cementfabriek Zeeland overzicht: industrie, erfgoed en toekomst in Zeeuws-Vlaanderen

Ruimte en water De industrie in Zeeland biedt werk aan bijna 25.000 mensen. Een flink aantal daarvan werkt in de chemie. Een van de grootste chemische clusters van Noordwest-Europa ligt in Zeeland. Directe toegang tot diep vaarwater is voor deze bedrijven een belangrijk pluspunt. Ook aantrekkelijk zijn de filevrije verbindingen met het achterland, de betrouwbare energievoorziening, een ondergronds leidingennetwerk en ruimte voor productie en opslag. Omdat chemiereuzen als Dow Benelux en Yara hier al jaren zitten, zijn we op elkaar ingespeeld. Recently is bedrijventerrein Valuepark opgeleverd, voor bedrijven met een toegevoegde waarde voor de chemische industrie. Het Maintenance Valuepak brengt aannemers, procesindustrie en kennisinstellingen bij elkaar.

Groene motor en circulair bodembeheer

Fyto Remediatie: de oplossing voor nu en in de toekomst Als grondbank krijgen wij regelmatig te maken met grond die niet meer direct toepasbaar is in de omgeving, vanwege verontreiniging of afwijkende samenstelling. Deze grond wordt momenteel vaak afgevoerd, bijvoorbeeld naar locaties in midden Nederland, voor verwerking of opslag. En dat strookt niet met onze visie op duurzaamheid. Dat is precies wat wij willen veranderen. Met ons project zetten we een stap richting écht circulair bodembeheer. Hoe? met ons project genaamt de groene motor voor de zeeuwse klei, middels bio-remediatie. Op ons eigen perceel gaan we de ingenomen grond gaan reinigen. Niet met chemie, of termisch reinigen, maar met de kracht van de natuur. En dat is waar het echt om draait: dat we de cirkel sluiten. Grond die hier vervuild raakt, wordt hier gereinigd, en kan vervolgens weer terug het land op als gezonde, schone bodem voor landbouw, natuur of recreatie. Geen onnodige CO₂-uitstoot. Geen verlies van waardevolle bodem.

Lokale maakindustrie en specialists

Hillebrand Verspaning is dé specialist in uitdagend verspaningswerk. Met geavanceerde CNC-machines, hoogwaardige gereedschappen en vakmanschap in huis realiseren we maatwerk in draaien, frezen en kotteren. De Regt Conveyor Systems B.V. ontwerpt, bouwt en installeert hoogwaardige transportsystemen voor diverse industrieën. Met maatwerkoplossingen, betrouwbare technologie en jarenlange expertise zorgt het bedrijf voor efficiënte interne logistiek en een optimaal productieproces. Met 85 jaar ervaring is CF Techniek dé specialist in dieselmotoren en verspaningstechniek. Wij reviseren en testen motoren, bewerken werkstukken tot 10 ton en zijn importeur van VM Motori. Wij zijn specialist op alle terreinen waar aandrijftechniek een centrale rol speelt. Dat doen we in verschillende sectoren en op verschillende manieren. Met de combinatie van hoogwaardige engineering, inventiviteit en vasthoudendheid bieden wij u pasklare oplossingen voor de meest uiteenlopende vraagstukken. Het creëren van klantwaarde staat daarbij voorop. Schelde Exotech is een gekwalificeerde fabrikant van speciale industriële apparatuur. Het bedrijf in de huidige staat is ontstaan door de fusie van drie bedrijven, wat betekent dat we meer dan 100 jaar aan kennis en ervaring hebben in de bouw en het ontwerp van o.a. drukvaten. We leveren onder andere aan de chemische en petrochemische industrie, elektriciteitscentrales en onderzoeksinstituten. Las- en Konstruktiebedrijf Munter B.V. is sinds 1990 een gespecialiseerd allround bedrijf in de metaalsector en is van diverse markten thuis. Munter B.V. heeft door jarenlange ervaring zich in een groot aantal mogelijkheden gespecialiseerd. Wij zijn een familiebedrijf uit Nederland, opgericht in 1924. Sinds onze oprichting geloven we sterk in de kracht van innovatie om de efficiëntie van de bulkverwerking van klanten te vergroten. We helpen onze partners met een volledig assortiment mechanische grijpers met vier kabels. Of het nu gaat om de overslag van kolen of ijzererts, het laden en lossen van tarwe, schroot, mineralen, klinker, biomassa of andere droge bulkgoederen. De kernactiviteit van Airpack is het vervaardigen van op maat gemaakte, turn-key compressor-, droger- en stikstofgeneratorinstallaties voor de olie- en gasindustrie over de hele wereld.

