Financieel rendement, levensduur, comfort, gezondheid, esthetiek, aanpasbaarheid, bouwsnelheid, grondstoffengebruik en energieverbruik zijn de sleutelwoorden voor een goed gebouw. In al deze aspecten speelt de vloer een prominente rol.
De Ontwikkeling van Prefab Betonvloeren: van massief naar hol en prefab
Tussen 1940 en 1990 onderging de constructiewijze van betonskeletten en -vloeren een ingrijpende verandering. Prefab beton verving grotendeels het ter plaatse gestorte beton. Tot 1940 werden betonnen draagconstructies vrijwel altijd ter plaatse gestort, waarbij vloeren, daken, kolommen en wanden als één monolitisch geheel met elkaar verbonden waren.
Bij grotere belastingen en overspanningen van meer dan vijf meter bleek een massieve, zware gewapende betonvloer een ongunstige sterkte-gewichtsverhouding te hebben. Om materiaal te besparen en gewicht te verminderen, ging men ribbenvloeren en roostervloeren gieten. Dit leidde tot optimalisatie door het creëren van holle ruimten in de vlakke vloerplaat op plekken die voor de sterkte geen functie hebben.
Om sneller te kunnen bouwen en arbeidsintensieve bekistingen te vermijden, kwamen in de jaren veertig nieuwe prefab vloerelementen voor woning- en utiliteitsbouw op de markt. De zogeheten elementvloeren van de jaren vijftig konden worden onderverdeeld in balken-, ribben- en combinatievloeren.
Balkenvloeren bestonden al sinds het begin van de twintigste eeuw. Sommige elementen dienden (deels) als verloren bekisting, waarbij nog wel tijdelijke ondersteuning nodig was. Andere systemen waren zelfdragend en werden op de bouwplaats alleen nog voorzien van een gewapende druklaag.
In de jaren zeventig kwamen plaatvloeren, T(T)-vloeren en staalplaatvloeren op de markt. Als materialen voor de prefab tussenelementen dienden terracotta, beton, lichtgewicht beton en isolatiemateriaal. Lichtgewicht beton was in de jaren veertig meestal bimsbeton, met vulkanisch gesteente (puimsteen) als toeslagmateriaal. De prefab balken of vloerplaten bestonden uit gewoon beton, hardbeton en vanaf de jaren vijftig voorgespannen beton.
Tot 1940 werd prefab beton vooral gebruikt voor balkenvloeren. Balken en smalle plaatvloeren werden samengesteld uit aansluitend naast elkaar geplaatste gewapende prefab balken of stroken, die massief of (deels) hol waren en een breedte tot vijftig centimeter hadden. De voegen werden gevuld met mortel en soms met wapening, en over de betonelementen werd meestal een druklaag van gewapend beton aangebracht.
Vanaf circa 1900 was een beperkt aantal typen balkenvloeren op de markt. Vroege voorbeelden zijn de Weense Visintinivloeren (een soort tralieligger), de Siegwart holle balkenvloeren en de Normaalbetonvloeren. In de jaren veertig kwamen meer typen holle balkenvloeren beschikbaar, wat samenhing met de behoefte aan geluiddemping, warmte-isolatie en een kortere bouwtijd.
In 1941 leverde Wernink’s Betonmaatschappij in Leiden Norma betonvloeren op basis van I-vormige balken. Van Waning & Co in Rotterdam had Wacobalken: N- en C-vormige vloerbalken, waarbij met de laatstgenoemde een holle vloer ontstond die beter isoleerde. Ook bij de RBM-balken van de Rijnlandsche Betonbouw Maatschappij in Delft ontstond een holle vloer die aan beide zijden vlak was. Van de Amersfoortsche Betonmaatschappij was er een Abema vloer op de markt.
