Zig zag waterval tegen buitenmuur aanleggen: werking, ontwerp en onderhoud

Net als kant en klare kunststof vijverbakken in vele vormen, zijn er ook kunststof elementen te koop waarmee u een beekloop of waterval kunt maken. De duurdere soorten zijn bijna niet van echt te onderscheiden. Maar waarom zou u hem niet zelf maken met vijverfolie? Beekloop? Waterval? Maar ik heb helemaal geen vijver! Een beekloop of waterval mondt inderdaad meestal uit in een vijver, maar dat hoeft niet per sé. Het is namelijk ook heel goed mogelijk om bewegend water in de tuin te creëren zonder dat er een vijver in de buurt is.

Beekloop of waterval? Het verschil tussen een beekloop en een waterval wordt logischerwijze bepaald door de mate van verval tussen het hoogste en het laagste punt. De grootte van dat verval bepaalt echter ook in hoeverre het bewegende water geluid zal maken. Hoe groter het verval, hoe meer geluid en daar is niet iedereen van gecharmeerd, misschien niet in de laatste plaats uw eigen buren. Wilt u een rustig kabbelend beekje of wilt u liever een echte waterval? De keus is aan u en het is ook nog te combineren. Zo kunt u een beekloop maken met een waterval ergens halverwege of juist met een waterval die uitstroomt in uw vijver.

Beekloop of waterval: hoogteverschillen en verbruik

Heuvels in de Lage Landen? Omdat de tuinen in Nederland en België in het algemeen geen tot weinig hoogteverschillen kennen, biedt een beekloop met een al te groot verval al snel een onnatuurlijke en overdreven aanblik. Voor een beekloop is 30-40 cm verval wel ongeveer het maximum en voor een beekloop met waterval ongeveer 60 cm.

Een beekloop of waterval is ook nuttig. Een beekloop die is voorzien van een laag grind of split in de bedding kan fors bijdragen aan de waterkwaliteit in uw vijver. Zowel een waterval als een beekloop verrijken het water voortdurend met zuurstof hetgeen heel goed is voor de vissen en de waterkwaliteit in het algemeen. Bij de beekloop echter, vindt er daarnaast tussen het gesteente een bacteriële ontwikkeling plaats die helpt om afvalstoffen in het water om te zetten in voor planten nuttige voedingsstoffen. Als u er dan ook nog toe overgaat om (een gedeelte van) de beekloop te voorzien van sterk nitraat opnemende moerasplanten, beschikt u over een sterk biologisch en mooi natuurlijk filter. Heeft u er overigens al eens aan gedacht dat een beekloop een prachtige natuurlijke overloop kan vormen tussen het plantenfilter en de vijver?

