Het Belgenmonument op de Amersfoortse berg is het grootste overblijfsel van de Eerste Wereldoorlog in Nederland.
Het monument werd gebouwd door in Nederland geïnterneerde Belgische militairen.
In oktober 1914 waren zij de grens gepasseerd, op de vlucht voor het Duitse leger.
In het neutrale Nederland werden ze ontwapend.
Daarna werden ze vastgezet in interneringskampen bij Zeist en Harderwijk.
Om de militairen bezig te houden werden door de Belgen zogenaamde Werkscholen opgericht.
Zo konden ze tijdens hun internering een vak leren, als metselaar bijvoorbeeld.
Architect Huib Hoste was in 1914 naar Nederland gevlucht.
Tijdens de oorlog verdiepte hij zich in de Nederlandse architectuur.
Uit het decoratieve gebruik van bakstenen blijkt dat hij zich liet inspireren door de Amsterdamse school.
De tuin rond het monument werd ontworpen door zijn Belgische geestverwant Louis van der Swaelmen.
Het monument was symbolisch bedoeld.
De symmetrische opbouw met een middendeel en twee zijgedeelten moest evenwicht uitstralen.
Als tegenwicht voor de chaos van de oorlog.
De donkere indruk van het geheel paste bij het lijden van de Belgische bevolking tijdens de oorlog.
Dat werd ook verbeeld in de reliëfs van beeldhouwer Hildo Krop op de muur aan de westkant van het monument.
Het Belgenmonument werd op de top van de Amersfoortse berg gebouwd, zodat het van veraf zichtbaar was.
Tegenwoordig gaat het schuil achter het omringende geboomte.
Met steun van de provincie laat de gemeente het monument en de tuin restaureren.
Het is dit jaar 100 jaar geleden dat het Belgenmonument op de Amersfoortse Berg werd gebouwd.
Het jaar 2016 markeert een bijzondere Amersfoortse gebeurtenis: het is 100 jaar geleden dat het Belgenmonument op de Amersfoortse Berg gebouwd werd.
Het Belgenmonument, het grootste oorlogsmonument in Nederland, en de geschiedenis ervan is jammer genoeg bij velen onbekend.
Tijdens de Eerste Wereldoorlog verbleven er zo'n 19.000 Belgische vluchtelingen in en rond Amersfoort.
Deze geïnterneerde soldaten, maar ook burgers en gezinnen, waren een enorm aantal op de toenmalige Amersfoortse populatie van 25.000.
De aanleiding om dit jaar uitgebreid stil te staan bij 100 jaar Belgenmonument is de restauratie van dit imposante gebouw.
In oktober vindt er een officiële herdenkingsceremonie plaats.
Het gaat echter niet alleen om het herdenken en om het monument zelf, maar vooral om de lijnen van het verleden naar heden en toekomst door te trekken.
Ook nu zijn er veel vluchtelingen die hun land moeten verlaten en ontheemd raken.
Ook nu is er een vluchtelingenvraagstuk en worden we geconfronteerd met de dilemma’s van opvang en gastvrijheid.
Een rijke variatie van exposities, lezingen en culturele evenementen maken dat Amersfoorters stilstaan bij de geschiedenis van de Eerste Wereldoorlog, het Belgenmonument en de toenmalige vluchtelingenproblematiek.
Ook is er veel samengewerkt met het provinciale netwerk ‘Plaatsen van herinnering 1914-1918’.
De architectuurprijsvraag van Fasade staat in het teken van het Belgenmonument.
Wanneer je dit gratis te bezoeken monument ziet, is het formaat een van de eerste dingen die je opvalt.
Het gedenkteken is maar liefst 43 meter hoog en daarmee behoorlijk imposant.
In 1917 werd gestart met de bouw naar ontwerp van de Belgische architect Huib Hoste.
Het monument heeft een prachtige herdenkingsmuur met beeldhouwwerk van Hildo Krop.
Om de gedenkzuil heen is een mooie tuin aangelegd, vol met bloemen en sproeiers.
Waarom staat dit monument in Amersfoort?
Dat komt omdat er in 1914, toen Duitsland België binnenviel, een miljoen Belgen gevlucht zijn.
Een groot gedeelte hiervan vertrok naar Nederland.
In de regio Amersfoort zijn er zo’n 20.000 vluchtelingen opgevangen voor een periode van vier jaar.
Ze kwamen terecht in verschillende kampen, waar ze les kregen in diverse ambachten.
In 1919 werd de bouw van het monument afgerond.
De officiële plechtigheid liet echter nog lang op zich wachten.
Pas in 1938 werd het Belgenmonument onthuld door koningin Wilhelmina en koning Leopold III.
Wil je meer weten over de rijke geschiedenis van het Belgenmonument of andere plekken in Amersfoort?
Kies dan voor een uitgebreide rondleiding van Gilde Amersfoort.
In opdracht van Gemeente Amersfoort heeft auteur Hans Zijlstra een boek geschreven over het Belgenmonument.
In het voorjaar van 2024 verschijnt een nieuwe versie.
Op 5 oktober 1916 werd aan het college van B&W van Amersfoort een voorstel gestuurd om een gedenkteken op te richten als blijk van waardering voor de genoten gastvrijheid aan Belgische vluchtelingen uit de Eerste Wereldoorlog.
De Belgische architect Huib Hoste en de tuinarchitect Louis van der Swaelmen realiseerden in 1917 de bouw.
Op 22 november 1938 werd het monument door Koningin Wilhelmina en Koning Leopold III van België onthuld.
Niet alleen het monument is een bezienswaardigheid op zich, ook de royale tuin met plantenbakken en fonteinen zorgt voor een prachtig gezicht.
Deze tuin is ontworpen door de Belgische architect Louise van der Swaelmen.
Hij heeft de tuin zo ontworpen dat die perfect samen gaat met het monument en het omliggende bosgebied.
Zonde om Amersfoort na één dag alweer achter je te laten.
Waarom is Amersfoort juist in de winter zó bijzonder?
Stel je voor: jij en je geliefde, hand in hand, dwalend door de eeuwenoude straatjes van het sfeervolle Amersfoort.
Belgenmonument op de Amersfoorte Berg
De officiële restauratie- en onderhoudsinspanningen worden uitgevoerd met ondersteuning van de provincie en de gemeente.
Belangrijke cijfers en data
- 1914: Belgische militairen en burgers geinterneerd in Nederland.
- 1917: bouw van het monument naar ontwerp van Huib Hoste.
- 1919: afronding van de bouw.
- 1938: onthulling door koningin Wilhelmina en koning Leopold III.
- 2016: 100 jaar bestaan en voorbereiding restauratie.
Rijke verdieping over de betekenis
Het monument symboliseert de dankbaarheid voor gastvrijheid en de herinnering aan de vluchtelingenproblematiek uit de Eerste Wereldoorlog.
De combinatie van relatie tussen architectuur, tuin en beeldhouwwerk vertelt over de menselijke ervaringen tijdens conflict en hoop op verzoening.