Onze rioolbuizen zijn niet alleen functioneel, maar ze zijn ook nog eens goed voor het milieu. Beter dan bijvoorbeeld pvc-buizen. Verrast? We worden ons steeds bewuster van de gevolgen van het gebruik van grondstoffen voor ons milieu en dat is een goede zaak. Daarom wordt er ook steeds meer gevraagd naar het milieuprofiel van grondstoffen, ook bij onze rioolbuizen. Dat kun je uitdrukken in MKI-waarden, de milieukostenindicator of in Global Warming Potential (GWP). Bij die laatste komt beton uit op een tweede plek, na polypropeen. Betongranulaat dat via ons recycleconcept ‘Loop van de stoep’ is verkregen, passen we als secundaire grondstof toe bij het maken van nieuwe betonproducten. Dat doen we bij zowel riolerings- als bestratingsmaterialen. Dat gebeurt niet één keer, maar telkens weer. Zo wordt beton oneindig recyclebaar.
Als het betonpuin bij een gecertificeerde breker is geweest en betongranulaat is geworden, kunnen we de verschillende fracties weer gebruiken in nieuw beton. Beton is een product dat heel lang meegaat. Het heeft een grotere weerstand tegen grond- en verkeersbelasting dan kunststof, heeft geen last van deformatie, het drijft niet op, maar is bovenal zeer duurzaam omdat het lang meegaat. En wij kunnen het weten, want we hebben meer dan honderd jaar ervaring met beton.
De Europese Commissie heeft in april 2020 de Restrictions Roadmap bekendgemaakt. Het plan en de beloften hierin vallen onder de doelstelling uit de EU Green Deal voor een vervuilingsvrij Europa. Alle EU-lidstaten steunen de routekaart unaniem, het proces voor het verbieden van schadelijke en giftige chemicaliën op de lijst is gestart. Als het goed is, zijn al deze stoffen in 2030 verboden.
Het Hapro-systeem van De Hamer is uniek. Met de extra dikke rubberring kun je de (streng) Haprobuizen bij de schacht/put aansluiten op het lijf van de buis. Naast de mogelijkheid om te werken met de standaard pasbuizen (mof/spie) kunnen benodigde pasbuizen (spie- of eindstuk) die nodig zijn voor aansluiting op de put, eenvoudig uit hele Haprobuizen worden gezaagd. Het afgezaagde stuk kan in de volgende streng dan weer als pasbuis (mof- of startstuk) worden gebruikt, zo ontstaat er nauwelijks afvalmateriaal.
03 sep. PVC buizen voor een vrijverval toepassing zijn leverbaar in verschillende klassen. De klasse staat vrijwel altijd op de PVC buis gedrukt. Aan het cijfer achter de aanduiding SN is te zien in welke klasse de buis valt. Vaak wordt in een bestek of bouwtekening al aangegeven welke klasse PVC buis gebruikt moet worden. Maar wat als dit niet bekend is. Dit zijn vuistregels, waarmee een goede inschatting kan worden gemaakt. In de praktijk wordt vaak nog gesproken over klasse 41 en klasse 34. Deze klassen komen nog uit de beginjaren van PVC. De eerste PVC buizen waren volwandige buizen. Deze buizen kregen hun klasse op basis van de verhouding diameter/wanddikte. Op basis van deze verhouding werd bepaald of een buis klasse 51, klasse 41 of klasse 34 was.
Dit is dan ook een van de redenen waarom nog vaak gevraagd wordt naar de wanddikte van de buis. Door nieuwe technieken werd het mogelijk om buizen te maken met meerdere lagen. Hierdoor ging de verhouding diameter/wanddikte niet meer op en was er een nieuwe aanduiding nodig. De druk in kN/m² die nodig is om een kunststof buis 3% te vervormen (op de binnendiameter) werd de basis voor de nieuwe standaard. Op PVC buizen staat naast de productiedatum en de diameter vaak de aanduiding SN. Deze afkorting staat voor Stiffness Nominal (ringstijfheid). Afhankelijk van het type PVC buis wordt hier een 2, 4 of 8 achter gezet. Hierdoor is het voor de eindgebruiker dus altijd duidelijk met wat voor klasse buis wordt gewerkt. Deze standaard is Europees vastgelegd in een NEN norm.
In de aanvullende praktijkbeschrijvingen staat veelvuldig aangegeven welke type buis toegepast wordt voor specifieke installaties. Zo geldt: dikwandige BENOR-gekeurde grijze buizen voor alle afvoer, zowel regenwater als vuilwater. Het kleurverschil heeft vooral nut bij openbare werken; voor riolering onder het voetpad en straat is het nuttig de kleuren te respecteren zodat men bij latere graafwerken weet om welk soort water het gaat. De mening dat de kleur minder belangrijk is terwijl BENOR belangrijk is, is een punt van discussie. EN 1329 is wel een belangrijke norm voor PVC-buizen.