In de jaren veertig gebruikte men voor vloeren, met het oog op de isolerende werking en het lagere gewicht, ook bimsbeton. Zo leverde de Betondak in 1942 zowel Arkelplaat- als Arkelkassettenplaatvloeren van dit materiaal. Bij beide systemen bleef tussen de elementen een sleuf (sponning) open waarin wapening kon worden gelegd. Deze werd gevuld met beton en vormde samen met de deklaag constructief gezien een grindbetonnen ribbenvloer die samenwerkte met de bimsbetonplaten. De firma Oosthoek uit Alphen aan den Rijn produceerde in de jaren veertig vergelijkbare bimsbeton plaatvloeren en had ook een ranke T-balkenvloer van vijftig centimeter breed.
Kwaaitaal-Vormbeton uit Rotterdam leverde vanaf eind jaren veertig liggers in de vorm van holle gewelfde schaalsegmenten van 50 centimeter breed en 18 of 20,5 centimeter hoog. In de jaren vijftig werden de elementen gemaakt van klinker isolietbeton en waren ze volledig zelfdragend. Klinkerisoliet is een toeslagmateriaal van geëxpandeerde klei. De tussen 1965 en 1983 geproduceerde Kwaaitaalvloer is in Nederland veel toegepast, maar was berucht vanwege problemen met roestende wapening. Het in 1964 opgerichte Flevobeton in Harderwijk kwam met het systeem Flevo, dat ook bestond uit segmenten. Tegen de onderkant konden polystyreenschalen worden aangebracht, waarmee overspanningen tot 6,5 meter mogelijk waren. Vanaf 1980 waren de Flevo-segmenten voor begane grondvloeren verkrijgbaar met geprefabriceerde voorgevormde polystyreen vormstukken van 56 millimeter dik.
De ribbenvloer werd in 1950 beschouwd als overgang tussen de plaatvloer en de T-balkvloer. De eerste generatie ribbenvloeren werd vanaf de jaren dertig ter plaatse gestort op prefab elementen die op een ondersteuning lagen. Vanaf de jaren zeventig hadden ribbenvloeren veelal voorgespannen wapening en waren ze zelfdragend. Elementen voor gietbouwvloeren hadden een onderflens die breder was dan de bovenkant, waardoor sleuven (sponningen) ontstonden wanneer ze naast elkaar werden geplaatst. De wapening die in de sleuven werd gelegd, zorgde samen met de in het werk gestorte betonnen druklaag voor een betonvloer met constructief sterke ribben. Wanneer de korte elementen in de lengterichting onderling niet aansloten, ontstonden dwarsribben en werd een rooster(balk)vloer gevormd, bedoeld voor zwaardere belastingen. Tijdens de bouw was wel een tijdelijke ondersteuning van de elementen nodig, met uitzondering van enkele systemen zoals Riwa- en B.B.B.-vloeren.
Vanaf de jaren dertig ontstond een zeer grote variëteit aan elementen, wat betreft vorm, afmetingen en materiaal. Ze konden zijn gemaakt van keramisch materiaal zoals klei, van lichtbeton met toeslagmaterialen als hollith, bims, sintels en schuimlava en van gewoon beton. Een bijzonder systeem voor balkenvloeren leverde Bendor-Silica uit Rijswijk, gebaseerd op holle keramische elementen van een mengsel van klei, bimszand en bruinkool. Bij de Riwa-vloeren van De Ridder & Co uit Wassenaar konden de keramische elementen, die net als bij het Bendrof D-systeem bestonden uit een dubbele rij balkstenen met in het midden een betonnen rib, in een fabriek ook tot balken worden gegoten.
