Wortels is een gewas dat elk jaar weer in mijn moestuin staat, en ieder jaar hebben ze weer een ander model. Soms een beetje krom, heel klein of juist weer recht. Ze maken er altijd een leuke verrassing van als je ze uit de grond haalt. Wortels groeien het beste in losse, goed doorlatende grond die diep genoeg is om lange wortels te ontwikkelen. Zorg ervoor dat de grond vrij is van stenen en andere obstakels. Als je vaak een kromme oogst hebt, wat natuurlijk ook leuk en lekker is, kan het zijn dat de grond wat zwaarder is. Hierdoor kunnen ze minder makkelijk recht naar beneden groeien.
Begin vroeg in het voorjaar met zaaien. Zaai de zaden oppervlakkig en niet te diep. Zodra de wortels opkomen, en je hebt twee zaden op een plek gezaaid, moet je ze gaan uitdunnen. Loop niet over de grond tussen de beplante plekken in de moestuin, vooral niet als de grond heel nat is na een regenbui. Wortelzaden hebben soms wat extra tijd nodig om te ontkiemen, vooral bij koude temperaturen. Na 60-80 dagen na het zaaien kunnen de eerste worteljes al geoogst worden, afhankelijk van het ras natuurlijk, maar dit kun je wel als leidraad aanhouden. Trek voorzichtig aan de toppen om te controleren of ze groot genoeg zijn om te oogsten; de bovenkant komt dan tevoorschijn. Snijd het loof eraf voordat je ze opbergt, hierdoor blijven ze langer goed.
Oogst bewaren? Kun je groente kweken op water zonder moestuin? Vandaag wordt het heet in Nederland: tot wel 37 graden! De fel oranje wortels van de Makkelijke Moestuin hebben een afgeronde punt. Zelf gekweekte wortels zijn heerlijk. Deze soort wortels hebben afgeronde punten. Daarom worden ze dikker als ze de bodem van je bak raken maar groeien niet het hoekje om. De wortels worden 15 tot 20 cm lang. Het is een veelzijdige en populaire groente die je op allerlei manieren kunt eten: ook rauw. Zelfs het loof is eetbaar. De eerste wortels waren wit, kwamen uit Perzië (nu Iran) en werden door de V.O.C. Wortels zijn rijk aan vitamine A, B1, B2 en B6, C, en een grote dosis bètacaroteen, dat in het lichaam wordt omgezet in vitamine A. Wortels staan in de gratis Makkelijke Moestuin app. Die begeleidt je van zaadje tot oogst. Elke groente doorloopt een aantal stadia - wij noemen die levels. De app vertelt je precies wat je in elk level moet doen en laat je regelmatig checken of je plantjes al ver genoeg zijn voor het volgende level.
Hoe je succesvol wortels kweekt, hoef je dus vooraf niet te weten. Maar vind je het leuk om alvast het een en ander te lezen, kijk dan bij de Wortel in de shop. Deze wortels staan in de gratis Makkelijke Moestuin app. Zodra je de eerste zaailingen op ziet komen, weet je dat het goed gaat. Nu moet je de mooiste zaailingen laten staan en de rest meedogenloos weg knippen. Da’s lastig om te doen - vooral omdat de plantjes moeilijk uit elkaar te halen zijn - maar is nodig om je plantjes gezond op te laten groeien. Bij worteltjes is dat uitdunnen extra belangrijk want die moeten uitgroeien tot dikke penen. In dit stadium, dat je op zijn vroegst tussen de 9 en 10 weken na het zaaien bereikt, zijn de eerste wortels klaar om te oogsten. Om te zien of het al zover is, veeg je aan de voet van het loof wat mix weg. De wortel moet minstens één centimeter doorsnede hebben. Of ze al groot genoeg zijn hangt echt af van het weer. Soms duurt het nog veel langer en dan laat je ze lekker staan. Soms zijn er een paar al redelijk dik en stelt de rest nog niet veel voor. Trek dan de grootste wortels eruit en laat de rest staan om door te groeien. Bij wortels moet je geduld hebben. Zelf vergeet ik ze nog wel eens. Dat geeft niet, want hoe langer ze staan, hoe dikker ze worden.
De meeste mensen eten alleen de wortels zelf. Rauw uit het vuistje of geraspt door salades. Je kunt ze ook koken, stoven of roosteren in de oven. En worteltjestaart is echt lekker! Het loof is ook eetbaar en minstens zo gezond. Verwerk het rauw in een (tabouleh-) salade met wortel, ui, kikkererwten en komijn. Tijdens het laatste levels blijf je de wortels oogsten, net zo lang tot alles op is. Wortels kunnen goed tegen kou, wat dat betreft kun je ze in het najaar lang laten staan. Ze zijn super lekker en best makkelijk om te telen. Geef je op en ontvang actuele info waar je echt iets aan hebt. Zoals de 3 fouten die bijna alle beginners maken - en hoe jij ze voorkomt.
