Voordat je bestrating kunt aanleggen, maak je een goed zandbed van schoon, wit ophoogzand/straatzand. Ophoogzand wordt ook wel schoon zand, straatzand of vulzand genoemd. Bij het aanleggen van een terras of looppad is 15 centimeter wit ophoogzand onder de bestrating voldoende. Woon je in een gebied met een instabiele ondergrond (zoals klei of veen), ga dan voor een laag van 20 tot 25 centimeter. Leg je een oprit aan? Zorg dan voor een laag van minimaal 15 centimeter gebroken puin.
Bereken hoeveel m3 ophoogzand je nodig hebt met deze formule: breedte x lengte x ophoging x 1,1. Een rekenvoorbeeld: je legt een terras aan van 6 meter bij 5 meter. De ophoging is 15 centimeter. Berekening: breedte × lengte × laagdikte × 1,1 (zwelfactor). Als het nodig is, begin je met het afgraven van zwarte grond. Let hierbij op hoe hoog je nieuwe bestrating komt, zodat je niet te diep graaft. Als je de dikte van de bestrating neemt en hier de hoogte van de laag ophoogzand bij optelt weet je hoe diep je het ongeveer uit moet graven.
Voordat je het witte ophoogzand aanbrengt, ga je grofweg het afschot bepalen. Bestrating op afschot leggen betekent dat je je stoep, looppad, terras of oprit iets laat aflopen, zodat er minder water op blijft staan. Gebruik per strekkende meter, 1 centimeter afschot. Een terras van 5 meter lang loopt dus 5 centimeter af. Leg je een looppad aan tussen twee punten waar al genoeg hoogteverschil in zit, bijvoorbeeld van je voordeur naar de (gemeentelijke) stoep, dan kun je ook gewoon dat hoogteverschil gebruiken als afschot.
Daarna is het tijd om het schone zand aan te brengen. Je brengt het zand naar de plaats waar het moet komen en verdeelt het. Denk eraan dat het nog zal inklinken bij het aantrillen. Loop er ook alvast overheen om het zand aan te stampen. Het is trouwens niet erg om het hierna een paar dagen te laten rusten. Het kan dan namelijk alvast inklinken!
Verdichting en afwerking van het zandbed
Om het zandbed goed te verdichten, ga je het vervolgens aantrillen. Je maakt met een trilplaat rechte banen en gaat er in verschillende richtingen overheen. De laatste stap is het bepalen van de definitieve hoogtes en het afreien van het zandbed. 1. Je neemt een beginpunt (vaak is dat tegen je huis aan) en legt hier één steen, klinker of tegel neer op de juiste hoogte. Je kunt ook een houten blokje met de juiste dikte gebruiken, wat een stuk handiger is als je tegels legt. 2. 3. Je trekt daarna een touwtje van de ene naar de andere steen, klinker of tegel/blokje. Je legt het touwtje over de bovenkant van de steen, klinker of tegel/blokje. 4. 5. 6. Nu heb je op de hele oppervlakte punten gemaakt waar het zandbed de juiste hoogte heeft. Je hoeft nu alleen nog maar de ruimte tussen deze punten af te reien. Dit doe je met een lange lat of waterpas en voilà: je zandbed heeft de juiste hoogte.
Weet jij al wat je op je op zo'n mooi zandbed gaat leggen? Bij "Hoe je bestrating kiest" leggen we uit waar je op moet letten voordat je stenen en tegels gaat kiezen. Bij "Hoe je bestrating legt" vertellen we het hele aanleg verhaal, en bij "Hoe je bestrating ontwerpt" gaat het over welke grote rol de bestrating speelt bij het ontwerp van je tuin. Dat hangt van je ontwerpframe af. Zie "Hoe je bestrating ontwerpt" . Onze ervaring leert dat je een eenmaal gekozen steenrichting het best door je heel tuin hetzelfde kunt houden, dat zorgt voor rust.