Vanaf 1950 waren voor het gieten van ribbenvloeren ook Cusveller-elementen beschikbaar, gemaakt van hollith bimsbeton. Deze zijn tot circa 1965 in woningen gebruikt. NEHOBO maakte in de jaren tachtig bredere keramische ‘bekistingsstenen’ met een bredere onderflens, waarmee een ribbenvloer kon worden gestort. Deze waren anders van vorm en breder dan de NEHOBO-Ideaalblokken, die veel werden gebruikt voor het maken van gewapende holle baksteen vloeren; daarbij werden op de bouwplaats stroken in verband gemetseld en na verharding als prefab vloerdeel geplaatst. Beide systemen worden wel holle baksteenvloeren genoemd, maar ze verschillen qua werkwijze van elkaar. NEHOBO ging de elementen ook in een fabriek tot platen vormen, waarbij door trillen de voegen beter werden gevuld en platen tot 1,2 meter breed ontstonden.
Een ribcassettevloer, ook wel cassetteplaatvloer genoemd, is een soort prefab ribbenvloer. Een cassettevloerplaat (CVP) bestaat uit een dunne plaat van voorgespannen beton, dikkere zijribben en een onderzijde van polystyreenschuim. De geïsoleerde systemen werden speciaal ontwikkeld als begane grondvloer voor de woningbouw en onder meer geproduceerd door Nebi.
Vanaf de jaren vijftig kwamen diverse typen combinatievloeren op de markt, ook wel broodjesvloeren of samengestelde vloeren genoemd. Ze werden samengesteld uit prefab balken met tussenliggende blokken of vulelementen. Ten opzichte van ribbenvloeren en balkenvloeren hadden ze hun zelfdragende karakter en de betere hanteerbaarheid van de kleinere elementen als voordeel. Bij de meeste systemen lagen de blokken op een bredere onderflens van de balken. Voegen werden gevuld met mortel en afhankelijk van de vloerbelasting en overspanning kwam daarop wel of geen druklaag van gewapend beton. Aanvankelijk werden meestal voorgespannen liggers toegepast, vanaf begin jaren zeventig ook tralieliggers.
Een vroeg voorbeeld uit 1941 is het Van der Land systeem, geproduceerd door de Betonindustrie in Spijkenisse. Dit bestond uit U-vormige liggers en tussenplaten van gewapend beton. In 1948 bracht de Holberda uit Amsterdam de Holblokvloer op de markt. Niet veel later volgt het Dato-vloersysteem van de in 1953 opgerichte firma Dato, dat bestond uit voorgespannen balken met daartussen vulblokken van lichtbeton. Begin jaren zestig was een vergelijkbaar vloersysteem van Nebi uit Geleen verkrijgbaar. In die jaren groeide de vraag naar dit type vloeren sterk. Zo verkocht Nebi er in 1960 100.000 m2 van en acht jaar later het tienvoudige. Ook de firma Milder uit Huissen leverde dit soort vloeren onder de naam Thermosite Spanbeton-vloer en Milder Spanbeton-vloer.
NEHOBO kwam in 1955 met het Stalton systeem, dat tien jaar eerder in Zwitserland was ontwikkeld. De combinatievloer met betonnen liggers en lichtbetonelementen was minder geschikt voor verdiepingsvloeren, waaraan als zodanig meer behoefte was dan aan begane grondvloeren. Daarom werd begin jaren zeventig gewerkt aan de ontwikkeling en productie van een ander vloertype: de kanaalplaatvloer. De oliecrisis in 1973 bevorderde energiezuiniger bouwen. Geïnspireerd door Franse producten brachten drie marktleiders in 1979 de PS (isolatie)vloeren op de markt, bestaande uit betonnen liggers en polystyreen vulelementen van een of twee meter lengte die onder de liggers doorliepen. Die tweede generatie combinatievloeren zou een enorme vlucht nemen, wellicht mede door de hoge isolatiewaarde en de gasbesparing die in de jaren tachtig een steeds grotere rol ging spelen.
