Bij de opgave van Almere 2.0 is het mogelijk maken van een gezonde groei van de gemeente Almere een belangrijk deel van het dagelijks werk. De stad is in meer 40 jaar gegroeid van nul naar ongeveer 90.000 woningen, waar nu ruim 220.000 mensen wonen. Ook de komende jaren blijft Almere nieuwe woningen bouwen. Het toekomstbeeld voor Almere werd in de Rijksstructuurvisie RRAAM (2013) beschreven als “een westelijke georiënteerde stad met circa 60.000 nieuwe woningen ten opzichte van 2010 …”. Tussen 2010 en 2020 zijn er 12.800 woningen gebouwd. In 2021 is de ambitie bijgesteld in het ‘Perspectief Almere, Stad met toekomst’. Hierin staat dat er ruimte is voor ongeveer 60.000 tot 85.000 nieuwe woningen vanaf 2021. Voor de periode tot 2030 is het doel om ongeveer 25.000 woningen te bouwen. Dit gebeurt vooral in het centrum van Almere. Daarnaast is er meer ruimte voor woningen in de stad zelf, bijvoorbeeld rond belangrijke openbaarvervoer, dan eerder werd gedacht.
In de RRAAM-overeenkomst staat dat de groei van nieuwe woningen niet alleen bedoeld is voor Almere zelf, maar ook voor de metropoolregio Amsterdam en de regio Utrecht. Er is afgesproken dat er een gevarieerde stedelijke omgeving komt, met verschillende soorten woonwijken, zoals (hoog)stedelijke, landelijke en suburbane wijken. Deze wijken vullen de bestaande wijken in Almere en de regio aan. De meerkernige opzet van Almere blijft leidend en nieuwe stadsdelen zullen extra kwaliteiten toevoegen aan de stad. Binnen de Noordvleugel zijn de woonwijken in Almere uniek. Een goed voorbeeld hiervan is Duin, een duinlandschap gelegen aan het IJmeer. Ook groenstedelijke, landelijke en dorpse woonwijken, die in andere delen van de Noordvleugel minder voorkomen, zijn in Almere volop te vinden.
In de woonvisie ‘Thuis in Almere 2020-2030′ wordt uitgelegd hoe de komende jaren nieuwe woningen worden gebouwd. Naast de nieuwe wijken zoals Almere Poort, Nobelhorst en Oosterwold, wordt er ook in de bestaande stad gebouwd. Een sterk en toekomstbestendig centrum is belangrijk voor de ontwikkeling van Almere als aantrekkelijke plek voor de stad en de regio. In Almere werken we samen met onze partners aan een natuurlijke groei van het centrum, met grootstedelijke voorzieningen. Een belangrijk onderdeel van deze ambitie is het bouwen van 10.000 tot 15.000 woningen. Hierdoor krijgt het centrum een grotere rol voor de stad en wordt het regionale karakter versterkt.
Almere Centrum bestaat uit verschillende deelgebieden, met elk een eigen karakter, uitdagingen en ontwikkelsnelheid. In al deze gebieden ligt de prioriteit bij de ontwikkeling van wonen, bedrijvigheid en stedelijke voorzieningen die elkaar versterken. Dit betekent dat woningbouw als eerste wordt ontwikkeld in gebieden die goed aansluiten op het bestaande centrum. Verschillende beleidsdocumenten geven richting aan een gezonde groei van Almere Centrum. De visie ‘De Eeuwig Jonge Binnenstad’ (2020) laat zien hoe de binnenstad tot 2030 levendiger en economisch sterk blijft. De ontwikkelvisie ‘Natuurkrachtig Hart van de Stad 2040’ (2024) geeft richtlijnen voor de groei van de stad na 2030. Deze visie gaat over hoe de doorontwikkeling, inbreiding en verdichting van de gebouwde omgeving gecombineerd wordt met meer groen, klimaatadaptatie en het versterken van gezondheid en veerkracht. Andere belangrijke documenten voor de woningbouw in Almere Centrum zijn het ‘Gebiedsontwikkelingsplan Centrum Weerwater’ (2012) en het ‘Mobiliteitsplan Hart van de Stad 2030-2040’ (2024).