Structuur en overwegingen bij bestrating
Een pad hoeft niet breder dan 80 cm te zijn, vaak is een breedte van 60 of 70 cm ook voldoende. Bij een terras is een doorsnede van 3.5 m meer dan voldoende. Veel terrassen zijn te ruim bemeten. Bedenk dat overal waar bestrating ligt, geen planten kunnen staan. En niet je terras, maar je beplanting bepaalt de sfeer in je tuin. Nee dat is juist niet de bedoeling. Een betonbandje moet zodanig diep gezet worden dat je het na aanvulling van de tuinaarde niet ziet. De stevigheid van je straatwerk wordt slechts deels bepaald door het verband. De hoogte van de steen (dikte) heeft de meeste invloed. Hoe hoger de steen hoe groter het onderlinge houvast. Uiteraard moet de fundatie ook op orde zijn. Voor een oprit waar een auto steeds over hetzelfde spoor rijdt is een visgraat- of keperverband steviger dan een halfsteensverband. Dit heeft vooral met smaak te maken. Een rollaag van verticale stenen straalt een bepaalde stoerheid en romantiek uit. Rollagen langs paden en terrassen geven de tuin ook wat extra karakter. Let op! Betonbandjes zijn gemakkelijk te gebruiken bij rechte opsluitingen. Met rollagen kun je gebogen vakken en paden opsluiten. Dan zijn er nog strips in staal en kunststof en ook hout is een optie. Met metalen kantopsluitingssystemen bijvoorbeeld van Gardliner® is elke vorm maakbaar. Ook kleine verhogingen kunnen met deze metalen stroken gemaakt worden. Dat is niet verplicht. Maar bij stenen in een bepaald verband staat het wel mooier. Al helemaal als er steen op maat geknipt moet worden. Een dubbele kantsteen wordt ook wel toegepast. De toepassing is behalve een esthetische keuze ook wel wat meer stevig. Daar hebben we een foefje voor. Neem een lange pvc pijp. Leg deze pijp op de grond of in het zand en zet het ene eind vast. Beweeg vervolgens met het andere eind de pijp tot je jouw ideale bocht hebt gevonden. Zet het andere eind ook vast en je hebt een mooie leidraad. Wij gebruiken deze truc ook bij het zetten van rollagen.
Met alle nieuwe productietechnieken van tegels wordt het er allemaal niet makkelijker op. Op een basis van beton kunnen fabrikanten een laagje keramiek, maar ook een laagje natuursteen aanbrengen. De betonnen basis zorgt er voor dat de tegel een goed verwerkbare dikte krijgt die relatief goedkoop is (door het beton). De keramische en natuurstenen laag is door het beton minder kwetsbaar. Naast deze tegels met een basis van beton zijn er ook nog massief natuurstenen tegels. Het keramiek kan inmiddels zo natuurgetrouw gemaakt worden dat het helemaal op hout en natuursteen lijkt. Nee natuurlijk niet. Een vlonder is gemaakt van hout. En bestrating is van beton, keramiek of natuursteen. Hoewel hout veel zachter en natuurlijker oogt dan steen rekenen we vlonders wel tot de verharding. Meestal niet, durven wij te zeggen.
Hoe uniformer je bestrating des te rustiger en mooier. In een tuin zal je beplanting altijd meer spreken dan de versieringen in je terras. Vergelijk het met een oprit. Die wordt niet fraaier van allerlei blokjes ander materiaal. Dat heeft te maken met het feit dat dichtbij een nieuwbouwhuis de grond het meest diep is weggegraven om de fundering van het huis te maken. Deze losgemaakte bodem doet er normaal gesproken een jaar over om weer in de juiste samenhang terug te zakken. Stratenmakers houden met dit inklinken van ongeveer 20 procent vaak geen rekening. Het kan worden voorkomen door de losse grond te verwijderen en de ruimte te vullen met zand die dan in lagen van 25 cm moet worden verdicht.