In de jaren zestig kwamen er diverse typen prefab plaatvloeren op de markt die, in elk geval deels, zelfdragend waren en een breedte hadden van tussen de 0,5 meter en 3,9 meter. In 1963 kwam de dubbele T-balkvloer (TT-plaatvloer) op de markt. Deze bestond uit relatief dunne (7 centimeter) betonplaten van 1,2 meter breed en tot 7 meter lang, die hun constructieve sterkte ontleenden aan twee hoge ribben met voorgespannen wapening. In de jaren tachtig werden deze vloeren vooral toegepast op de begane grond van woningbouw, omdat het dunne beton veel geluidsoverdracht gaf en er geen elektra in kon worden weggewerkt. Een leverancier was Omnia uit Coevorden, die het onder de naam ribbenvloer op de markt bracht met aan de onderzijde kunststofschuimplaten. Ook in de utiliteitsbouw werden ze steeds vaker gebruikt vanwege de grote overspanning (tot 28 meter) in verhouding tot hun gewicht. Betonson uit Son leverde ze in 1980 onder de naam Dubbele T-vloerplaat. Latere varianten waren tot 2,4 m breed en werden TT-(vloer)platen genoemd. Ze werden ook gemaakt door de firma Spanbeton uit Alphen aan den Rijn en later onder meer toegepast in het Cementrum in ‘s-Hertogenbosch.
In 1975 kwam in Nederland de Robertson Q-lock staalplaatvloer op de markt, die tien jaar eerder in de Verenigde Staten was geïntroduceerd. Als bekisting en wapening diende een dunne geprofileerde en verzinkte staalplaat met een overspanning variërend van 2,6 tot 6 meter. Hierop werd een laag ongewapend beton gestort. Aanvankelijk vormde de staalplaat alleen een verloren bekisting. Bij de verbeterde versie, zoals die van Robertson, werkt het staal constructief samen met het beton, doordat een zwaluwstaartvormig profiel of nokken de hechting tussen staal en beton verbeterden.
In grote gebouwen werden vaak meerdere typen vloeren gecombineerd toegepast. Zo is de begane grondvloer van de penitentiaire inrichting in Zwaag opgebouwd uit voorgespannen kanaalplaten, terwijl de kolommen en balken ter plaatse zijn gestort. De hogere verdiepingen bestaan uit prefab breedplaa...

Levering en montage prefab beton casco Emmen. Montage massieve betonwanden en kanaalplaatvloeren.
Een kanaalplaatvloer bestaat uit geprefabriceerde betonnen platen met doorlopende kanalen in de lengterichting en voorgespannen wapening. Aan de boven- en onderzijde zijn ze vlak en er is geen druklaag nodig. De kanaalplaatvloer maakte overspanningen van 6 tot 17 meter mogelijk en werd een van de meest gebruikte toepassingen in de woning- en utiliteitsbouw. Vanaf 1965 produceerde de firma Dato in Oss dergelijke kanaalplaatvloeren. De Dato Montelvloer (Montage Elementvloer) was een ‘geperfectioneerd’ systeem dat tot 1981 veel werd toegepast. Elektradozen konden worden ingebouwd en de plafondzijde was zeer glad. Bij dikten van 20 tot 25 centimeter waren plaatbreedten tot 2,4 meter en overspanningen tot 6,4 meter mogelijk. Spanbeton presenteerde in 1972 een kanaalplaatvloer onder de naam de SP-plaat. Twee jaar later bracht ook Milder een kanaalplaatvloer op de markt, evenals Betonson dat Holle vloerplaten tot 14 meter lang leverde. Begin jaren tachtig kwamen veel fabrikanten, zoals de VBI bedrijven, Betonson, Echo, Dy-core en Alvons Bouwsystemen, met aan de onderzijde geïsoleerde kanaalplaten. Zo bracht VBI in 1982 de eerste geïsoleerde kanaalplaat op de markt met een laag polystyreen van vier centimeter.
Een holle wand vormt twee betonnen schillen, verbonden door stalen tralieliggers, die na plaatsing met beton worden volgestort. Deze constructie biedt een snelle en efficiënte oplossing in bijvoorbeeld kelderwanden, liftschachten en andere volledig monolithische wanden op bouwplaatsen. De holle ruimte tussen de schillen wordt na storten volgespoten met beton tot een monolithische wand.