Aan de slag: stappenplan voor aanleg

1. Bepaal de plaats voor de beekloop. Bij voorkeur hebt u een mooi uitzicht op de beekloop, zowel vanuit uw tuin als vanuit uw huis.
2. Maak het begin van de beekloop of waterval, de oorsprong genoemd, op de juiste hoogte van het verval dat u hebt bepaald. U neemt hiervoor gewoon zand dat u stevig aanstampt tot een heuveltje. Zorg er hierbij voor dat de zandheuvel naar onderen voldoende breed uitloopt zodat het later niet zal bezwijken onder het gewicht van het water. Werk alvast de aanvoerslang van de vijverpomp naar de oorsprong onzichtbaar weg in het heuveltje. Eventueel kunt u de wanden van het heuveltje verstevigen met cement of een houtconstructie. Maak de bovenkant van het heuveltje vervolgens plat en waterpas.
3. Metsel met stenen op het hoogste punt een bak rondom op gelijke hoogte. Daar waar de uitstroom komt brengt u een verlaging in de rand aan. U kunt ook een bak maken met cement, van beton of anderszins en zelfs eventueel een kunststof metselkuip of iets dergelijks gebruiken. Als het maar hol is en stevig genoeg om het water straks te kunnen bevatten en stevig op de heuvel staat. Denkt u er wel aan dat de aanvoerslang van de vijverpomp nog naar binnen moet en dat u deze vastlegt met een kei of iets dergelijks. Voor een natuurlijke aanblik van de oorsprong werkt u deze later visueel weg met tuinbeplanting.
4. De heuvel van de oorsprong kunt u afwerken zoals u wilt. U kunt hem laten begroeien met planten of bijvoorbeeld ‘bekleden’ met hout, natuursteen of grind gedrukt in een cementlaag.
5. Modelleer de aarde verder naar beneden tot het eindpunt, eventueel kunt u eerst de volledige loop en het verval uitzetten met touw. U creëert vervolgens een geleidelijk aflopende goot met aan beide kanten voldoende hoog opstaande randen. Dit zodat het water er later niet overheen zal stromen of spatten. Net als de heuvel voor de oorsprong, moeten ook deze aarden randen goed worden aangedrukt en stevig genoeg zijn om te voorkomen dat ze onder de waterdruk zullen bezwijken. Als dat gebeurt, loopt uw vijver leeg door het lek.
6. Eventueel is het mogelijk om ook de randen van de beekloop met bijvoorbeeld cement of ingegraven kunststof borderstroken te verstevigen. Als u kiest voor een waterval in de beekloop of aan het einde van de beekloop, kunt u op die plek de ‘traptrede’ van zand verticaal en aan de zijkanten verstevigen met een of meer verticaal geplaatste stenen. Bij grotere watervallen is versteviging met hout of metselwerk verstandig.
7. De nu handmatig gevormde goot en indien nodig ook de oorsprong, bekleedt u helemaal met vijverfolie. Gebruik rubberfolie van minimaal 0,8 mm dik. Leg de folie ruim over de randen langs de buitenkant en knip later bij. Als u t.b.v. een waterval een trede in de beekloop hebt aangebracht, legt u een platte steen horizontaal op de trede. Werk de binnenwanden van de goot af met grotere keien of stenen.
8. Daal af met de rest van de stenen en bedek alle zichtbare vijverfolie in de hele goot met kleinere keien en grind of split. Voor een natuurlijk effect gebruikt u voldoende steen en plaatst u grotere stenen ook her en der in de beekloop.
9. Wanneer verlichting gepland is, werkt u de bekabeling langs de buitenranden van de beekloop weg. Verbind deze met stopcontacten en mogelijk een frequentieregelaar voor de pomp.
10. Knip overtollige vijverfolie langs de buitenranden af en laat zo’n 10-15 cm folie buiten de rand zitten. Indien de beekloop uitmondt in de vijver, lijmt u de overlap vast aan de bestaande folie van de vijver.
11. Laat alles drogen en zet vervolgens de vijverpomp in werking. Geniet van het murmelende geluid van uw eigengemaakte beekloop. Pas de waterstroom aan met de pompregelaar indien nodig.

Waterpartij: waterval en cascade voor koi

Een waterval of cascade bouwen bij je vijver is een van de slimste dingen die je kunt doen voor je koi. Stromend water belucht, voorkomt stilstaande zones en geeft je tuin een natuurlijk karakter. Een cascade levert twee voordelen op: zuurstof aan het water en beweging dat de waterkwaliteit ondersteunt. Voor een vijver van 10.000 liter bereik je met een hoogte tussen 0,5 en 1,5 meter doorgaans 8-10 mg/L opgeloste zuurstof bij vallend water. Koi hebben minimaal 5 mg/L nodig.

Stromend water blijft beter dan stilstaand water. Bij het ontwerpen moet u rekening houden met de pompdebiet, opvoerhoogte en de totale waterlijn. De vuistregel luidt: de pomp moet 1 tot 1,5 keer het vijvervolume per uur verpompen. Voor 10.000 liter is dat 10.000-15.000 L/uur, oftewel vaak een pomp van 20.000 L/uur geschikt bij 1,5 meter opvoerhoogte. Let op: pompen leveren vaak minder debiet naarmate de hoogte toeneemt. Bij hoge vervangende systemen geldt dat de pomp niet te hoog debiet mag hebben bij 2 meter hoogte.

Verschillende steenkeuzes beïnvloeden de pH en de waterkwaliteit. Kalkstenen en mergel kunnen de pH verhogen; lavastenen, basalt of veldkeien zijn pH-neutraal en poreus, wat ook als biologisch filter werkt. Voor een cascade geldt: leg EPDM-vijverfolie over de volledige cascade en voeg een beschermvlies onder de folie toe. Gebruik 25 mm PVC-buis voor de aanvoer, en vergroot diameter bij hogere debieten. Plaats de pomp in de vijver, start op halve kracht en controleer de waterstroom op elke trede. Meet na 24 uur het zuurstofgehalte met een testkit.

tags: #zig #zag #waterval #tegen #buitenmuur