Om orde te scheppen in het verkeer zijn er talloze verkeerstekens bedacht. Wist je dat er in Nederland bijna ongeveer 1 miljoen verkeerborden te vinden zijn? De verkeersborden zelf bestaan nog maar sinds begin vorige eeuw. Wegbewijzering bestaat al langer, namelijk sinds de Romeinse tijd. Aan de hand van palen langs de weg kon je zien wat de afstand was tot episch centrum Rome.
In feite kan al een onderscheid gemaakt worden tussen de blauwe borden en rode borden. Blauwe borden zijn vooral bedoeld om weggebruikers ergens attent op te maken. Blauwe borden kom je bijvoorbeeld tegen wanneer je een bebouwde kom binnenrijdt. Datzelfde geldt voor borden die een richtingsweg aanduiden.
Op het gebied van snelheid is het goed om er op te letten of het gaat om een rood of blauw bord. Staat een snelheid aangegeven op een blauw bord? Dan gaat het om een adviessnelheid en niet om een limiet. Deze kun je tegenkomen bij bochten. Je mag dan sneller door de bocht dan aangegeven, maar het is voor de veiligheid beter om dat niet te doen.
Heb je echter te maken met een rond, blauw bord? Bij ronde borden met een rode rand ligt het anders. Hier gaat het wel uitdrukkelijk om een verbod, limiet of het verlenen van voorrang. Deze kom je bijvoorbeeld tegen wanneer je een bepaalde weg niet mag inrijden, of wanneer een straat voor bepaalde weggebruikers niet toegankelijk is.
In het kort zou je kunnen zeggen dat wanneer je je niet aan de instructies houdt, je daar een bekeuring voor kunt krijgen. Naast dat het overtreden gevolgen heeft voor je portemonnee, kun je andere mensen ook in gevaar brengen.
Categorieën Verkeersborden
In Nederland zijn meer dan honderd verschillende verkeersborden te vinden. Om het overzichtelijk te houden, zijn ze ingedeeld in verschillende categorieën, elk met hun eigen betekenissen, kleuren en vormen.
Waarschuwingsborden
Waarschuwingsborden, ook wel 'pas op-borden' genoemd, zijn driehoekig met een rode rand en de punt naar boven. Ze waarschuwen voor diverse gevaren, die in het bord zelf worden aangegeven. Voorbeelden hiervan zijn:
- Een kruis: gevaarlijk kruispunt.
- Een locomotief: overweg zonder slagbomen.
- Een poppetje dat aan het graven is.
- Overstekende kinderen of wild.
Een waarschuwingsbord met een uitroepteken geeft algemeen gevaar aan, waarbij een onderbord nader uitleg geeft over de aard van het gevaar.
Gebodsborden
Gebodsborden geven aan wat je moet doen. Ze zijn vaak rond en helemaal blauw van kleur, met een witte afbeelding die het gebod verduidelijkt. Voorbeelden zijn:
- Een dikke witte pijl die een verplichte rijrichting aangeeft.
- Een bord met drie pijlen die een cirkel vormen (rotonde).
Verbodsborden
Zoals de naam al aangeeft, geven verbodsborden aan wat je niet mag doen. Meestal zijn dit ronde borden met een rode rand. Bekende voorbeelden zijn:
- Snelheidsborden: Een rond bord met een rode rand en een getal geeft de maximumsnelheid aan (bijvoorbeeld 80 km/u).
- Parkeerverboden: Borden die aangeven dat parkeren op een bepaalde plek niet is toegestaan.
- Geslotenverklaring borden: Deze borden geven aan dat een weg gesloten is voor bepaalde weggebruikers of voertuigen. Een rond bord met een rode rand en een wit vlak in het midden betekent dat de weg in beide richtingen gesloten is voor alle voertuigen. Staat er een auto op, dan mag je die weg niet in met een voertuig met meer dan twee wielen.
Informatieborden
Informatieborden, ook wel 'kijk hier is-borden' genoemd, geven uitleg over wat je kunt verwachten. Ze zijn vaak vierkant of rechthoekig en blauw gekleurd. Voorbeelden zijn:
- Een doodlopende weg.
- Het naderen van een bebouwde kom (blauw, rechthoekig bord met plaatsnaam in witte letters). Vaak hangt hieronder een verbodsbord met '50' voor de maximumsnelheid in de bebouwde kom.
- Afrit van de autosnelweg of weg.
