Monumentenstatus beschermt: De bouwwerken hebben deze status gekregen omdat we ervoor willen zorgen dat dit stuk industriële geschiedenis bewaard blijft voor de toekomst. Met zo’n status worden de bouwwerken extra beschermd. Ze mogen niet zomaar verbouwd, beschadigd of gesloopt worden.
Verschil rijksmonumenten en gemeentelijke monumenten: Van de 23 bouwwerken hebben er 5 de status van rijksmonument gekregen. De andere 18 bouwwerken zijn aangewezen als gemeentelijk monument. Bouwdelen die aangewezen zijn als rijksmonument zijn (inter)nationaal belangrijk. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) kent deze status toe. Bouwwerken met een gemeentelijke monumentenstatus zijn lokaal of regionaal belangrijk.
Van mergel tot cement: hoe maakte ENCI cement?
De belangrijkste grondstof voor de productie van cement is kalksteen. In Maastricht werd mergel als kalksteen gebruikt. Die mergel kwam uit de groeve van de Sint-Pietersberg. Eerst werden de grote brokken mergel verkleind. Die kleinere brokken mergel werden gezeefd en gedroogd in een mergeldroger. Daarna werd het mergel fijngemaakt tot een poeder in een meelmolen. Het poeder werd daarna opgewarmd tot zo’n 1.450 graden Celsius. Dat zorgde voor chemische reacties. Het fijne poeder veranderde zo in klinker. Dat is een halfproduct dat bestaat uit kleine donkergrijze bolletjes. Die werden samen met andere grondstoffen in grote kogelmolens fijngemalen tot poeder.
Nieuwe rijksmonumenten en gemeentelijke monumenten
Er zijn 5 bouwwerken aangewezen als rijksmonument. Op de 1e foto onder de beschrijving ziet u het gebouw.
18 bouwwerken zijn aangewezen als gemeentelijke monument. Op de 1e foto onder de beschrijving ziet u het gebouw. Het was ca. 1932. De tijd van werkloosheid en crisis.
De Jonge Wacht en de latere jeugdbeweging Maasbree
Nadat een aantal jonge arbeiders een stevige voorvormingscursus van 15 lessen had gevolgd werd in Maasbree de Jonge Wacht opgericht. De verchristelijking van het arbeidsmidden was het voornaamste waarnaar werd gestreefd. Op de dag van de aanneming werd begonnen met het Lof (kerkdienst), daarna werden de nieuwe leden geïnstalleerd, oorkonde en insignes werden overhandigd en men legde de beloftes af om als een goed Jonge Wachter te leven en te handelen. Daarna vond er een feestelijk bijeenkomst plaats in de Blokhut aan de Breestraat. Aan de leidersvorming werd veel zorg en aandacht besteed. Het maandblad “De Jonge Wacht-gids” was een prachtig hulpmiddel. Iedere maand verscheen deze met artikelen over godsdienstvorming, sociale vorming, karaktervorming en ook actiepunten werden niet vergeten.
De Jonge Wacht uit Maasbree was een groep jongeren van 12 tot 15 jaar, die elke zondag onder begeleiding van hun leiding in de Blokhut aan de Breestraat groepsbijeenkomsten draaiden. Op hoogtijdagen begon de bijeenkomst in de Kerk en vervolgens marcheerden ze naar de Blokhut. De bijeenkomsten bestonden hoofdzakelijk uit sport, marcheren en buitenleven, zoals speur- en spoortochten, vlaggenroof, balspellen en noem zo maar op. De leden moesten in uniform ieder gehoorzamen aan regels en etiquette, onder meer richting Pastoor, Kapelaan, burgemeester of het hoofd der school.
Toen in 1940 de Duitsers Nederland bezet hielden, mocht er van de toenmalige machthebber geen georganiseerd jeugdwerk plaatsvinden. In december 1944 werd er een brief uit Meerssen verzonden die de oprichting van Jong Nederland aangeeft. De oprichting van Jong Nederland wordt gezien als het begin van een hernieuwde jeugdbeweging in Maasbree. In 1948 werd officieel de eerste groep van de Jonge Garde gestart met ongeveer 30 meisjes onder leiding van Net Hanraets en An Hendriks, met Pastoor J. Nabben als geestelijk adviseur.