Infographic: Zeeuws-Vlaanderen chemische clusters, diep vaarwater en transportroutes

Erfgoed en hedendaagse projecten

Vandaag werd het gerestaureerde hoogtoren transformatorstation “Raadhuis” aan de Voorstraat 1 te Groede officieel opgeleverd. Het elektriciteitshuisje, gebouwd in 1922 in opdracht van de Provinciale Zeeuwsche Electriciteits-Maatschappij (PZEM) en in 1937 uitgebreid met een lager gedeelte in dezelfde stijl, had zijn functie al langere tijd verloren. De wat verscholen ligging aan een toegangsweg naar de sportvelden en verminderd onderhoud maakten dat een mogelijke sloop naderbij kwam. Enkele Zeeuwse erfgoedorganisaties en de provinciale en landelijke besturen van Erfgoedvereniging Heemschut hebben dit in goede samenwerking kunnen voorkomen, met de oplevering van dit opgeknapte jonge monument als resultaat. De coupure voor de tramlijn in de dijk van de Nieuw-Westenrijkpolder, ten zuiden van Hoek in Zeeuws-Vlaanderen, is in oude glorie hersteld. Dertig jaar lang, tussen 1918 en 1948, maakten trams van de Zeeuwsche-Vlaamsche Tramweg Maatschappij (ZVTM) tussen Terneuzen en Philippine gebruik van deze doorgang. De coupure, die geheel schuil ging onder aarde en gras, werd uitgegraven en het metselwerk hersteld. In een bedding van kinderkopjes werden ook twee stukken rails gelegd, zodat duidelijk te zien is waar de coupure voor bedoeld was. Vrijwilligers van de Stichting Landschapsbeheer Zeeland (SLZ) voerden de werkzaamheden uit.

Foto: Gerestaureerde Raadhuis-transformatorkast en historische rails

Industrieel erfgoed en museale plannen

Over twee jaar opent in Sas van Gent het Industrieel Museum Zeeland. Vanmiddag presenteerde het museum zich officieel in de beoogde locatie, een voormalige suikerloods in Sas van Gent, in aanwezigheid van vertegenwoordigers uit het Zeeuwse bedrijfsleven en overheden, organisaties op het gebied van cultureel erfgoed en betrokken vrijwilligers. Vanavond worden alle inwoners van Sas van Gent geïnformeerd over de plannen van het nieuwe museum. In een plan van aanpak wordt uitgewerkt hoe het museum aan een breed publiek een beeld gaat geven van de industrialisatie van Zeeland en de economische en sociaal-maatschappelijke gevolgen daarvan, zowel in het verleden als het heden en voor de toekomst.

