Uren heb ik op internet gezocht hoe je zelf een penant of ook wel een poer genoemd kan bouwen. Helaas kwam ik niet veel verder dan een paar sites die zelf aanbieden om deze voor jou te bouwen, maar die hadden geen van allen tijd of kwamen met een prijs waar je steil van achterover slaat. Wanneer je het woord penant intikt in Google zal je bovenstaande omschrijvingen treffen, in dit blog heb ik het over de pilaar versie van een penant; een gemetselde pilaar die meestal aan het begin van een oprit staat, zowel links als rechts van een oprit. Soms zit er een bel/intercom op en ook wel eens een ingebouwde brievenbus. Ook zie je aan sommige penanten een hekwerk.
De volgende stappen hebben wij gedaan om tot een mooi resultaat te komen. Tip: doe deze klus bij mooi en droog weer, denk aan de periode april t/m september! Wij bedachten deze klus rond november te gaan doen, maar door het koude weer en veel regen lag de klus regelmatig stil. Zo kan je niet lekker graven in een bevroren zandlaag, is betonstorten en metselen bij regen en onder de 5 graden ook niet aan te raden en voegen is ook een klus voor bij droog weer!
Voorbereiding en locatie
- Het uitgraven van de locatie waar de pilaren moeten komen is erg belangrijk. De fundering (betonlaag) moet namelijk op de vorstgrens geplaatst worden. De vorstgrens is de gronddiepte tot waar de grond in de winter kan bevriezen. Deze grens bevindt zich op een diepte van zo’n 60 centimeter.
- Als de grond onder een gebouw of object met fundering op staal/beton bevriest en vervolgens ontdooit, dan wordt de vloer iets opgetild en kan de vloer scheef terugzakken, dus ook jouw pilaar in dit geval. Dus er moest een gat van 60cm diep gegraven worden. Omdat de pilaar zelf zo’n 55x55cm was, was het handig om de kuil een afmeting te geven van 70x70cm.
- Om een sterke fundering te krijgen is het verstandig om in plaats van bijvoorbeeld snelbeton een bekisting te maken voor beton met bewapening. Er komt toch een flink gevaarte op te staan. De bekisting hebben wij gemaakt van gewoon vuren houten planken met een hoogte van 20cm. De hoogte van het gewapende beton hoefde maar 20cm te zijn, dus de bak hoefde dat ook maar te zijn. Om er voor te zorgen dat de grond het water niet onttrekt aan het beton hebben we om de bekisting aan de onderkant plastic vastgemaakt.
Funderingsstorting en wapening
- Na het plaatsen van de bekisting zijn er twee stenen ingelegd met daarop twee staalmatten op maat met daartussen v-vormige verhogers van staaldraad. Zo zorg je ervoor dat er ook ruimte onder de eerste staalmat én tussen de staalmatten blijft waar het beton naartoe kan vloeien.
- Het storten van de fundering gaat bij temperatuur boven de 5 graden en bij droge omstandigheden. Het storten gebeurt met gewone betonmortel (zakken van 25 kilo). Voor een fundering van 60x60cm en 20cm hoog wordt ongeveer 0,072m3 betonmortel berekend.
Uitvoering: metselen van de pilaar
- Zodra het beton goed uitgehard is, denk aan zo’n twee weken, dan kan je gaan metselen! Wij hebben gebruik gemaakt van een stelpilaster om het vierkant enigszins ook een vierkant frame waarbinnen wij de rand konden metselen. De stenen hebben we uit dezelfde batch gehaald om kleurverschil te voorkomen.
- De stenen hebben al die tijd buiten gelegen, dus vooraf flink nat maken was niet nodig. Tip: zorg er gelijk voor dat je elektra-kabels in de pilaar hebt verwerkt en dat de kabel(s) binnen in lang genoeg zijn zodat je staand de elektra kunt koppelen en afmonteren. Altijd handig mocht je verlichting op de paal willen aanbrengen of een deurbel.