Als je een laagje grind hebt op een anti onkruiddoek, dan blijft het grind vooral schoon en vallen onkruid zaadjes niet op de tuingrond. Echter als jij knoeit met aarde of potgrond, of het regenwater stroomt van de borders over het grind, dan ontstaat er vanzelf weer een laagje voeding voor de onkruidzaadjes. Ook ronddwarrelend stof en blad kan voor voeding tussen het grind zorgen. Eén keer per jaar schoonvegen is de oplossing. Om een goede samenhang te krijgen tussen huis en tuin adviseren we om het groen zo dicht mogelijk bij de gevel te laten beginnen. Een strookje halfverharding (Padvast) of grind op anti-onkruiddoek voorkomt het opspatten van de grond als het regent. Een randje van 30 tot 40 cm breed is vaak al voldoende.
Flagstones en verharding met cementtoevoeging
Je moet van buiten naar binnen werken om rond te blijven en er voor te zorgen dat je de steen steeds loodrecht op de denkbeeldige straal legt. Soms moet je dan een steen kleiner maken en halve gebruiken. Omdat Flagstones onregelmatig van vorm en dikte zijn worden ze meestal gelegd in een ondergrond van gestabiliseerd zand. Flagstones kunnen, net als andere natuursteentegels, in een gestabiliseerd zandbed gelegd worden. Een gestabiliseerd zandbed is een laag metselzand gemengd met cement. Als de cement en het zand hard worden liggen de Flagstones stevig vast. Voordeel hiervan is dat ze stabieler liggen en daardoor minder snel opwippen. Een nadeel is dat bij verzakking de delen van het terras lastiger te ‘repareren’ zijn, de stenen liggen immers vaster. Omdat de verharding door de cementtoevoeging minder goed tot niet doorlatend wordt, is het extra belangrijk om paden en terrassen van Flagstones goed afwaterend aan te leggen.
Als je begint te straten, span je eerst een strakke lijn om exact de gewenste hoogte aan te geven. De Flagstone wordt op hoogte getikt met een rubberen straathamer. Daarna wordt de tegel er weer voorzichtig uitgehaald en onder de tegel wordt een dun laagje cement gestrooid om een goede hechting te krijgen. Hierna wordt de tegel weer op zijn plek gelegd en nagetikt. Na het leggen van de Flagstones wordt de verharding afgespoten om achtergebleven cementresten van de bovenzijde van de Flagstones te verwijderen en om het onderliggende cement te bevochtigen. Na het afspuiten kunnen eventueel de tegels die niet helemaal goed liggen voorzichtig nagetikt worden. Als de verharding is uitgehard, en je er weer op mag lopen, moet er nog gevoegd worden. Dit kan bij smalle voegen met materiaal dat los blijft liggen, zoals zilverzand of leemsplit in een fijne gradatie (bijvoorbeeld 0/5). Bij bredere voegen (minimaal 3 mm breed en 3 mm diep) kan dat met Epoxy voegmiddel en bij voegen breder dan 5 mm met voegspecie. Voegspecie is in meerdere kleuren kant-en-klaar bij de bouwmarkt te koop. Overigens vriezen vrijwel alle beton- en cementvoegen op den duur kapot. Het voegen zal dus van tijd tot tijd herhaald moeten worden. Epoxy voegmiddel heeft minder last van stukvriezen, maar de voegen kunnen wel losspringen zodra er tegels zijn die los komen te liggen. Ook hierbij zal dus af en toe tijdig wat gerepareerd moeten worden.
Veiligheid en onderhoud van zandbed en fundering
Voor een stabiele ligging van de verharding zal het zandcunet verdicht moeten worden, wat inhoudt dat ook de grond eronder alsnog enigszins samengedrukt zal worden. Al deze werkzaamheden kunnen leiden tot beschadiging van de wortels. Ook na de aanleg zal er voor de boom het een en ander veranderen. Het water en de zuurstof die nu nog onbelemmerd in de grond kunnen doordringen zullen door de steen- en tegelverharding gedeeltelijk tegengehouden worden. Het is het beste dat je rond de stam van de boom een royale boomkrans uitspaart. De uitgespaarde boomkrans kan ook ingevuld worden als zeer laag plantvak, met bodembedekkers bij voorbeeld, die enige betreding verdragen. Als er toch een vorm van verharding moet komen, dan kan de grote boomkrans gevuld worden met een losse halfverharding, zoals een grindlaag op een ondergrond van antiworteldoek. Achterhoeks Padvast is ook een oplossing. Op die manier heb je wel het ruimtelijke effect van een open terrasruimte, maar hoeft er geen graafwerk of verdichting direct rond de boom plaats te vinden. De verharding mag niet in stabilisatie gelegd worden en de voegen mogen niet afgedicht worden.