Kaart: Locaties van industrieel erfgoed in Zeeland en Sas van Gent

Lokale initiatieven rond vlas en sluis

De eigenaar van de vlasfabriek aan de Tragel in Koewacht bepleit om zijn bedrijf aan te merken als levend monument. In een drie pagina’s omvattend artikel in de bijlage Buitengebied van de vandaag verschenen PZC legt hij uit hoe hij dat voor zich ziet. Particulieren zouden in hun tuin vlas kunnen verbouwen en de oogst in zijn bedrijf kunnen laten verwerken tot vlasgarens, gereed voor de productie van linnen. Zo zou de toekomst van een voor Zeeuws-Vlaanderen typerend bedrijfsgebouw veiliggesteld kunnen worden. Het bedrijf waar het in dit artikel om gaat is eigendom van Urbain Arthur Bruggeman, gelegen achter twee woningen aan de Tragel 6, pal tegen de Belgische grens. De sloop van de grootste warmwaterroterij van Nederland en België komt naderbij. Zodra projectontwikkelaar Kindt & Biesbroeck Makelaardij uit Hulst de eerste van vier kavels op het terrein heeft verkocht, kunnen de slopers beginnen met de afbraak van de kenmerkende gebouwen van de voormalige Vereniging Vlasroterij Sint Andries aan de Tragel 27 in Koewacht. In de PZC van vandaag beschrijft de makelaar hoe zijn strijd om het terrein aan de Boskreek is verlopen. Aan de Tragel in Koewacht liggen twee vlasfabrieken, beide restanten van de industriële verwerking van vlas tot vlaslinnen, geschikt voor gebruik in onder andere de textielindustrie. Sint Andries was daarvan de grootste, voor de veel kleinere fabriek van Bruggeman-Janssens aan de Tragel 6 werd in september 2006 al een pleidooi voor mogelijk hergebruik gedaan. Vanmiddag vond de officiële onthulling plaats van de Zwartenhoekse Zeesluis bij Westdorpe, die in de afgelopen tien jaar geheel is gerestaureerd en geconserveerd. Het in 1788-1789 gebouwde waterstaats- en verdedigingswerk in de Sasdijk tussen Westdorpe en Axelsche Sassing is geheel ingepast in de landelijke omgeving. Maurice Kindt en Toon Franken van de WIEZ pleiten in het artikel voor behoud van deze industrieel-historisch objecten. Ook de Bond Heemschut zet zich hiervoor in. Als schoolvoorbeeld hoe met dit soort locaal, kleinschalig industrieel erfgoed omgegaan kan worden, wijzen zij op de restauratie van transformatorstation ‘Reedijk’ in Westdorpe. Dit station, eveneens een ontwerp van Keller maar dan in art-deco, werd geheel opgeknapt en op 30 augustus 2007 in oude luister opgeleverd. In BN/De Stem wordt vandaag aandacht geschonken aan de voormalige tramremise in Draaibrug, die al enige jaren leeg staat en waarvoor de eigenaar een nieuwe bestemming zoekt. De remise is gebouwd in 1887 en was tot 1949 in gebruik als stalling en werkplaats voor de locomotieven en rijtuigen van de Stoomtram-Maatschappij Breskens-Maldeghem NV (SBM). Daarna kwam het gebouw in gebruik bij plaatselijke landbouwers voor de opslag van aardappelen en uien. Vanwege het achterstallig onderhoud zijn potentiële kopers schaars en is het moeilijk een herbestemming te vinden. De Gemeente Sluis heeft al aangegeven geen fondsen te hebben om het pand zelf te kopen, maar wil meewerken aan plannen die het gebouw een nieuwe functie en een nieuwe toekomst kunnen geven.

Foto: Zwartenhoekse Zeesluis bij Westdorpe na restauratie

Daarnaast is er aandacht voor onderwijs en toeristische ontwikkeling rondom industriële erfgoedobjecten, zoals de tramlijnknooppunten en transformatorstations die een historisch kader geven aan de hedendaagse industriegebieden.

Tekstverrijking en historische context

In Zeeuws-Vlaanderen floreerde in de vorige eeuw de textielindustrie. De textielfabrieken werden vooral door Belgische industriëlen opgezet. Bedrijven als Clitex en Mi-Lock vestigden zich hier en verwierven later naam in Nederland. In Hulst opende in 1906 de eerste tricotagefabriek in Zeeland. De tricotage-industrie was veel kleinschaliger en kende een hoog aandeel werk voor vrouwen, vaak thuis. De textielindustrie kende hoge investeringen en modernisering in de jaren vijftig, maar begin jaren tachtig brak de grote klap door concurrentie uit lagere lonen-landen. Clitex in Clinge en Mi-Lock in Hulst kregen zware klappen; beide fabrieken werden uiteindelijk gesloopt of herbestemd. De industrie blijft echter een kern van Zeeuws-Vlaanderen’s identiteit en vormt een fundament voor hedendaagse industriële clusters en erfgoedprojecten.

CLN Houthandel en tuinvoorzieningen als hedendaagse economische motor

CLN Houthandel is gevestigd in Clinge op een steenworp afstand van Terneuzen, Zeeland. Ze combineren jarenlange expertise met een configurator om buitenverblijven in 3D te ontwerpen en offertes op maat te leveren. CLN Houthandel Zeeuws-Vlaanderen is gespecialiseerd in sfeervolle tuinhuizen en robuuste overkappingen, ook voor bestrating en graafwerkzaamheden. Het bedrijf biedt maatwerkoplossingen en samenwerking op locatie met advies op maat. Hun missie is om tuinprojecten te realiseren die zowel functioneel als esthetisch aansluiten bij de wensen van klanten. Klanten kunnen rekenen op betaalbare kwaliteit en vakmanschap.

tags: #cement #fabriek #zeeuws #vlaanderen