Een wortel is tweejarig: in het eerste jaar maakt de plant de eetbare wortel en in het tweede jaar bloeit de plant, maakt ze zaden en sterft ze af. Omdat we normaal gesproken wortels na het eerste jaar direct oogsten, zien we de plant meestal niet in bloei. Worteltjes zijn erg gezond, ze bevatten namelijk caroteen. Zaai de afzonderlijke zaadjes op ongeveer 0,5 cm diep en ongeveer op 4-5 cm van elkaar zodat ze voldoende ruimte hebben om te groeien. Als je iets te dicht op elkaar hebt gezaaid, moet je later de dunne worteltjes weghalen, zodat de planten per wortel alsnog 3 cm ruimte hebben. De kleine dunne wortels hoef je niet weg te gooien, die kun je ook alvast snoepen. Het zaad van de wortel kiemt langzaam (ongeveer een maand). Wortels kun je beter niet verplaatsen. Net als radijsjes zaai je ze meteen op de goede plek want ze kunnen echt niet tegen verplanten.
Als je geen tuin hebt, zaai dan een paar zaadjes direct in een diepe bloempot, zodat er een wortel in kan groeien (min. Wortels hebben weinig voeding nodig. Zorg, zeker tijdens het kiemen en de jonge groei, zeer regelmatig voor voldoende vocht. Als het heel erg droog is tijdens de groeiperiode, blijven de wortels namelijk erg klein. Het liefst groeien wortels op zand- of leemgrond (bodem met een losse structuur). Potgrond is wat dat betreft ideaal. Het is belangrijk dat de worteltjes weinig weerstand voelen tijdens de groei. Als dat wel gebeurt, krijg je wortels met kronkelingen en gekke vertakkingen. Wortels kun je vrij snel oogsten. Als je vroeg zaait (eind maart/begin april), kun je later op dat stukje grond of in de diepe pot nog iets anders zaaien, zoals boontjes, bietjes of sla.
Zaai wortels naast uien. De wortelvlieg houdt niet van de geur van uien en gaat haar eitjes ergens anders leggen. Als je vroeg zaait kun je de eerste oogst binnenhalen vóór de wortelvlieg actief wordt. In de supermarkt zie je wortels vaak liggen met het groene loof er nog aan vast; met eigen teelt lukt dat niet, het loof onttrekt namelijk vocht aan de worteltjes en daardoor worden ze al snel wat zacht. Dit komt smaak en kwaliteit niet ten goede. Het beste kun je de wortels zo lang mogelijk in de grond laten, totdat je ze echt gaat gebruiken. We helpen je graag om jouw moestuin tot een succes te maken. Wortels zaaien is ideaal als je maar een klein stukje grond of alleen een moestuinbak hebt. Ze nemen niet veel ruimte in beslag, dus er is altijd wel plek voor een rijtje. Wil jij ook lekker knapperige wortels kweken? Ik geef vast een winstwaarschuwing: wortels zaaien is niet geschikt voor de heel ongeduldige mensen onder ons. Ze hebben aardig wat tijd nodig om van zaadje tot wortel te groeien, dus je moet er wel even op wachten. Maar ze zijn het wachten zeker waard. Wortel zaaien doe je vanaf half maart tot ongeveer eind juli. Je stopt ze ongeveer 0,5-1 cm diep in de grond. In een koude periode, kan het soms wel een maand duren voordat ze opkomen. Wortels zijn verder gelukkig niet veeleisend; een klein beetje compost is genoeg. Belangrijk: maak de bodem voordat je wortel gaat zaaien goed los, zo krijg je mooie rechte wortels. Teel je op kleigrond? Dan krijg je waarschijnlijk wat minder lange/mooie exemplaren, want die grond is van nature minder los dan zandgrond.
In de moestuin heb je groenten die een goede combinatie zijn en groenten die elkaar niet zo mogen als buren. Een goede combinatie met wortels zijn uien. Uien bestrijden namelijk de wortelvlieg. Andere groenten waarmee je wortels kunt combineren zijn doperwten, bieslook, lente-ui, sla en radijs. Tot aan de kieming moet je zorgen dat de grond voldoende vochtig blijft, anders ontkiemen de zaden niet of nog trager. Geef water met een tuinslang of gieter met broes om de zaadjes niet te laten wegdrijven. Wortel heeft een zaaiafstand van ongeveer 3 centimeter in de rij en 15-20 cm tussen de rijen. De zaadjes zijn zo klein dat meteen de juiste zaaiafstand aanhouden ondoenlijk is, dus je kunt het beste later uitdunnen. Dat doe je heel simpel: trek al het teveel aan zaailingen eruit totdat ze op ongeveer 3 cm afstand van elkaar staan.