In 1950 bleek Pastoor W. Hillebrandt de zielenherder van Maasbree minder ingenomen met de meisjesclub. Ondanks dat, bloeide de club weer op en werd ook een tweede groep opgericht. De Jonge Garde groeide uit tot het Katholieke Meisjes Gilde Maasbree (KMG) in 1967. De Garde-uniformen werden vervangen door het KMG-uniform, en de club omvatte meerdere groepen meisjes tussen 11 en 17 jaar, met voortzetting van activiteiten zoals bezinningsdagen, cursussen en familie- en Mariafeesten.
Het KMG kende uitdagingen als financiële zorgen en kou in het Patronaat waar het clublokaal zich bevond. Desondanks groeide het aantal leidsters en het aantal leden. Zomerkampen werden traditioneel gehouden in Zuid-Limburg, meestal in en rondom een jeugdhuis of blokhut. De kampdagen werden geplaagd door logistieke en klimatologische uitdagingen, maar boden ook veel gelegenheid tot sport, toneel en buitenactiviteiten.
In 1968 werd het 20-jarig bestaansfeest gevierd. Na de oorlog werd Jong Nederland Gilde Sint Aldegondis Maasbree opgericht als voortzetting van de vooroorlogse Jonge Wacht. De eerste bijeenkomsten van de heropgerichte Maasbreese afdeling combineerden gezellig samenzijn met opbouwend jeugdwerk. De Blokhut, de centrale ontmoetingsplek, verhuisde en herrees meerdere keren als onderdeel van de heropbouw van de beweging. Vele activiteiten zoals speurtochten, veldspellen en leidersopleidingen kenmerkten deze periode.
Maasbree (Bree) is een plaats in Limburg en maakte deel uit van verschillende historische gebieden. De R.K. St.-Aldegundiskerk, het raadhuis en andere gebouwen vormen samen een historisch landschap waarin de industriële en religieuze erfgoedlagen verweven zijn. Het Beloftekruis, uitgevoerd in eikenhout met Christuscorpus, herinnert aan de oorlogsgeschiedenis en is circa drie meter hoog. Het monument op de hoek Westeringlaan/Sevenumsedijk dient als wrang maar belangrijk knooppunt in de herdenkingspraktijk.
How CEMENT is Made
- Rijksmonumenten beschermen nationaal en internationaal belangrijke bouwwerken; RCE kent deze status toe.
- Gemeentelijke monumenten beschermen lokale en regionale erfgoedobjecten in Maasbree.
- De mergel uit Sint-Pietersberg leverde de grondstof voor kalksteen en uiteindelijk cement in ENCI-productie.
- De Jonge Wacht en later de Jonge Garde/KMG tonen de sociale en religieuze context van jeugdwerk na de oorlog.
- Herinneringsmonumenten zoals het Beloftekruis en lokale geschiedenissen dragen bij aan identiteitsvorming van Maasbree.
Maasbree in kaart: historische context en monumenten
Het dorp Maasbree ligt in Peel en Maas en kende een rijke geschiedenis met kerken, kloosters en het raadhuis. De gemeente werd tot 2010 zelfstandig genoemd voordat Maasbree opging in Peel en Maas. De historische gebouwen en monumenten in Maasbree weerspiegelen de verwevenheid van industrieel erfgoed en religieus-culturele tradities. De geografische ligging aan de Geul en nabijgelegen mergelgroeven speelde een rol in de economische ontwikkeling en cementproductie in de regio.
| Onderwerp | Belang | Opmerkingen |
|---|---|---|
| Rijksmonumenten | Inter)nationaal belangrijk | Beoordeeld door RCE |
| Gemeentelijke monumenten | Lokaal/Regionaal | Bescherming door gemeente |
| Mergel tot cement | Grondstoffenproces | Groeve Sint-Pietersberg, Maastricht |
| Jonge Wacht / Garde / KMG | Jeugdwerk, cultuurhistorisch | Oprichting en hervorming na WOII |
Bronnen en lokalisatie: Limburghse monumenten vertellen 1940-1945 van H.J. Cammaert. Maasbree-beelden en -geschiedenissen zijn verankerd in de middels de historische series en kerk- en raadhuisarchitectuur. De Oorlogsgravenstichting biedt aanvullende gegevens en koppelingen van namen aan monumenten.