Waarom lukt het de een wel om af te vallen en op gewicht te blijven terwijl de ander het zwaar heeft? Heeft het met aanleg te maken, met het soort dieet, of met iets in het brein? In gesprek met psycholoog Wouter Cornet, die zelf vier jaar geleden 33 kilo afviel, komen we dichter bij een antwoord. Hij schreef het boek Het gewicht tussen je oren en geeft een wereldwijd beeld van wat werkelijk werkt bij blijvend gewichtsverlies.
De cruciale factoren achter blijvend gewichtsverlies
Eén hele belangrijke factor die de succesvolle diëters gemeen hadden, was dat ze een noodzaak voelden om af te moeten vallen. Bij de meeste succesvolle diëters was er sprake van een serieus gezondheidsprobleem waardoor ze dachten: zo kan het niet verder. Ook een laag zelfbeeld en gebrekkige fitheid konden de druppel vormen voor het begin van verandering. Het onderzoek liet zien dat diëters met meerdere motiveringen om het gewicht aan te pakken het meeste succes hadden. Gezondheid, lage zelfwaardering en gebrek aan fitheid, gecombineerd met kleding die niet meer past, vormden een optelsom van frustraties die tot het grootste succes leidden.
De conclusie in het boek is duidelijk: succesvol afvallen is in grote mate een mentale kwestie, die gestuurd wordt door de kracht van het brein. Diëten is een mind game. Eten ook. In plaats van redenen te zoeken om niet af te vallen - bijvoorbeeld omdat het gewicht meevalt of omdat men het verdiend vond - moeten mensen redenen vinden om gezond te eten en een gezonder gewicht te bereiken. Gedachten bepalen gedrag; de trek naar eten is een activiteit van het brein en vraagt om bewuste regulatie van eetregels. Een eenvoudige maar effectieve aanpak is het niet meer in huis halen van favoriet snacks, zodat verleiding beperkt wordt. Ook kan de controle over ongezond eten bij de partner worden neergelegd of kunnen kleine verpakkingen helpen overeten te voorkomen. Foto’s van het eerder overwicht kunnen dienen als geheugensteun om terugval te voorkomen.
Vervolgens blijkt dat eerdere mislukte pogingen vaak voortkomen uit het zien van diëten als iets tijdelijk. Het succes ligt juist in vast vasthouden aan een gezonde levensstijl, ook nadat het doelgewicht bereikt is. Met andere woorden: blijvend gewichtsverlies vereist een duurzame verandering in leefstijl, niet korte tijdelijk toegepaste maatregelen.
Hoe houd je gewicht vast: de rol van plezier en motivatie
Tijdens het onderzoek bleken motiverende factoren cruciaal voor succes. Een opvallende factor was plezier; de meeste succesvolle diëters vertoefden intens in het proces en vonden plezier in het diëten zelf en in het resultaat. Enkele diëters maakten er een spel van: beloonden zichzelf voor elke 5 kilo afgevallen gewicht, wat het proces leuk en motiverend maakte. Het benadrukt het belang van plezier en betrokkenheid bij het dieet.
Andere strategieën om de drang naar ongezond eten te beteugelen, waren onder meer het dragen van een oud, gemeten gewicht als motivatie, en het inzetten van gezonde rituelen zoals het plannen van maaltijden voor de hele week. Daarnaast raadt Cornet aan om de weegschaal niet dagelijks te gebruiken: gewicht fluctuaties door vocht, glycogeen en darminhoud kunnen misleidend zijn. In plaats daarvan kan men beter kijken naar totale veranderingen in lichaamssamenstelling en hoe men zich voelt, en regelmatig meten op langere termijn met meetlint, foto’s en kleding.
Welk dieet werkt het best? Een maatwerkbenadering
In het onderzoek kwam naar voren dat er geen eenduidig “beste dieet” bestaat. Voor de één werkt koolhydraatarm prima, voor de ander intermittent fasting, en weer een ander voelt zich goed bij caloriebeperking. Het verdict luidt: kies een dieetstijl die bij jou past en die duurzaam in je leven te integreren is. Een puur natuurlijk dieet met verse en onbewerkte producten werd door één van de deelnemers als zeer succesvol ervaren. Belangrijk is dat het dieet leuk en haalbaar blijft en lange termijn vol te houden is.
Het onderzoek betoogt ook dat het lukt om aanzienlijk gewicht te verliezen (gemiddeld 33 kilo) wanneer de motivatie breed en diep is: gezondheid, zelfbeeld, fitheid en leefstijl. Het volhouden van vijf kilo extra of minder vereist dezelfde fundamentele aanpak, maar met minder extreme motivatoren kan het lastiger blijven. Voor mensen die bijvoorbeeld slechts 5 kilo willen afvallen, is het cruciaal om te voorkomen dat zij na het behalen van het doel terugvallen in oude patronen. Zo blijft de keuze voor een gezonde levensstijl essentieel.