Historische Ontwikkeling en Toepassingen
- De eerste generaties balkenvloeren ontstonden in het begin van de twintigste eeuw; later verschenen holle balkenvloeren voor betere isolatie en geluidreductie.
- De overspanning en belastingdraagkracht namen toe met de introductie van holle kanaalplaatvloeren en plaatvloeren met persistente ribben.
- Combinatievloeren (broodjesvloeren) boden zelfdragende opties met tussenliggende vulblokken en vroege favorieten zoals de Van der Land- en Holblokvloeren.
- De oliecrisis van 1973 versnelde de ontwikkeling van energiezuinige bouw, inclusief PS-vloeren (isolatievloeren) met polystyreen vulblokken.
- Kanaalplaatvloeren maakten grote overspanningen en snelle montage mogelijk; breedplaatvloeren voegden later ook ribben en draaglagen samen.
Normen en regelgeving rondom holle betonplaatvloeren en holle wanden
De uitvoering van holle betonplaten en holle wanden valt onder het Besluit bouwwerken leefomgeving (BBL) en Europese normen; NEN-EN 1168 specificeert kanaalplaatvloeren, terwijl NEN-EN 1992 richting geeft aan het ontwerp van betonconstructies. Deze normen waarborgen materiaaleigenschappen, productieprocessen, toleranties, brandwerendheid en structurele prestaties.
Voordelen van kanaalplaatvloeren: grote overspanningen, lager gewicht, snelle montage, minder bekisting, goede isolatie en duurzaamheid. Nadelen t.o.v. breedplaatvloeren hangen samen met geluidsisolatie en de nodige aanpassingen in bewerking van de elementen op locatie.
Toepassingen en realistische scenario’s
Typische toepassingen omvatten het bouwen van grote verblijfsgedeelten zoals appartementencomplexen, distributiecentra met open ruimtes zonder robuuste kolommen, en parkeergarages waar overbrugging van lange overspanningen vereist is. Holle wanden worden veel toegepast in kelderconstructies, liftschachten en waterdichte wanden voor utiliteitsbouw en woningbouw.
In grootschalige gebouwen worden vaak meerdere typen vloeren gecombineerd: begane grondvloeren met kanaalplaten en kolommen/balken ter plaatse gestort; hogere verdiepingen opgebouwd uit prefab breedplaatvloeren. De combinatie van prefab en ter plaatse gestorte elementen biedt een evenwicht tussen snelheid en betrouwbaarheid.
Vergelijking: Stelconplaten vs. industrieplaten
Stelconplaten dragen een KOMO-keurmerk; industrieplaten dragen doorgaans het KIWA-keurmerk. Beide typen hebben verschillende kenmerken zoals afmetingen, randen, wapening, materiaalmix, slijtvastheid, draagvermogen en duurzaamheid. Stelconplaten hebben vaak transportwapening en zijn geschikt voor verkeer- en puntbelasting tot circa 25 ton; industriële platen hebben varianten met verschillende randen en slijtvaste toplaag.
Kies afhankelijk van toepassing en ondergrond; een gelijkmatig dragende ondergrond is cruciaal voor zowel Stelcon- als industrieplaten. Keij is gespecialiseerd in verhardingen en grondwerkzaamheden en kan adviseren over de juiste betonplaat en de legvolgorde.
- Prefabricage en holte-ontwerp verminderen gewicht en materiaalverbruik.
- Voorspanning mogelijk maakt langere overspanningen bij kanaalplaatvloeren.
- Holle wanden bieden snelle waterdichte constructies met monolithische afwerking.
- Normen en keurmerken (NEN-EN 1168, NEN-EN 1992, BBW) waarborgen veiligheid en prestaties.

Levering en montage prefab beton casco Emmen. Montage massieve betonwanden en kanaalplaatvloeren.
tags: #betonplaten #voor #wanden