Asbestrapport Kanaleneiland Utrecht: feiten, twijfels en maatregelen rondom Stanleylaan

Een asbesthoudende rugvulling bij de dakrand van de flat van corporatie Mitros aan de Stanleylaan is de bron en enige veroorzaker van de asbestbesmetting in Utrecht. aan de Stanleylaan is de bron en enige veroorzaker van de asbestbesmetting inUtrecht. Het asbest zat verstopt achter een voeg tussen de dakranden. Volgens deonderzoekers is deze toepassing uniek en nooit eerder in Nederland aangetroffen. Het schoonmaken van de dakrand gaat zeker nog enkele weken duren. 48 huishoudensmoeten nog enige tijd op een ander adres verblijven. Alle andere huishoudenszijn eind van deze week weer thuis.

Onpartijdig onderzoek en leiding

Geert Janssen, oud-commissaris van de Koningin in Overijssel gaat de onafhankelijke commissie leiden die de asbestaffaire gaat onderzoeken. De plotselinge evacuatie van een groot aantal bewoners in Utrecht Kanaleneiland na de vondst van asbest heeft voor veel media-aandacht gezorgd, waaronder een groot aantal deskundigen over de risico’s die bewoners gelopen zouden hebben. Uiteindelijk meldt onderzoeker Tempelman van TNO na uitgebreid onderzoek op donderdag 16 augustus dat de verspreiding van het asbest geen risico’s heeft opgeleverd voor de gezondheid van de bewoners. De concentraties in de lucht hadden een verwaarloosbaar laag risico. Maar hij vindt het verstandig dat besloten is om de omgeving van de flat preventief te ontruimen.

Beoordelingen van risico’s en publieke perceptie

Als door inlopen asbest in slecht geventileerde woningen terechtkomt, kan er wel degelijk risico ontstaan, aldus Tempelman. Een veelgehoorde mening is dat mensen nauwelijks risico lopen als ze korte tijd aan asbest worden blootgesteld. Volgens Ben Rozema van de GGD is de kans dat bewoners van de Utrechtse asbestwijk daadwerkelijk ziek worden van ingeademde asbestdeeltjes 1 op de 7,3 miljard volgens de geldende normen. De Gezondheidsraad heeft onlangs de cijfers aangescherpt, maar ook op basis van dat rekenmodel blijft het risico op het ontwikkelen van long- of buikvlieskanker vrijwel verwaarloosbaar klein.

Publieke opinie en deskundigen over de ernst

Politiemensen die in Utrecht zijn ingezet in het’asbestgebied in de wijk Kanaleneiland, hebben geen risico gelopen dat zij asbestdeeltjes hebben ingeademd, aldus de Nederlandse Politiebond (NPB). Tegenwoordig zijn het vooral installateurs en onderhoudsmedewerkers die risico lopen, aldus JanTempelman van TNO. Michel Baars, directeur van Search Ingenieursbureau B.V. vindt de paniek na de asbestvondst in de Utrechtse woonwijk Kanaleneiland overtrokken. Paniek is niet goed en ook helemaal niet nodig. Ook Gerard Zielhuis, hoogleraar epidemiologie bij het UMC Nijmegen heeft die mening.

Het blootstellingsniveau in situaties als in Utrecht is volgens Zielhuis verwaarloosbaar. Asbest wordt gevaarlijk bij jarenlange blootstelling. De klachten ontstaan pas na tien tot dertig jaar. Verder heeft de kans op besmetting ook te maken met het soort, de hoeveelheid en de duur van de blootstelling. Rokers zijn over het algemeen gevoeliger voor besmetting. Asbest in vaste vorm leidt niet tot blootstelling aan deeltjes die in de longen terecht kunnen komen, aldus de epidemioloog: er zit nou eenmaal heel veel asbest in oudere gebouwen en woningen. Zolang het daar gewoon blijft zitten, is er over het algemeen geen probleem, dat wordt het pas wanneer je gaat slopen of restaureren. Volgens de hoogleraar zijn de eventueel vrijgekomen stofdeeltjes zwaar waardoor ze naar beneden vallen en niet in de lucht blijven hangen.

