Het Binnenhof is een acht eeuwen oud, monumentaal complex. Er is op diverse plekken sprake van technische en bouwkundige gebreken. Dat brengt risico’s voor de (brand)veiligheid met zich mee. Daarnaast vragen nieuwe veiligheidseisen en het groeiend aantal bezoekers om aanpassingen. Er werken verschillende partijen, zoals aannemers, architectenbureaus en adviesbureaus, in opdracht van het Rijksvastgoedbedrijf aan de renovatie van het Binnenhof. Dit in nauwe samenspraak met de Tweede Kamer als gebruiker.
Voor de renovatie van de Tweede Kamer zijn vijf architectenbureaus geselecteerd: BiermanHenket, WDJArchitecten, Van Hoogevest Architecten, BERNS architectuur en Pi de Bruijn/de Architekten Cie. De Tweede Kamer krijgt een nieuwe, ondergrondse publieksentree om het stijgende aantal bezoekers te kunnen ontvangen. Jaarlijks ontvangt het Tweede Kamergebouw zo’n 300.000 bezoekers.
Planning en voorlopige ontwerpen
Het voorlopig ontwerp van Architekten Cie. is ruim, licht en transparant. De nieuwe ingang verhuist van de Lange Poten naar de Hofplaats. De nieuwe publieksentree is een belangrijk onderdeel van de renovatie van het Binnenhof. Het definitieve ontwerp komt voort uit het eerder vastgestelde voorlopige ontwerp. Op 9 juli 2021 is het voorlopig ontwerp voor de renovatie van de Tweede Kamer openbaar gemaakt. In december 2020 is ook het functioneel voorlopig ontwerp van de Tweede Kamer openbaar gemaakt. Dit voorlopige ontwerp is gebaseerd op het programma van eisen (pdf). Dit voorontwerp is getoetst door de Bouwbegeleidingscommissie en vervolgens besproken in het Presidium.
Openbaarheid van informatie en rapportages
In oktober 2019 heeft staatssecretaris Knops op verzoek van de Kamer toegezegd de rapporten over de renovatie van het Binnenhof openbaar te maken. Dit betekent dat plannen en uitwerkingen openbaar worden gemaakt, op het moment dat ze zijn vastgesteld. Veel van de rapporten die sinds oktober 2019 openbaar zijn gemaakt, zijn van het Rijksvastgoedbedrijf. Zo werden in december 2019 de bouwhistorische onderzoeken en verslagen van informatiebijeenkomsten openbaar. In januari 2020 volgden de verschillende tussenproducten van het ontwerpproces. Documenten over de architectenkeuze (vanaf 2017) en een aanvullend bouwhistorisch onderzoek in de Grafelijke Zalen zijn sinds 31 maart 2020 openbaar. Vanuit de Tweede Kamer is het herzien programma van eisen (pdf), dat dateert uit februari 2019, openbaar gemaakt.
Het programma van eisen is een overzicht van alle wensen en eisen die de Tweede Kamer ten aanzien van de renovatie heeft. In het programma van eisen staat de kern als volgt omschreven: “Kamerbewoners willen terugkeren op het Binnenhof zonder dat de identiteit van het gebouw wezenlijk is veranderd."
Kosten en budgettaire inzichten
De verwachte kosten voor de renovatie van het Binnenhof zijn met een bedrag van 2 miljard euro vier keer hoger dan de raming uit 2015, en het is denkbaar dat het budget nog verder verhoogd moet worden. De raming in 2015 van € 475 miljoen, op basis waarvan het parlement in 2016 heeft ingestemd met de renovatie, was onrealistisch laag. De minister kan, wanneer er extra budget benodigd is voor de renovatie, een beroep doen op een aantal enkele “disclaimers” voor onder andere kosten door gestegen prijzen en extra benodigd personeel, extra beveiligings-eisen, duurzaamheidseisen en onvoorziene technische uitvoeringsrisico’s. Deze disclaimers hebben tot nu toe ruim 1 miljard aan extra kosten opgeleverd, waarbij meer dan de helft door beveiligingsmaatregelen werd veroorzaakt.
