huis of de wijk gerenoveerd wordt. Zij bieden een luisterend oor, geven persoonlijke aandacht en verstrekken tijdige en duidelijke informatie. Participatie bij renovaties staat centraal: bewoners betrokken houden bij het proces en samen met hen nieuwe sociale cohesie in de wijk creëren.
- Innovatie in renovatie: toepassing van data en nieuwe technieken samen met bewoners en partners.
- Data en wijkprofielen: big data helpen in kaart brengen van leeftijdsopbouw, inkomen en technische eigenschappen van woningen.
- Resultaten en toekomst: renovaties verbeteren woongenot en verlagen energielasten met oog voor minimale overlast voor bewoners.
Stadgenoot en andere corporaties benadrukken dat energielabels een toenemend invloedrijke rol spelen bij aankoopbeslissingen en renovaties. Circulair bouwen en biobased ontwerpen krijgen steeds meer aandacht als geïntegreerde aanpak voor toekomstbestendige woningportefeuilles. De toekomst vraagt om een combinatie van grootschalige renovaties, gericht op energieneutraal wonen en duurzame wijkontwikkeling met aandacht voor leefbaarheid, zorg en mobiliteit.
tags: #woningcorporatie #renovatie #wijk