- Voegspijker en voegen: bij het klussen gaat er wel eens wat mis; als een pilaar scheef staat, kun je steken of opnieuw starten. En dan komen we bij het lastigere deel: het voegen van de pilaar. De kleurvoeg is bepalend; diverse zakken voegmortel zijn getest en Beamix gebroken wit bleek vaak het beste.
- Na het voegen: elektra-afwerking in een vocht- en vorstvrije box in de pilaar. Condensafvoergaatjes onderin zorgen dat vocht afvloeit. Als elektra werkt, kan de paalafdekker erop. Paalafdekkers zijn kant-en-klaar te koop (bv. blauw hardsteen met diamantkop).
Voegen en afwerking
- De voeg diepte is afhankelijk van de gewenste voeg. Krab de horizontale voeg eerst uit (lintvoeg), daarna de verticale voeg (stootvoegen). Bij het drogen van het metselwerk kunnen scheurtjes ontstaan; houd rekening met de droog- en weersomstandigheden.
- Let op: voegmortel moet niet te droog en niet te nat zijn. De voegmortel mag pas na circa twee weken worden gevoegd.
Metseltechniek en tips voor beginners
- Bij het metselen is het belangrijk om een halfsteensverband te gebruiken zodat de muur sterkt. Stenen dienen nooit exact boven elkaar te liggen en moeten verspringen.
- Voegspijker is onmisbaar om de voegen netjes uit te krabben en later glad te strijken.
- Voor het opzetten van een muur: metselspecie 1 metselcement : 3 zand, droog voorgemengd; water toevoegen. Meng de specie goed zodat er geen klonten zijn en zorg voor een klontvrije massa.
- Een 1-minuut-proef helpt om het vochtgehalte van stenen te controleren. 2 stenen tegen elkaar met lichte druk gedurende 1 minuut. Aan het eind: controleer of er geen overtollig vocht achterblijft.
Toepassing: pilasters als architectonisch element
- Gedraaide pilaster metselwerk is een traditionele techniek die verticale, licht uitstekende muurvlakken creëert, vaak decoratief en tegelijkertijd dragend voor bijvoorbeeld carports of schuttingen. Pilasters geven gevels ritme, diepte en een klassieke uitstraling.
- Bij carports, tuinelementen en schuttingen kan dit los als pilaren fungeren of als onderdeel van een muur. De combinatie van structuur en decoratieve waarde maakt pilaster metselwerk een bijzondere blikvanger.
Praktische onderverdeling en kostenindicatie
- Fundering en bekisting stap voor stap: uitgraven, bekisting plaatsen, wapening bevestigen, bekisting bekleden met plastic tegen water en grondvocht.
- Storten van de fundering: betonmortel aanmaken, in de kuil gieten, egaal verdelen, laten uitharden.
- Metselwerk opbouwen: stelpilasters gebruiken voor vierkante hoeken, stenen in dezelfde batch en natte stenen nemen meteen vocht op, afwerken van de pilaar.
- Elektrische installatie: kabels binnenin de pilaar, afdekken met paalafdekkers en zorgen voor drenage en vorstvrije ruimte.
Instrumenten en materialen kort samengevat
- Bekisting van vuren houten planken
- Staalmatten en staaldraad voor wapening
- Betonmortel (zakken 25 kg)
- Speciegereedschap: troffel, voegspijker, speciekuip, mixer
- Stenen, in dezelfde batch
- Paaldoppen en paalafdekkers
Onderhoud en aandachtspunten
- Bescherming tegen regen en uitdroging in het beginstadium is cruciaal om witte uitslag te voorkomen.
- Voorkom bevriezing tijdens het metselen; voer dit bij voorkeur uit bij droog en boven de 5 graden.
- Let op verspringende voegovergangen en controleer regelmatig met een waterpas tijdens het metselen.
Extra overwegingen en inspiratie
In dit artikel komt ook de gedachte naar voren dat het metselen van een muur onderling vergelijkbaar is met het plaatsen van pilasters: de fundering, het metselverband, en de aansluiting met kabels en afdekking spelen een cruciale rol in de stabiliteit en uitstraling.