In de komende jaren wordt allereerst gewerkt aan de verdere ontwikkeling van de binnenstad en de stationsomgeving, met circa 7.000 nieuwe woningen. Aan de zuidoever van het Weerwater komt de groene stadswijk Hortus. Oosterwold is een van de meest bijzondere gebiedsontwikkelingen in Nederland. Het Rijksvastgoedbedrijf, gemeenten Almere en Zeewolde, provincie Flevoland en Waterschap Zuiderzeeland werken hier samen aan. Het gebied ligt deels in Almere en deels in Zeewolde. Een deel van de grond is eigendom van het Rijk. Voor Oosterwold is geen gedetailleerd uitbreidingsplan gemaakt, maar zijn er spelregels opgesteld die verschillende initiatieven mogelijk maken. Het totale gebied biedt ruimte voor ongeveer 15.000 woningen in een groene omgeving en voldoet aan de vraag naar groene woonmilieus in de Noordvleugel. In 2015 startten de eerste gronduitgiftes in deelgebied 1 op Almeers grondgebied, waar ruimte is voor ongeveer 4.500 woningen. Deelgebied 2 ligt grotendeels in Zeewolde en biedt plaats aan ongeveer 10.500 woningen.
Met de groei van het aantal inwoners en de toename van het verkeer investeert de gebiedsorganisatie Oosterwold sinds 2021 in polderwegen en fietspaden. In juli 2022 werd duidelijk dat de gemeente verantwoordelijk is voor het afvalwater. Dit betekent dat de bewoners van Oosterwold hun afvalwater niet meer zelf mogen zuiveren. De gemeente zorgt ervoor dat er zo snel mogelijk een riool wordt aangelegd in deelgebied 1A. Voor de ontwikkeling van fase 2 Oosterwold wordt over deze intensiveringsslag nagedacht. Partijen kijken hoe in een versnelde vorm van samenwerking gestart kan worden met de ontwikkeling van extra woningen op basis van de kernkavel. Almere Pampus wordt het stadsdeel van de toekomst. Hiermee wordt een grote bijdrage geleverd aan het oplossen van het woningtekort in Almere en de regio. Almere Pampus krijgt een eigen identiteit, maar moet zich ook verhouden tot dat wat er al is. Bij de ontwikkeling van Almere Pampus wordt er veel aandacht besteed aan duurzaamheid, zodat het gebied toekomstbestendig kan worden gebouwd. Water en bodem zijn hierin sturend. Ook energie, mobiliteit en natuur spelen een belangrijke rol in de ontwikkeling. De landschappelijke kwaliteit van Almere, die door de inwoners gewaardeerd wordt, komt terug in dit stadsdeel. Almere Pampus sluit aan bij de groene kwaliteiten van de bestaande stad en vormt tegelijk een stedelijk stadsdeel dat ligt op de lijn van Amsterdam Zuid, IJburg, Almere Pampus en Almere Centrum.
Rond 2030 zou de bouw van Almere Pampus kunnen beginnen, mits er een positief besluit is genomen over de aanleg van de IJmeerverbinding. In Randstad is in de toekomst ruimte voor zorgvoorzieningen, plekken voor buurt- en ontmoetingsactiviteiten en kleinschalige winkels, zoals een buurtwinkel of sportschool. Voor bezoekers, inwoners en de ondernemers van de binnenstad zorgen deze voorzieningen voor extra levendigheid en een extra prettige omgeving. In het gebied blijft ongeveer 30.000 m² beschikbaar voor bedrijven. Zo ontstaat een gemengd woon-werkgebied dat zorgt voor dynamiek en kansen voor ondernemers.
- Stadsstraat
- De Drossaardlaan verandert van een drukke dreef in een stadsstraat met brede stoepen, veilige fietspaden en meer bomen. Verouderde bomen worden vervangen door een sterke, toekomstbestendige structuur.
- Het realiseren van dit deel van het Stadsweteringpark is onderdeel van het plan. Het groen wordt doorgetrokken in het gebied en sluit aan op nieuwe wandel- en fietsroutes.
- Randstad wordt zo onderdeel van een netwerk van groene plekken in en rond de binnenstad. Auto’s blijven mogelijk, maar de nadruk ligt meer op lopen, fietsen en openbaar vervoer. Ook worden duurzame, collectieve energieoplossingen onderzocht die energie besparen en het netwerk ontlasten.
Het Stadsweteringpark en de stadsstaten zijn projecten uit de Ontwikkelvisie Natuurkrachtig Hart van de stad 2040. Het college legt het Ontwikkelkader Randstad 2.0 nu voor aan de gemeenteraad. Als de raad instemt, kan de verdere uitwerking in stappen van start gaan. Wisselweg is ook onderdeel van het Stationskwartier. De gemeente heeft besloten om het pand Randstad 20-04 te kopen. De eerste jaren komen in het voormalige arbeidsbureau circa 50 vergunninghouders te wonen. Dat zijn mensen die een vergunning hebben gekregen om in Nederland te mogen blijven. De aankoop van het pand is nodig zodat de gemeente kan voldoen aan de taakstelling van het Rijk om mensen met vergunningen te huisvesten.