Media en kritische stemmen

Simone Rozendaal van Elsevier heeft veel kritiek op de ophef over asbest. Volgens Rozendaal is asbest een van de meest onderzochte stoffen op aarde. De onduidelijkheid geldt volgens Rozendaal echter vooral wit asbest, dat met 90 procent van alle toepassingen verreweg het belangrijkst is. Er bestaat geen enkele twijfel dat blauw asbest gevaarlijk is, maar volgens de meeste asbestdeskundigen is wit asbest dat niet, aldus Rozendaal. Maar zelfs al zouden er kleine hoeveelheden blauw asbest zijn vrijgekomen in Kanaleneiland, dan nog zijn de risico’s voor de bewoners verwaarloosbaar klein.

Bij de commotie die altijd rond asbest ontstaat, moet, volgens Rozendaal ook worden aangetekend dat er veel belangen mee zijn gemoeid. Er valt veel geld te verdienen met het overdrijven van het asbestgevaar. Er is wel uitgerekend dat het 50 miljard euro kost om alle asbest uit Nederlandse gebouwen te verwijderen - iets waarvoor de SP al eerder pleitte.

Medische perspectieven en lange termijn

Paul Baas, hoogleraar thoraxoncologie, bij het AMC in Amsterdam en het Nederlands Kanker Instituut (NKI) meent dat alleen bij extreme blootstelling aan asbestdeeltjes mensen gezondheidsrisico’s lopen. De kans op longkanker door passief roken is volgens Baas aanzienlijk groter. Ook is het zo dat mensen, die roken én aan asbest worden blootgesteld, een groter risico op longkanker hebben. Om ziek te worden van alleen asbest, moeten mensen intensief worden blootgesteld aan het materiaal én er genetisch gevoelig voor zijn. Wie één keer een plaatje asbest doormidden heeft gebroken, heeft weinig te vrezen. Bovendien duurt de latentietijd dertig tot vijftig jaar, aldus Baas.

Natuurlijk, een pechvogel wordt al na tien jaar ziek. Volgens longarts Henk Sinnighe Damsté van de Ziekenhuisgroep Twente slaat de overheid door als er sprake is van asbest bij een brand. Vaak is een evacuatie overdreven. We zijn naar asbest gaan kijken alsof het radioactief afval is. Er is onnodige paniek. Ik begrijp de overheid wel, die haar burgers moet beschermen, maar het slaat door. Volgens de Almelose specialist krijgt het publiek onderhand ten onrechte de indruk dat een keer inademen van asbestvezels per definitie dodelijk is.

Cruciaal is dat asbest eigenlijk alleen gevaarlijk is als er sprake is van een langdurige inademing van asbestvezels die in de lucht zweven. En dan moet je echt denken aan een blootstelling van enkele jaren. Bij een brand is dat kortstondig en het gevaar echt zeer gering. Daarbij zal het asbest door het bluswater ook vrij snel neerslaan. Als het niet meer zweeft in de lucht is het niet meer gevaarlijk. De mensen kunnen gewoon terug naar hun woning. De noodzaak van een evacuatie moet je met een korrel zout nemen. Hij benadrukt dat ook langdurige inademing niet altijd leidt tot asbestkanker en ziet ook veel patienten waarbij het heeft geleid tot volstrekt goedaardige afwijkingen aan het longvlies.

Volgens longarts Nico van Zandwijk, directeur van het Australische Asbestos Disease Research Institute kan een relatief lage blootstelling aan asbestvezels ook al long- en buikvlieskanker (mesothelioom) en longkanker veroorzaken. De relatie is vaak moeilijk te leggen omdat de tijd tussen blootstelling en het optreden van ziekte gemiddeld omstreeks veertig jaar is. In Australië is, meer nog dan in Europa, asbest verwerkt in bouwmaterialen, vertelt Van Zandwijk. Uit het Australische mesothelioomregister blijkt dat mensen die een kortdurende blootstelling aan asbest hebben gehad ook ziek kunnen worden. Het gaat dan vaak om mensen die hun huis hebben gerenoveerd, klussers. Zij vormen een behoorlijk deel van de asbestslachtoffers.