Daarnaast rapporteert de minister twee keer per jaar aan de Tweede Kamer over de voortgang van de renovatie, maar deze rapportages bevatten geen accountantscontrole. Daardoor ontbreken oordelen over volledigheid of realiteitsgehalte van het budget. Interne rapportages van het Rijksvastgoedbedrijf komen soms tot hogere kosten uit. Een bandbreedte voor het budget communiceren aan de Kamer is tot nu toe niet gedaan.
Rollen en betrokken partijen
Er werken zes verschillende architectenbureaus en meerdere technische specialisten aan de renovatie van het Binnenhof, met als doel de veiligheid te vergroten, de leefbaarheid te verbeteren en de historische identiteit te behouden. Sinds 2020 zijn TBI-bedrijven (Croonwolter&dros, Nico de Bont en J.P. van Eesteren) betrokken geweest als adviseur bij het ontwerp en hebben zij meegewerkt aan diverse onderzoeken in de gebouwen. De renovatie is een van de grootste en meest complexe bouwprojecten in Nederland met een totale oppervlakte van circa 95.000 m².
Tijdens de renovatie verhuist de Tweede Kamer naar het voormalige ministerie van Buitenlandse Zaken aan Bezuidenhoutseweg 67, terwijl de Eerste Kamer tijdelijk gebruik maakt van het Lange Voorhout 34-36 en Kazernestraat 52. Het ministerie van Algemene Zaken is voor de duur van de werkzaamheden ondergebracht op een nabijgelegen locatie (Bezuidenhoutseweg 73), maar blijft uiteindelijk op het Binnenhof.
Fasen en bouwplaatsactiviteiten
De renovatie gaat gepaard met meerdere fasen en verplaatst een groot deel van het assemblage- en kantoorpersoneel naar tijdelijke huisvestingen. Het project vereist zorgvuldige fasering om het parlementaire werk zo min mogelijk te verstoren. De start van de bouw van de nieuwe publieksentree werd in 2021 aangekondigd, met fasering die bijdraagt aan het behoud van continuïteit van het parlementair proces.
Culturele context en publieke betrokkenheid
Het project biedt ook kansen op cultureel gebied: op 27 mei 2023 startte het programma Kunstparade Binnenhofrenovatie, een publiek kunstprogramma waarin kunstenaars opdrachten kregen om nieuw werk te maken rond het Binnenhof. Kunstwerken en tentoonstellingen wisselen elkaar af, met momenten voor publieke deelname en ontmoetingen.
Historie en actuele status
Het Binnenhofcomplex is een monument met een rijke geschiedenis. Na 8 eeuwen gebruik kampt het met structurele gebreken en verouderde installaties. De renovatie is bedoeld om de veiligheid en functionaliteit te verbeteren, terwijl het erfgoed zoveel mogelijk behouden blijft. De eerste en tweede kamer verhuizen tijdelijk om ruimte te maken voor de werkzaamheden, waarbij de plenaire zittingen door blijven gaan in vervangende locaties.
- Renovatie: start in 2021, oorspronkelijk gepland afronding 2026, nu mogelijk tot 2031.
- Gebouwde delen: zeven bouwdelen A, B, C, H, J, K en N vormen het Tweede Kamer-complex.
- Nieuwe publieksentree ondergronds; Hofplaats als ingangspunt; Lange Poten als toekomstige toegang.
- Openbaarheid van documenten vanaf 2019; diverse rapportages en onderzoeken openbaar gemaakt.
Samenvattend beeld
De renovatie van het Binnenhof richt zich op drie hoofddoelstellingen: vergroten van veiligheid (brandveiligheid en installaties), verbeteren van logistiek en bezoekersstromen, en behoud van erfgoedwaarde. Het project brengt samenwerking tussen diverse architectenbureaus, adviesbureaus en het Rijksvastgoedbedrijf, onder regie van de Tweede Kamer als eindgebruiker.
tags: #ad #verbouwing #tweede #kamer