Een bekisting maakt men voor het storten van beton. Door met goed materiaal te werken kunnen de mooiste vormen worden gecreëerd bij het storten van beton. Voor het storten van beton is het belangrijk om de juiste materialen te gebruiken.
De basis bestaat uit 4 zijden van plaatmateriaal (betonplex aangeraden), piketpaaltjes van bijvoorbeeld hardhout of vurenhout, wapeningsnetten / betongaas, folie rol en stukken oude tegels of stenen. Bij het afgraven van de geul is het handig om twee touwen te spannen en deze te gebruiken als richtlijnen. Voor extra stevigheid kun je kiezen voor een goede laag damzand (+/- 15 cm).
Voorbereiding van de bekisting
Zaag het plaatmateriaal op de juiste maat en zorg dat deze stevig zitten vastgeschroefd. Tijdens het betonstorten voorkomen we dat de bekisting onverwachts knapt; zorg er dus voor dat het plaatmateriaal goed aan elkaar bevestigd is. Zodra de platen zijn omgetoverd in een mooie mal, kan de bekisting in de grond worden geplaatst en moet deze netjes waterpas staan. Plaats een stuk folie in de bekisting om ervoor te zorgen dat het beton zich niet mengt met de grond.
De betongaasnetten voeg je toe om te voorkomen dat het beton tijdens het uitharden barst en om extra versteviging te bieden. Om de wapening van de bodem af te houden en in het beton te verwerken kun je stukken kapot steen of tegel gebruiken; zorg ervoor dat de gaasnetten rusten op de stukken steen of tegel. De dikte van het betongaas is afhankelijk van de grootte van het beton dat gestort wordt.
Tijdens en na het vullen van de bekisting
Zodra je zeker bent dat de bekisting op en top in orde is, kan het beton aangemaakt/aangevoerd worden en vervolgens in de bekisting gegoten worden. Zorg voor voldoende beton zodat de gehele bekisting gevuld kan worden. Zodra het beton in de bekisting zit, kun je met stokjes prikken in het beton voor ontluchting, zodat alle hoekjes en sleufjes optimaal gevuld raken. In de praktijk gebruiken bouwbedrijven hiervoor een trilnaalt.
Na het vullen kunnen de platen nog een paar schouderklopjes gebruiken: sla voorzichtig met een hamer op de bekistingsplaten om massa aan lucht tussen de platen en het beton te laten ontstaan. Het beton zit er dan in en nu is het wachten tot het hard is. Dit vormt de fundering als voorbeeld.
Kwaliteit en veiligheid
De bekisting moet voldoen aan constructieve eisen: vormvast, sterk en stijf om de betonspeciedruk en belastingen op te vangen. Veilig werken is essentieel: schoorankers moeten moment-gecontroleerd bevestigd worden en rekening gehouden met de sterkte van het beton en het vloertype. Voor vlakke of rechtvormige constructies zijn er diverse opties; esthetiek en eindafwerking spelen ook een rol, met verwijzingen naar normen zoals NEN-EN 13670 en CUR Aanbeveling 100.
Tip 1. De keuze van het materiaal hangt af van de grootte en het type project. Houten bekisting is populair vanwege flexibiliteit en lage kosten, terwijl stalen bekisting geschikt is voor grotere projecten vanwege duurzaamheid. Tip 2. Een gedetailleerd plan voorkomt fouten en vertragingen en bepaal de benodigde materialen. Tip 3. Kies voor materialen die hergebruikt kunnen worden. Stalen en kunststof bekistingen kunnen tientallen keren worden hergebruikt. Tip 4. Een stevige ondergrond is essentieel om verzakkingen te voorkomen. Met systemen zoals Pascon randbekisting kun je een stabiele basis garanderen, zelfs op onregelmatige ondergronden. Tip 5. Werken met beton en bekisting brengt risicoâs met zich mee; beschermingen en inspecties zijn belangrijk.
Bekistingsconstructie en typen
De bekisting omvat het geheel van contactbekisting en de constructie waarop deze bekisting is bevestigd. Onderdelen zoals staanders, dragers, gordingen, kinderbinten en onderslagen dragen de belasting over naar de ondergrond of centerpenconstructie. De contactbekisting kan bestaan uit hout, kunststof of staal en wordt meestal aangeduid als betonplex. Drager en gording dragen de belasting over aan de centerpenconstructie, terwijl kinderbint en onderslag de belasting verder afdragen. Voor horizontale bekistingen zijn centerpenconstructies cruciaal.
Er bestaan moderne systeembekistingen (frame van staal, hout of kunststof met platen) die herbruikbaar en montageklaar zijn, vaak toegepast voor funderingen en wandbekistingen. Verwijdering na uitharding gebeurt meestal met ontkistingsmiddel om hechting te voorkomen. Magneten in stalen systemen kunnen gaten boren overbodig maken en flexibiliteit geven bij plaatsen en verplaatsen van componenten.
Veelvoorkomende stappen en tips voor een 150 cm hoge bekisting
- Uitzetten van de fundering met piketpalen en spanlijnen voor nauwkeurige afmetingen.
- Graven op de gewenste diepte (minimaal 60 cm, 80 cm als ruimte beschikbaar is).
- Bekisting op maat zagen en stevig aan elkaar bevestigen met schroeven zodat er geen kieren ontstaan.
- Bekisting plaatsen en waterpas zetten; stangen in de grond slaan om de bekisting vast te zetten.
- Bouwfolie onderin aanbrengen om contact met aarde en vocht te voorkomen.
- Wapening plaatsen; afstandhouders gebruiken zodat wapening circa 5 cm van de onderkant ligt.
- Ontkistingsolie aanbrengen voor makkelijke verwijdering na uitharding.
- Beton storten en verdichten; na het storten afdekken met folie en vocht regelen voor een correcte uitharding (ca. 28 dagen voor volledige sterkte).

Materiaalkeuze en extra opties
Betonplex platen, wapeningsnetten en folie zijn gebruikelijke materialen. Voor grotere of herhalende projecten kunnen prefab randbekisting en systemen zoals Pascon bekistingen tijd en arbeid besparen. Verloren bekisting (zoals EPS) blijft achter in de constructie wanneer herbruikbaarheid beperkt is. EPS-tempex wordt vaak gebruikt voor vloerranden in funderingen vanwege lichte en isolerende eigenschappen.
Na het bekisten en storten kunnen projecten in funderingen en vloeren verder worden uitgewerkt met extra wapening, isolatie en afwerkingstechnieken, afhankelijk van de gewenste oppervlakteklasse en functionele eisen van de betonnen constructie.