De gemeente Almere wil het westelijke deel van de binnenstad de komende jaren flink veranderen. Dit deel van het centrum, dat in de jaren tachtig werd gebouwd, is volgens de gemeente verouderd en te stenig. Met een nieuw Ontwikkelkader wil de gemeente het gebied groener, prettiger en levendiger maken. De gemeenteraad moet deze plannen nog bespreken. In het gebied kunnen veel nieuwe woningen komen. In de plannen is nu ruimte voor ongeveer 2.000 woningen. Daarnaast zijn er nog negen extra studiegebieden waar het totaal kan oplopen tot 2.000 tot 2.900 woningen. Met meer bewoners wil de gemeente het centrum versterken. Nu is Almere het minst bewoonde centrum van Nederland. Het idee is dat meer bewoners zorgen voor meer leven op straat, van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat. Wat de vernieuwing precies kost, is nog niet bekend. Een belangrijk onderdeel van de plannen is het Stadsweteringpark, een lange groene zone midden in het gebied. De wetering, die nu vooral als een soort scheiding voelt, moet veranderen in een park waar mensen kunnen wandelen, zitten en elkaar ontmoeten. De gemeente wil dat iedereen binnen een paar honderd meter van groen woont.
De Spoordreef gaat er heel anders uitzien. Nu is het een drukke autoweg, maar in de toekomst moet het een stadsstraat worden. Auto’s mogen er dan nog maar 30 km/u rijden en er komt één rijstrook per richting. De stoepen worden breder en fietsers krijgen meer ruimte. Parkeren gebeurt in de toekomst vooral in parkeergarages. Op straat blijft alleen ruimte voor kort parkeren, mindervalide plekken, laden en lossen en deelauto’s. Op andere plekken verdwijnt de auto zelfs helemaal uit het straatbeeld. Daarnaast worden de Bankierbaan en Wijsgeerbaan autovrij. De passages, zoals de Bottelaarpassage, blijven bestaan maar krijgen een andere functie. Ze worden geen druk winkelgebied meer. De gemeente ziet hier kleinere ondernemers, lokale winkels en buurtfuncties voor zich. Het Ontwikkelkader is geen definitief ontwerp. Het geeft de regels en uitgangspunten waar plannen aan moeten voldoen. Projectontwikkelaars kunnen daarna voorstellen doen. De eerste zichtbare veranderingen worden verwacht rond het busstation. De gemeente heeft verschillende plannen van vastgoedeigenaren en marktpartijen ontvangen om te ontwikkelen op plekken van bestaande gebouwen in het westelijke deel van het centrum. Het gaat hierbij om uitbreiding en nieuwbouw.
Om toekomstige ontwikkelingen goed te kunnen begeleiden, hebben we een ontwikkelkader opgesteld voor het westelijke deel van Almere Centrum. Het plan maakt 1.500 tot 3.000 nieuwe woningen mogelijk en zorgt voor een aantrekkelijke, groene en duurzame omgeving. Er zijn spelregels opgesteld voor:
- Bouwprojecten: welke voorzieningen komen op welke plek, hoe hoog kan de bebouwing worden, hoeveel woningen komen er en hoe is de bereikbaarheid en het parkeren georganiseerd?
- Openbare ruimte: Hoe verandert de openbare ruimte mee met de groei van de stad, waar komt groen (erbij) en hoe pakken we klimaatuitdagingen aan?
Welke projecten zijn er? In de openbare ruimte zijn twee belangrijke sleutelprojecten: het Stadsweteringpark en de Stadsstraten. De Olstgracht en Singel richting het spoor worden onderdeel van het Stadsweteringpark. Het Stationskwartier in Almere Centrum verandert de komende jaren in een levendige wijk waar wonen, werken en ontspannen centraal staan. In dit gebied rond het station Almere Centrum komen ongeveer 2.200 nieuwe woningen. Er komt meer groen. Meer voorzieningen in de buurt. In deze nieuwe stadswijk bouwen wij de 1e modulaire woontoren van Nederland. Modulair betekent dat een groot deel van de woningen in de fabriek gemaakt wordt. Dit zorgt ervoor dat we sneller kunnen bouwen. De vraag naar sociale- en middeldure huurwoningen is groot en neemt de komende jaren verder toe. De Alliantie wil meer mensen aan een betaalbare en passende woning helpen. Daarom bouwen we extra woningen en stimuleren we doorstroming. De ontwikkeling van het Stadshart Almere is niet te sturen met een eindplan, maar vraagt om een strategische visie. Deze visie is geënt op de mogelijkheden van bestaande ruimtelijke structuren en locaties en brengt verband aan tussen ontwikkelingen op korte en lange termijn. Er worden 3 opgaven onderscheiden met verschillende termijnen. De (programmatische) positionering (2030) van het centrum ten opzichte van andere stedelijke centra in de regio, met name Amsterdam en het Gooi. Onderdeel van