Over de materiaalklassen valt te melden dat PVC-U, PP en PE elk hun specifieke toepassingen kennen. PVC-U is relatief bros en niet bestand tegen externe druk; daarom wordt bij hoge druk vaak gekozen voor versterkte buizen of staal-kunststof combinaties. PP is hoogtemperatuurvast en heeft een zeer gladde binnenzijde waardoor verstoppingen minder voorkomen. PE-buizen kennen drie types: lage, middel- en hoge dichtheid; hoge dichtheid wordt veel toegepast in gemeentelijke watervoorziening en riolering en kenmerkt zich door uitstekende slagvastheid, hittebestendigheid en chemische weerstand.
- De wanddikte wordt uitgedrukt in SN-waardes; SN-8 is zwaarder belast dan SN-4, en SN-1/SN-2 zijn dunwandig.
- Diepte van de gronddekking wordt aanbevolen met minimaal circa 70 cm onder verkeersbelasting;
- Binnenriolering gebruikt doorgaans 40-110 mm diameters, met hoofdleidingen meestal 110 mm en aftakkingen 75 mm, 50 mm of 40 mm;
- Verlijmen van PVC hulpstukken is gangbaar voor binnenriolering; voor vrijeverval buitenriolering passen hulpstukken en T-stukken met aandacht voor ontluchting en afschot.
Verder wordt er in de tekst benadrukt: kunststof buizen kunnen worden ingegraven met dezelfde minimale gronddekking als traditionele buismaterialen, hoewel installatievakmanschap en correcte uitvoering cruciaal zijn om vervorming te beperken. TEPPFA-veldonderzoeken tonen aan dat diepte van gronddekking en verkeersbelasting weinig invloed hebben op uiteindelijke vervorming bij goede installatie. Een veilig transport van afval- en regenwater is van groot belang voor volksgezondheid, milieu en droge voeten. Onze uitgebreide buitenrioleringsprogramma’s bestaan uit een breed scala aan kunststof buizen en hulpstukken die te combineren zijn voor maatwerk in regenwater- en vuilwaterbeheer. PVC-buizen kunnen voor minimaal 50% of 100% gerecycled PVC bevatten en kunnen na gebruik weer worden gerecycled tot nieuw PVC-product.
Over de materiaalkeuze: PVC heeft een uitstekende chemische bestendigheid en lage thermische uitzetting, en is lichtgewicht waardoor legwerk sneller gaat; PP buizen bieden hoge stijfheid en flexibiliteit met lage kans op hechting en verstopping. Durofort staat als voorbeeld voor een 100% PVC-gebaseerde buis die recyclebaar is. De SN-maten geven duidelijkheid over wanddikten en belastbaarheid; voor binnenriolering zijn diameters gangbaar tussen 40 en 110 mm, terwijl grotere panden diameters van 125 tot 200 mm kennen. Voor een correct functionerend systeem is vooral de juiste diameter, afschot en ontluchting van belang.
14 Een betonnen riool aanleggen
Belangrijke keuzes bij rioleringsinstallaties
Het kiezen tussen betonnen en kunststof buizen draait om duurzaamheid, milieu-impact, installatiegemak en onderhoud. Beton heeft een lange levensduur en grotere weerstand tegen belasting, maar kunststof buizen scoren hoog op chemische bestendigheid, gewicht en installatiegemak. Beton kan oneindig gerecycleerd worden; betongranulaat vindt toepassing in nieuwe betonproducten, wat bijdraagt aan circulariteit. PVC is wereldwijd de eerste keus voor veel rioleringsprojecten vanwege prijs-kwaliteit, chemische bestendigheid en lage warmte-uitzetting. PP biedt extra hoge hitte- en chemische bestendigheid en behoudt een lage hechting, wat verstoppingen beperkt. PE-buizen onderscheiden zich door hoge dichtheden, slagvastheid en uitstekende temperatuurs- en chemicaliëndraagkracht.
Voor een complete afvoerberekening dienen naast de type buis ook factoren zoals grondsoort, verdichting, verkeersbelasting, en diepte van de buis in acht te worden genomen. De keuze voor lijm- of moffenverbindingen, of het gebruik van Kraagjes bij verhitten, moet aansluiten bij de gewenste duurzaamheid en onderhoudsgemak. Het is aan te raden om binnenriolering altijd te werken met de juiste diameters en afschot en om bij twijfel de klantendienst te raadplegen.
Samenvatting van hoofdpunten
- Beton is extreem duurzaam, recyclebaar en heeft lange levensduur, maar kunststof biedt betere chemische bestendigheid en installatiegemak.
- PVC, PP en PE hebben elk eigen toepassingsvelden en milieuprofielen; recyclen van PVC en hoogwaardige kunststof is mogelijk.
- De SN-waardes geven wanddikten en draagkracht aan; binnenriolering vereist passende diameters en verbindingen.
- TEPPFA-onderzoek toont aan dat gronddekking en verkeersbelasting minder invloed hebben bij correcte installatie.