Sommige moestuiniers pakken het anders aan: die laten de wortels gewoon dicht op elkaar groeien en trekken dan eerst de grootste eruit en laten de kleinere dan verdergroeien. Wat uiteindelijke de grootste opbrengst geeft? Ik weet het niet. Net zoals bij radijs kan het voorkomen dat er vooral veel loof aan je wortels groeit. Meestal is hun bodem dan té vruchtbaar. De oplossing: voeg wat kali toe aan de bodem, dat stimuleert de knol- en wortelvorming. Ongeveer 4 maanden na het wortels zaaien, kun je de eerste wortels oogsten (ongeveer vanaf juli-november). Ik voel zelf altijd even met mijn vinger of ik de wortels al groot genoeg vind. Nadeel: als de hals van de wortel bloot komt te liggen, trekt dat de wortelvlieg aan.
Ik eet mijn groenten zelf het liefst zo vers mogelijk, dus op de dag van de oogst. Wil je ze toch bewaren? Dan kun je ze het beste in een vochtige doek wikkelen of in een laagje water leggen. Zaden bestellen? Heb je zin om wortel te zaaien en ben je op zoek naar een adres om je zaden te bestellen? Wil je alles ook nog even in het eggie zien? Hopelijk heb ik je zo een beetje op weg geholpen. *Dit blog bevat affiliate links. Dat betekent dat ik een klein bedrag verdien als jij een product bestelt via een van die links. Het kost jou geen extra geld en je helpt mij om onder andere mijn YouTube-video’s te kunnen bekostigen. Dank je wel dus daarvoor! Wil je iets bestellen via Bol.com?
Wortels telen is leuk en kan op heel veel plekken. Akkers en moestuinen staan vol met verschillende type wortelen zoals bospeen en winterpeen. Je kan een bepaald type ook kweken in een plantenbak en toevoegen aan je verticale moestuin. Onze tuinvrouw legt uit hoe. Tips van de Tuinvrouw Onze Tuinvrouw beschrijft het algemene proces van wortelen kweken en oogsten. Ook zoomt zij extra in op een type, de wortel Parijse markt. Deze wortel is ideaal voor een moestuin in een plantenbak.
Hoe kweek ik wortelen? Om wortelen te kweken, moet je de zaden zaaien op een zonnige plek in de moestuin. Wortelen geven de voorkeur aan grond die rijk is aan organisch materiaal en vocht. Houd de grond dus vochtig, maar niet nat. Zaai de zaden zo’n 0,5-2 centimeter onder het aardoppervlak en geef voldoende water. Het ontkiemen duurt zo’n 15 tot 20 dagen. Zaai periodes in de volle grond zijn in het voorjaar en in de zomer.
Hoe oogst ik wortelen? Aan de bovenkant van de wortel kan je zien of ze mooi van kleur zijn en klaar om geoogst te worden. Maar het kan wel met de wortels Parijse Markt omdat ze slechts 3 tot 4 cm breed worden. De wortel heeft genoeg aan 10 cm aarde om in te groeien. Dat maakt dat deze wortel in een plantenbakken gekweekt kan worden. Wat zijn Parijse wortelen? Parijse wortelen - Daucas carota - zijn een speciale wortelsoort die slechts 3 tot 4 cm breed worden. Ze danken hun naam aan de lichtstad Parijs, waar ze voor het eerst werden geteeld. Het zijn radijsvormige wortelen met een zoete smaak. Kinderen zijn er dol op omdat ze gemakkelijk te kauwen en te verteren zijn.
Hoe verzorg ik mijn Parijse wortelen? Dat doe je net zoals je met al je groenten doet. Met zorg en aandacht, dat houdt in voldoende water en zonlicht. Wortelen kweken in de moestuin: lees hier alles over hun oorsprong, de verschillende soorten, hoe je ze kunt zaaien, kan bewaren en welke ziektes te kunnen hebben. Familie der schermbloemigen (Umbelliferae, Apiaceae). Oorsprong: ligt in Azië, maar werd in de 13de eeuw ingevoerd via Europa. De originele peen die wij kennen is een kruising van de wilde soorten.