de positionering is de verbetering van de bereikbaarheid per auto en spoor van het centrum. Het verbinden (2015) van het centrum met de omliggende centrumrand milieus en ontwikkelingslocaties. Door het oprekken van het Stadshart kan een hechter centraal gebied ontstaan met een mengeling van verschillende milieus: centrumgebied, stedelijke woonbuurten, aanloopzones met gemengde bedrijvigheid enzovoorts. Uitbouw en differentiatie ontsluitingsstructuur. Het Stadshart wordt vanaf de flanken ontsloten door het ‘dreven’-systeem van Almere. Tussen de beide flanken komt een directe verbinding. Daartoe worden de dreven achter het station met elkaar verbonden. Deze vormen tezamen met de uitbouw van het spoor en de eventuele lightrail een zware hoofdas voor de ontsluiting van het centrum. Het Stadshart wordt begrensd door drie grote groen-blauwe elementen: twee parken en het Weerwater. De parken komen in beeld bij de benadering van het Stadshart per auto. Precies op de overgangen tussen park en Stadshart zijn monumentale bebouwingscomplexen gesitueerd, die de entree van het Stadshart markeren. De verbinding met de omgeving wordt gemaakt door de continuïteit van het stadsweefsel te vergroten. Aan de westkant is de continuïteit van de fijnmazige blokkenstructuur al aanwezig en gaat het vooral om de bestaande overgang tussen centrum en Stedenwijk beter vorm te geven. De verschillende gebieden en routes in het centrum zijn georiënteerd op bijzondere openbare ruimten, ondersteund door inrichting, gebruik en bebouwing. De oost-west zones in het centrum zijn ontwikkelingszones en worden doorgezet buiten het centrum. Iedere zone heeft een eigen programmatische kleuring.
Almere Stad, de tweede kern binnen de polynucleaire structuur, zou de uitstraling moeten krijgen van een economisch, bestuurlijk en cultureel centrum binnen het agglomeraat. In 1979 werd met de bouw van een aantal grote woongebieden begonnen. Het stedenbouwkundig plan was gebaseerd op variaties van rasterstructuren, in eerste instantie vooral met hoekverdraaiingen van 45 graden. Deze opzet had echter een duidelijk nadeel. Mensen kregen oriëntatieproblemen. Bewoners en bezoekers bleven de weg kwijtraken. Aan de oostkant werd deze opzet daarom verlaten. Er kwam een rustige stedenbouwkundige structuur met rechte hoeken, stoere dreven en veel open groenstroken, afgewisseld met dicht bebouwde gebieden. Langs de A6 bleef een brede strook onbebouwd, met het oog op de eventuele vestiging van bedrijven. In het beoogde centrumgebied, ten noorden van het Weerwater, werd begonnen met de bouw van het station en het stadhuis. Maar er werd ook ruimte gereserveerd voor de toekomstige ontwikkeling van een stedelijke kern. Aan de westelijke oever van de grote plas verrees sociale woningbouw. Aan de oostkant startte men in 1992 met de Filmwijk, die qua stedenbouwkundige aanleg als scharnier tussen oost en west functioneerde. Vanuit een halfrond plantsoen lopen straten straalsgewijs naar buiten. Het gebied tussen de Hoge Vaart en de Lage Vaart, dat aanvankelijk een groene wig zou blijven tussen Stad en Buiten, werd eind jaren negentig toch bebouwd. De oorspronkelijke helderheid van de nieuwe stad als een stadsgewest waarin losse kernen het ervaren van het landschap zouden faciliteren en de ruimtelijkheid als kwaliteit zou overheersen, is met de aanleg van Tussen de Vaarten doorbroken. De discussies over de verdere ontwikkeling van de stad bewegen zich dan tussen de polen suburbaan en stedelijk. Met de inpassing van een stadshart dat in de kern een metropolitaan karakter vertoont, neigt het profiel van Almere, in weerwil van de oorspronkelijke idealen, in de richting van een grote, dynamische stad.
Het Stationskwartier in Almere Centrum verandert de komende jaren in een levendige wijk waar wonen, werken en ontspannen centraal staan. In dit gebied rond het station Almere Centrum komen ongeveer 2.200 nieuwe woningen. Er komt meer groen. Meer voorzieningen in de buurt. In deze nieuwe stadswijk bouwen wij de 1e modulaire woontoren van Nederland. Modulair betekent dat een groot deel van de woningen in de fabriek gemaakt wordt. Dit zorgt ervoor dat we sneller kunnen bouwen. De vraag naar sociale- en middeldure huurwoningen is groot en neemt de komende jaren verder toe. De Alliantie wil meer mensen aan een betaalbare en passende woning helpen. Daarom bouwen we extra woningen en stimuleren we doorstroming.
Jesse Watters Primetime
tags: #centrum #almere #verbouwing #randstad