Situatie en feiten uit Kanaleneiland

De deeltjes zijn zo klein dat ze niet met het blote oog te zien zijn. vrijdag 27 juli 2012, 18:19Aangepast zaterdag 28 juli 2012, 14:10Het asbestprobleem in de Utrechtse wijk Kanaleneiland lijkt veel groter dan de gemeente en woningbouwvereniging Mitros zeggen. Nieuwsuur gaat op pad met een asbestdeskundige die zegt dat het verhaal van de gemeente niet kán kloppen. Schoon of niet?Tijdens het filmen met Ton Witteman sprak Nieuwsuur ook met een bewoonster van een schoon verklaarde flat. SpuitasbestVolgens de gemeente en Mitros zijn de dakranden van de flats in Kanaleneiland de bron van de asbestbesmetting. In die dakranden zat volgens de autoriteiten asbest verwerkt, achter de kit waarmee de betonnen platen werden vastgelijmd. Er zou onverwacht spuitasbest tevoorschijn zijn gekomen bij het voorzichtig verwijderen van de kit. Maar volgens asbestdeskundige Ton Witteman kan dat nooit de oorzaak zijn van de verspreiding van de asbest.

DoorboordAls het verhaal van de gemeente over de dakranden zou kloppen, zou de ramp nog veel groter zijn. Nieuwsuur ontdekte dat de dakranden om de twee meter zijn doorboord om de steigers vast te maken. Volgens deskundige Witteman zou in dat geval het boren gezorgd hebben voor het verspreiden van asbestdeeltjes over een veel groter gebied. Hiermee nemen de twijfels toe over wat de gemeente en woningbouwcorporatie Mitros tot nu toe hebben gezegd in de asbestaffaire. Volgens Witteman kan er al maandenlang sprake zijn van een besmette situatie in de flat, als er al veel eerder onveilig werd gewerkt.

Huidige maatregelen en toekomst

Het hermetisch afgesloten deel van Kanaleneiland loopt bijna een week. Gisteren kondigde burgemeester Aleid Wolfsen een onafhankelijk onderzoek aan naar de gang van zaken in Kanaleneiland. Het is nog niet duidelijk wie dat onderzoek gaat doen. Maar volgens Witteman staat nu al vast dat het verhaal van de gemeente en Mitros óf niet waar is, of dat de ramp veel groter is.

Vandaag komen de eerste tijdelijke woningen beschikbaar voor mensen die voorlopig niet terug naar huis mogen. Het blijft onduidelijk wanneer de eerste bewoners weer terug kunnen. Het onderzoek duurt langer dan verwacht. Vandaag maakten burgemeester Wolfsen en Mitros bekend dat de eerste bewoners van de Marco Pololaan waarschijnlijk volgende week terug kunnen naar hun woning. De woonomgeving is schoon, maar sommige plekken moeten nog wel worden gesaneerd. Daarom mogen andere bewoners pas later terug. De woningen aan de Stanleylaan zijn op zijn vroegst over enkele weken weer veilig. Aanstaande woensdag zal de commissie Stad & Ruimte vergaderen over de ontstane situatie. D66 zal de wethouder woensdag vragen naar een feitenrelaas van de afgelopen week, zodat de gemeenteraad kan beoordelen of er juist gehandeld is. Er moet in elk geval een debat gevoerd worden. Daarnaast wil de fractie weten hoe deze situatie in de toekomst kan worden voorkomen. In 2008 stelde D66 samen met de VVD al schriftelijke vragen aan het College van B&W over asbest.

Vragen en/of opmerkingen? Op dit moment is het belangrijk dat de hulpverleners en de technische diensten hun werk kunnen doen, zodat de bewoners zo spoedig mogelijk naar huis kunnen en zich weer veilig kunnen voelen in hun eigen woonomgeving, aldus vice-fractievoorzitter Arjan Kleuver. Tijdens de persconferentie heeft woningcorporatie Mitros aangegeven dat pas tijdens de werkzaamheden de gevaarlijke vorm van asbest is aangetroffen. Dat verbaast D66, want in de tijd dat deze huizen gebouwd werden, was het toepassen van asbest zeer gebruikelijk.

Samenvatting en conclusies voor bewoners en beleid

Aanstaande woensdag, 25 juli, zal de commissie Stad & Ruimte vergaderen over de ontstane situatie. D66 zal de wethouder woensdag vragen naar een feitenrelaas van de afgelopen week, zodat de gemeenteraad kan beoordelen of er juist gehandeld is. Er moet in elk geval een debat gevoerd worden. Daarnaast wil de fractie weten hoe deze situatie in de toekomst kan worden voorkomen. In 2008 stelde D66 samen met de VVD al schriftelijke vragen aan het College van B&W over asbest.

tags: #asbest #kanaleneiland #rapport