Sinds 2009 geldt het verbod op het lozen van toiletwater op het oppervlaktewater door pleziervaartuigen. Havens met meer dan 50 ligplaatsen voor kajuitboten moeten een vuilwaterafzuiginstallatie hebben of die delen met een haven in de directe omgeving. Een boete voor een booteigenaar kan alleen gegeven worden bij een heterdaad. Doordat de pakkans klein is en het afgeven van vuilwater lang niet overal kan, wordt het lozingenverbod niet of nauwelijks nageleefd.
In 2019 is daarom een motie ingediend en aangenomen in de Tweede Kamer dat de afvoer van toiletten naar het oppervlaktewater verzegeld moet worden. Met name op plekken waar pleziervaart zich verzamelt in de zomer, is de concentratie van de E-colibacterie in het water te hoog. Dat kan bij zwemmers en watersporters die in direct contact komen met het oppervlaktewater zorgen voor maag- en darmstoornissen, maar ook voor aandoeningen aan luchtwegen en gehoorgangen.
Alternatieven en aanwijzingen uit de regelgeving
Er zijn diverse alternatieven. De afvoer verzegelen en een vuilwatertank plaatsen. In boten gebouwd na 1997 moet er ruimte zijn om een vuilwatertank in te bouwen. Er zijn in het hele land punten waar je je vuil water af kunt laten zuigen. Een droogtoilet is ook mogelijk; hiervoor zijn verschillende mogelijkheden. Er komen zuiveringsinstallaties op de markt. Urine mag geloosd worden. Een urinoir kan, in combinatie met andere voorzieningen, voordelen opleveren bij het verblijf aan boord.
Er wordt gewerkt aan handhaving en praktische uitvoerbaarheid. De bestuurlijke handhavingstaak blijft wel neergelegd bij de waterbeheerder. Het zegelmoet op de afsluiter aanwezig zijn om verzegeling te waarborgen. De maatregel moet gemakkelijk bereikbaar en betrouwbaar zijn. Er zijn voorstellen gedaan voor gelijkwaardige maatregelen en in sommige gevallen kan een alternatief zoals een verzegelingsplicht via vergelijkbare systemen gelden.
Opsomming van opties en overwegingen
- Vuilwatertank met verzegeling: meest directe manier om lozing te voorkomen; vereist vaak installatieruimte aan boord en jaarlijkse kosten.
- Urine afscheiden (urinoir) met opvangsysteem: urine kan geloosd worden; kan urineafvoer scheiden van vaste stoffen.
- Droogtoilet/composttoilet: scheidt urine van vaste stof; minder kans op geur en minder afhankelijk van waterafvoer.
- Cassettetoilet of toiletemmer: goedkoop en flexibel, maar onderhouds- en vuilafvoerpunten zijn noodzakelijk; minder geschikt voor lange reizen.
- Droog- of afvalzakken met absorberend materiaal: tijdelijke oplossing; vereist correcte opslag en periodieke disposal.
- Zuiveringsinstallaties aan boord (bijv. Nautic Waterloo): hoog kostenplaatje, maar maakt lozen gezuiverd mogelijk; beperkte toepassing en certificering
Er bestaan diverse maatregelen en discussies over de controle en handhaving. De verzegeling en de aanwezigheid van ontmoetingspunten voor afvalwater op jachthavens zijn cruciaal. Voor pleziervaartuigen is er discussie over grensoverschrijdende regels en de status van buitenlandse schepen, terwijl de Omgevingswet handhaving regelt en de ministeriële regeling verdere details bepaalt.
Technische oplossingen en bedrijfsadviezen
Het huidige beleid stimuleert het gebruik van gebruiksvriendelijke oplossingen aan boord. Enkele belangrijke mogelijkheden:
- Een vuilwatertank installeren en afsluiters verzegelen volgens de regelgeving; vereist milieubewuste keuzes en onderhoud.
- Een scheidingstoilet met directe urineafvoer; urine kan geloosd worden en vaste stof blijft in een opvangbak of tank.
- Een droogtoilet of composttoilet als alternatief, waarbij urine en vaste stoffen gescheiden worden en urine elders kan worden geloosd.
- Een cassettetoilet of toiletemmer voor korte reizen; goedkoper maar met minder gemak op lange tochten.
- Een appart apart systeem zoals een opvangzak met absorberend materiaal dat na gebruik dichtgebonden kan worden en tegelijk minder ruimte inneemt.
Er wordt gewerkt aan certificering en experimenten met zuiveringsinstallaties. EMCI Register heeft systemen voorzien van typegoedkeuringscertificaat en er zijn voorstellen gedaan voor installaties die efficiëntie en naleving verbeteren. In 2024 gold er nog geen algemene verplichting tot verzegeling, maar plannen voor invoering in 2026 blijven besproken. Voor woonboten gelden strengere regels dan voor pleziervaartuigen, vooral bij huishoudelijke lozingen; woonboten kunnen ook via rioolafvoer regels krijgen.
Wat betekent dit voor bootbezitters?
Booteigenaren moeten zich bewust zijn van de kwetsbaarheid van de wateromgeving en de reglementaire kaders waarbinnen een pleziervaartuig opereert. Voor veel boten is er ruimte voor alternatieven; de keuze hangt af van de bootindeling, het type toilet en de ligging van havens. De regelgeving schrijft voor dat pleziervaartuigen en jachthavens maatregelen nemen om afvalwater te verkennen en op te vangen; tegelijkertijd blijft urine geloosbaar waar toegestaan.
Een openbaar kaartje met vuilwater innamepunten en havens kan helpen bij het plannen van uitstapjes zonder risico op lozingen. De samenwerking tussen waterbeheer en havens is essentieel om handhaving en naleving te verbeteren, vooral in drukke zomerseizoenplaatsen.
HVAC-systemen uitgelegd: componenten, functionaliteit en voordelen 🌍 | Ultieme gids voor beginner...
Beschikbare data en verwijzingen
In het kader van de regelgeving bestaan er verschillende tabellen en cijfers over het aantal pleziervaartuigen en de verdeling tussen schepen met en zonder opvangtank. Er is ook uitgebreide discussie over de kosten en baten van verzegeling, en de mogelijke impact op de booteigenaren. De regelgeving koppelt het ontwerp en de bouwvoorschriften van pleziervaartuigen aan EU-richtlijnen en nationale beslissingen, met aandacht voor naleving en controle.