- Splitsing van een auto(snel)weg bij een knooppunt.
- Een (nood)vluchthaven.
- Plaatsnaamborden die aangeven dat je een bebouwde kom binnenrijdt of verlaat.
Tijdelijke informatieborden zijn geel en geven informatie over wegwerkzaamheden, afsluitingen of omleidingsroutes.
Voorrangsborden
Voorrangsborden regelen de voorrangssituatie. Enkele veelvoorkomende voorrangsborden zijn:
- Het ruitvormige bord met een geel vlak: je rijdt op een voorrangsweg.
- Hetzelfde bord met drie diagonale strepen: de voorrangsweg eindigt.
- Het driehoekige bord met rode rand en de punt naar beneden: je moet voorrang verlenen aan bestuurders op de kruisende weg. Dit wordt vaak gecombineerd met haaientanden.
- Het achthoekige stopbord.
- Einde voorrangsweg bord.
Rijrichting Verkeersborden
Een blauw rond bord met een of meerdere witte pijlen is een rijrichting verkeersbord. Dit bord geeft de verplichte rijrichting aan.
Parkeren en Stilstaan
Parkeerverbod borden en verbod tot stilstaan borden geven aan waar je niet mag parkeren of stilstaan. Een rond bord met een blauw vlak en één rode streep betekent parkeerverbod aan die zijde, maar stilstaan mag nog wel. Twee rode strepen betekenen verbod tot stilstaan en parkeren.
Een vierkant blauw bord met een 'P' geeft een parkeergelegenheid aan. Soms met extra informatie, zoals een rolstoel-symbool.
Milieuzones
Steeds meer milieuzones worden ingesteld. Een rond bord met een rode rand en het woord 'milieuzone' geeft aan welke voertuigen verboden zijn (bijvoorbeeld dieselauto's, vrachtauto's en bussen). Witte onderborden kunnen specifieke emissie-eisen vermelden.
Onderborden en Matrixborden
Veel verkeersborden worden aangevuld met onderborden. Deze zijn rechthoekig, wit met zwarte tekst of symbolen, en specificeren of beperken de betekenis van het bovenbord. Ze kunnen informatie geven over tijden, voertuigtypen of afstanden.
Matrixborden zijn elektronische verkeersborden, vaak boven de snelweg geplaatst. Ze geven actuele informatie door, zoals afgesloten rijstroken (rood kruis) of tijdelijke snelheidslimieten.
Specifieke Verkeersborden en Tekens
Naast de algemene categorieën zijn er ook specifieke borden en tekens op de weg:
- Haaientanden en stopstrepen worden vaak gecombineerd met waarschuwingsborden.
- Eénrichtingsweg: Een verplichte rijrichting.
- Fietsstraat: Automobilisten zijn hier te gast.
- Uitzonderingen: Diverse onderborden kunnen uitzonderingen aangeven op de regels van het bovenbord (bijvoorbeeld voor specifieke voertuigen of snelheden).
- Ritsen: Borden die aangeven dat het tijd is om in te voegen op de rijbaan.
- Parkeren met parkeerschijf: Een zone waar je mag parkeren met een parkeerschijf en maximale parkeerduur.
- Parkeerautomaat: Geeft aan dat je kunt betalen met muntgeld.
- Adviessnelheid: Een blauw bord met een snelheid suggereert een adviessnelheid.
- Snorfietsen: Borden die aangeven dat snorfietsers op de rijbaan moeten rijden in plaats van op het fietspad.
- Passerbaan: Voor land- en bosbouwtrekkers en mobiele machines om ingehaald te worden.
- Lijnbussen: Borden die aangeven dat alleen lijnbussen op een bepaalde rijbaan of rijstrook mogen rijden.
- Grote en zware goederen laden en lossen.
- Parkeren met vergunning: Een zone waar alleen geparkeerd mag worden met een parkeervergunning.
- Overweg met enkelspoor of meerdere sporen.
- Verkeerslicht (stoplicht).
- Voetgangersoversteekplaats (zebrapad).
- Verkeersdrempel.
- Noodtelefoon.
Theorie-examen
Kennis van verkeersborden is essentieel en wordt uitgebreid getest tijdens het theorie- en praktijkexamen. Het gaat niet alleen om het herkennen van individuele borden, maar ook om het toepassen van de kennis in verkeerssituaties, inclusief de interactie met onderborden.