Het innerlijke proces: angst voor gewichtstoename en omgaan met terugval
Een prominente focus in de discussie is de angst voor gewichtstoename. Deze angst kan leiden tot eerder terugvallen of vasthouden aan restrictieve patronen die juist jojo-en versterken. De angst om aan te komen zorgt voor een gevoel van controle en kan leiden tot rigide regels, middernachtelijke snack-obsessies of steeds nieuwe diëten. Een belangrijk onderdeel van de aanpak is het ontmoeten van die angst, erkennen dat het er is en vervolgens kiezen voor handelen vanuit vertrouwen in het eigen lijf in plaats van blijven vasthouden aan controle.
Handvatten uit de praktijk omvatten: subtiel luisteren naar de signalen van honger en verzadiging, het toepassen van eetregels die geen restrictie betekenen maar juist ruimte geven (bijvoorbeeld: als trek, kies voor fruit of groente), en het oefenen met mildheid en zelfacceptatie. Het idee is niet de angst te ontkennen maar ruimte te geven aan de gevoelens en te kiezen voor bewuste, vrije en zelfverzekerde keuzes. Zo ontstaat er een balans tussen eetverstoring en eetvrijheid.
Wat kan helpen bij terugval en welke signalen vragen om professionele begeleiding?
Backsliding komt voor bij alle diëten; wie succesvol wil blijven, moet tegenvallers zien als onderdeel van het proces. De sleutel ligt in het hanteren van haalbare, kleine stappen en het niet uitgloeien in perfectie. Een mislukte week hoeft geen mislukte maand of jaar te betekenen. Begin met één aanpassing die direct toepasbaar is en vergelijk jezelf altijd met jezelf, niet met anderen. Als thuissituatie, werkstress of slaapgebrek de boosdoener is, is het zinvol die factoren eerst aan te pakken voordat medische checks of intensieve diëten worden overwogen.
Verder benadrukt dit onderzoek dat langdurige gewichtsbeheersing vraagt om een holistische aanpak: onderliggende oorzaken van gewichtstoename of -verlies onderzoeken, eventueel medische factoren nagaan en waar nodig professionele begeleiding inroepen. Een coach kan helpen bij motivatie, gedragsverandering en afstemmende strategieën, terwijl ook naar lichamelijke oorzaken gekeken kan worden die het afvallen bemoeilijken.
Praktische tips voor blijvend gewichtsverlies en aankomen zonder terugval
- Beperk snacks in huis en vervang ze door voedzame opties, zodat de verleiding minder is.
- Plan drie hoofdmaaltijden per dag en voeg enkele gezonde tussendoortjes toe zoals noten of yoghurt.
- Vind een dieetstijl die bij jou past en maak deze tot een way of life; vermijd crashdiëten.
- Krachttraining en beweging zijn cruciaal: bouw spieren op om de stofwisseling op peil te houden; wandelingen en cardio alleen zijn minder effectief zonder krachttraining.
- Let op slaap: 7 tot 9 uur per nacht ondersteunt executieve functies en verzadigingregulatie.
- Meet niet dagelijks maar kijk naar trends: gebruik foto’s, taillomtrek en hoe je je voelt als indicatoren.
- De weegschaal kan bewegende delen van het lichaam niet precies meten; gebruik daarom meerdere maatstaven.
- Verander geleidelijk: verander één ding tegelijk en vergelijk jezelf met jezelf, niet met anderen.
- Wees voorbereid op terugval en accepteer het als onderdeel van het proces; perfectionisme werkt vaak averechts.
Tot slot: afvallen is voor de één moeilijker dan voor de ander. Ervaren coaches, psychologisch inzicht en een gebalanceerde levensstijl vormen de basis voor succes. Het verhaal van Cornet en de ervaringen uit het wereldwijde onderzoek laten zien dat het niet louter gaat om wat je eet, maar vooral om hoe je denkt, welke overtuigingen je hebt over jezelf en hoe je omgaat met terugval en verleiding.
Wouter Cornet is dertig kilo afgevallen: Wat moet je juist wel en niet doen? | HLF8
Praktische samenvatting uit de inzichten van het onderzoek
De belangrijkste lessen uit het onderzoek en de gesprekken zijn:
- Motivatiefactoren zijn cruciaal; meerdere redenen om af te vallen vergroten succeskansen.
- Plezier in het proces versterkt doorzettingsvermogen en helpt bij volhouden.
- Een duurzame aanpak vereist geen extreem dieet, maar een leefstijl die bij de persoon past.
- Angst voor gewichtstoename kan terugval in de hand werken; leren omgaan met die angst is essentieel.
- Geduld en realistische verwachtingen zijn noodzakelijk: gewicht draait om lange termijn veranderingen, niet snelle fixen.
- Voeding, beweging, slaap en stressmanagement zijn geïntegreerde pijlers van succes.