Soorten: Amsterdamse bak, Berlikumer, Chantenay, Douceur F1, Ervora, Flakkeese, Fly F1 (tegen wortelvlieg resistent), Merida, Minicor, Mokum F1, Nantes, Nantura, Napoli, Parijse wortelen, Premino, Primo, en nog vele andere. Bemesting: wortelen hebben over 't algemeen een weinig bemesting nodig. Daar een overdaad aan stikstof enkel zorgt voor teveel loofvorming en minder wortelen. Teveel meststoffen, maakt de plant kwetsbaarder door de te snelle groei. Magnesiumkalk wordt ook al eens gegeven voor de winter (en zaai) dan! Pas hier op voor compost, daar deze de wortelvlieg makkelijk durft aan trekken en schimmels makkelijk in de hand werkt. Voorzie wel een goeie losse bodem, die een goede afwatering heeft! Je kan ook op ruggetjes telen, dit geeft de mogelijkheid tot een snellere opwarming en betere afwatering. PH-waarde 6 voor de bodem is ideaal om wortelen te telen.
Wisselbouw toepassen: 1 maal om de 4 jaar terug op dezelfde plaats zaaien. En voorzie geen familiegewassen als voor of - nateelt. Zaaien: We zaaien best zo vroeg mogelijk om verschillende ziekten en insecten voor te zijn. Je kan natuurlijk om beurten zaaien, om een gespreide oogst te verzekeren over het hele jaar. Zaai op een diepte van maximaal 1 cm, en houdt vanaf dan de grond vochtig om geen korst te krijgen aan het oppervlak van de bodem. Enkele voorbeelden: vroeg onder koud glas, kan vanaf begin februari tot einde maart. Te respecteren afstand: 20 cm tussen de rijen. In de zomer, kan vanaf april tot einde juli gezaaid worden. Te respecteren afstand: 25 cm tussen de rijen. Winterpeen wordt gezaaid vanaf half april tot ± midden juni. (beter gekend als bewaarwortelen). Te respecteren afstand minstens 30 cm. Tip: de kiemduur is soms wel een kleine maand en daarom gebruiken we al eens markeerzaad. Radijsjes als markeerzaad slaat het makkelijkst aan. Gebruik tevens markeerstokjes en lint om te zien waar je gezaaid hebt, dat maakt schoffelen of wieden makkelijker.
Je kan ook gaasdoek gebruiken tegen de wortelvlieg, zo hoef je die niet te bestrijden. Voorzie de goede richting voor de zaaiplek, zonn op en ondergang, voor maximale benutting van warmte en licht. Gebruik bij te zware gronden Parijse worteltjes, deze hebben veel minder diepgang. Resistente of hybride soorten voorkomen ziekten en schimmels, dit kan nuttig zijn voor de bio-liefhebbers onder ons. Zelf zaden winnen: zaad nemen kan, doch de schermbloemige kruisen makkelijk met hun 'familieleden'. Verplant enkele wortels in een grote bak en steun de bloeiwijze. Het beste zou zijn een plastiek rond de bloeiwijze te creëren om kruising te voorkomen, daar planten van op honderden meter afstand nog voor bevruchting kunnen zorgen. Weet ook dat F1 of hybride soorten geen zaden geven van dezelfde kwaliteit, ze zijn als het ware geforceerd en hebben niet dezelfde eigenschappen meer van de moederplant. De zaadstengels worden makkelijk een kleine meter hoog, en de schermen rijpen niet tegelijk af. Droog de zaden en berg ze op in een papieren zakje. (ademen). Tip: ontsmet eigen gewonnen zaad steeds met een warmwater behandeling tegen ziekten en schimmels.
Onderhoud: bij het ontkiemen moeten we het onkruid goed blijven onderdrukken en de kiemplantjes goed voorzien van het nodige vocht. Stilstand van groei door vochtgebrek moet vermeden worden, daar dit zorgt voor voze of gescheurde penen. Let ook op bij het uitdunnen, dit geeft een enorme reuk met zich mee, wat de wortelvlieg onvermijdelijk zal lokken. Probeer te wieden tijdens regendagen en bij veel wind, dan is de wortelvlieg veel minder actief. Heel dun zaaien kan ook, doch geeft bij slechte ontkieming vele openstaande plekken op het bed. Zaai Tagetes tussen de rijen om je bodem te saneren tegen cystenaaltjes. Oogsten: de oogst kan gebeuren met de (spit)riek die we langszij de wortelen steken en zo gaan oplichten. We kunnen het loof in de hand nemen en het rechtop begeleiden tegen afbreken. Tip: oogst wortelen voor de vriesperiode! Bewaren: wortelen kunnen bij grote hoeveelheden ingekuild worden. Falcarinol zou een natuurlijk anti-schimmelmiddel zijn dat de wortel aanmaakt. En dit zou gebruikt worden ter behandeling van bepaalde tumoren.