Zandbed en fundering - praktische regels
Wanneer u nieuwe sierbestrating wilt aanleggen, heeft u daarvoor een zandbed nodig. Hoe dik het zandbed dient te zijn, om wegzakken te voorkomen, is afhankelijk van het type ondergrond, maar vooral ook van de belasting. In de regel wordt aanbevolen een zandbed aan te leggen van ten minste tien centimeter dik. Dit geldt dan voor plekken met een stevige ondergrond en waar de bestrating niet zwaar belast zal worden. Legt u echter bijvoorbeeld een terras aan op klei- of veengrond, dan adviseren we al gauw de dikte van het zandbed te verdubbelen tot zo’n 20 centimeter. Er zijn daarnaast enkele manieren om het zandbed nog verder te verstevigen. Vreest u voor verschuivingen, bijvoorbeeld door een zachte ondergrond? Dan kunt u onder het zandbed een laag gebroken puin aanleggen. Voor meer stabiliteit kunt u bovendien de bovenlaag van het zandbed vermengen met cement. Zo blijft het zand beter op zijn plek en hechten de tuintegels bovendien beter. Tot slot willen we nog graag het grote belang van opsluitbanden benadrukken. Deze plaatst u rondom het terras en gaan bij voorkeur net zo ver de grond in als de zandlaag diep is. De opsluitbanden houden het zandbed op zijn plaats en daarmee ook de terrastegels.
Een mooi terras of een speelse bestrating wordt in belangrijke mate bepaald door de uitstraling van het materiaal dat wordt gebruikt. Natuurlijk is de plaatsing en wijze van verwerken ook erg belangrijk. De basis voor elke oprit, tuin en terras wordt gevormd door een degelijke fundering. Een goede fundering bepaalt het eindresultaat en de duurzaamheid van elk project. Doordat iedere situatie echter anders is, wordt het onmogelijk om voor elke mogelijke ondergrond het toepasselijke funderingsadvies te verschaffen. Hoe minder draagkrachtig de bestaande ondergrond, hoe zwaarder en dikker de funderingslaag moet zijn. De meeste funderingen bij particuliere projecten bestaan uit twee lagen. Een waterdoorlatende onderlaag die bestaat uit een grove steenslag of gebroken puin in de maat 0/40 of 20/40 mm (al dan niet zand/cement gebonden), en een afwerklaag die bestaat uit grof zand, brekerzand óf gestabiliseerd zand (met een verhouding van 1 deel trascement op 5 à 6 delen zand). De dikte van de onderlaag zal in de praktijk variëren tussen de 15 en 30 cm. De gebruikte materialen voor de onderlaag dienen in elk geval goed te worden verdicht door aanstampen, trillen of walsen. Een andere basisregel bij funderingen bepaalt dat dunne materialen zoals tegels van 2 à 4 cm dik een erg stevige fundering vragen. In dit geval dienen de tegels vaak te worden geplaatst in de specie of gestabiliseerd zand (zie plaatsing). Het omgekeerde is natuurlijk ook waar. Dikke bestratingstenen bijvoorbeeld kunnen worden geplaatst op een fundering van enkel goed verdicht grof zand. Ten slotte geldt als basisregel ook, dat de verwachte belasting (druk) de dikte van de fundering bepaalt. Alle tegels en bestratingen dienen met een helling van minimaal 1% (= 1 cm per m1) te worden gelegd om waterophoping op de vloer zoveel mogelijk tegen te gaan. De helling moet zo worden uitgevoerd dat het water van het gebouw wegloopt. Elke tegel of bestratingmateriaal dient te worden 'opgesloten'. Meestal wordt er gewerkt met een opsluitband. Bij een bestratingsteen van 8 cm dik bijvoorbeeld, kan een opsluitband worden gebruikt van 20 cm hoog. Naast opsluitbanden, wordt er met name bij klinkers vaak gewerkt met een rollaag in het afwerkmateriaal. Praktisch gezien gebruikt men hier hetzelfde materiaal, maar dan op z'n kant geplaatst. Een rollaag moet wel in de stabilisatie worden geplaatst. Gebruik bij de plaatsing altijd schone zandsoorten en in voorkomend geval cement van een goede kwaliteit. Schoon zand is in ieder geval vrij van zogenaamd 'oer'. Dit is een soort van houtoxidatie die door de bestrating heen trekt en bruine vlekken op de bestrating veroorzaakt. Bij bestratingmaterialen met relatief kleine afmetingen worden de stenen tegen elkaar gelegd/bestraat met een kleine voeg. Deze voeg werkt als een elastische brug tussen de stenen. Zonder deze voeg bestaat de kans op randbeschadigingen zodra het oppervlak wordt belast. Bovendien kunnen kleine maatverschillen door de voeg worden opgevangen.
Bij gebruik van voegmortel moet de voeg minimaal 5 mm breed en 30 mm diep zijn. Indien er tegels los liggen zal hier de voeg er vroeg of laat uitspringen. Dus let hier goed op! Na het invoegen van het voegmortel blijft er een filmlaagje op de tegel achter. Cement moet alleen worden gebruikt wanneer men dit zeker wil. Voor de verschillende natuursteen tegels wordt hieronder een overzicht gegeven van de geadviseerde voegbreedte: tegels met geslagen kant, gezaagde kanten, en variaties in dikte. Reinig de trilplaat grondig vóór het aftrillen; zand-cementresten en roest kunnen vervuilen. De bestrating moet schoon en droog zijn voor het aftrillen. Vocht kan leiden tot cementafzetting aan het oppervlak. Getrommelde betonbestrating, betonstenen met een vellingrand en gebakken bestrating mogen op de gebruikelijke wijze met een metalen trilplaat worden afgetrild. Voor andere producten moeten extra voorzorgmiddelen genomen worden. Zo dienen betonstenen zonder vellingrand, zoals natuursteendeklaag stenen afgetrild te worden met een trilplaat die is voorzien van een rubberen/kunststof mat. Tegels van beton en natuursteen mogen niet afgetrild worden. Straatzand is een veelgebruikte zandsoort bij het aanleggen van bestrating. Straatzand is een scherp zand met een relatief grove korrelstructuur. Door de hoekige zandkorrels grijpen de korrels goed in elkaar, waardoor het zand stevig blijft liggen na verdichting. Dit maakt straatzand uitermate geschikt als onderlaag voor bestrating. In tegenstelling tot ophoogzand bevat straatzand minder fijne deeltjes. Prijsklasse: € 108,05 tot € 216,11 incl. Dit product heeft meerdere variaties. Straatzand wordt gebruikt als beddinglaag onder bestrating. Je kiest voor straatzand wanneer je een stabiele en waterdoorlatende onderlaag nodig hebt voor bestrating. Een veelgestelde vraag is wat het verschil is tussen straatzand en ophoogzand. Het belangrijkste verschil zit in de functie en samenstelling. Ophoogzand wordt gebruikt om hoogte te creëren en de ondergrond op te vullen. Straatzand blijft los en flexibel, terwijl stabilisatiezand uithardt door de toevoeging van cement. De juiste laagdikte van straatzand is belangrijk voor een strak eindresultaat. Ja, straatzand is goed waterdoorlatend. Dit is een van de redenen waarom het zo geschikt is als bedding onder bestrating. Straatzand is niet altijd de juiste keuze. Wat is straatzand? Het is een scherp zand dat speciaal wordt gebruikt als onderlaag voor bestrating. Het zand bevat hoekige korrels die goed in elkaar grijpen, waardoor een stabiele en dragende basis ontstaat.
tags: #bestrating #bezink #rand