Achtergrond: De bouw begon in 1924 en de opening was in 1927. Het gebouw is in gewapend beton opgetrokken met een bakstenen gevel aan de Lage Barakken. De architecten van deze bioscoop zijn niet met zekerheid vast te stellen. De Nederlanders Deussen en Reggers worden genoemd, maar de vraag is of dit meer uitvoerders/aannemers waren. Op een originele bouwtekening staat het stempel van de gebroeders J. en M. Fassotte uit Luik.
Beschrijving: De ingang met deze art deco-gevel maakt deel uit van een bioscoopcomplex dat liep tot de hoek Lage Barakken - Wycker Brugstraat. Op de openingsfoto is het hoekpand rechts nog net herkenbaar aan het pannendak. Het moderne geveldeel (zwart met rechthoekige ramen) dat recentelijk gebouwd is, sloot vroeger aan qua bouwstijl bij de art deco-gevel die zeer sober was; meer functioneel was uitgevoerd. Op de bouwtekening ziet de bioscoop er rijker versierd uit dan de latere uitvoering. Onmiskenbaar is echter het hoge art deco-gehalte: symmetrische indeling gevel, belettering (let op de aanhalingstekens) en geometrische (bakstenen) ornamenten. Typisch Amsterdamse School daarentegen is de brede erker gesteund met uitkragend metselwerk en geflankeerd met driehoekige pilasters.
Interieur en functie in de beginjaren
Tussen de entree en de zaal (900 zitplaatsen) was een salle du café. Zoals in die tijd gebruikelijk herbergde de zaal meer dan louter een filmdoek; immers, de films waren nog grotendeels zonder geluid. Daarom was er een orkestbak en een groot toneel. Tevens waren er kleedkamers voor de artiesten. In het gebouw waren ook twee appartementen waar de bedrijfslijders Rutten en Willems woonden.
Recente ontwikkelingen en toekomstplannen
Het bioscoopcomplex sloot in 2005 zijn deuren. Mede door de crisis van 2008 is er nu toe niets uitgevoerd, maar de plannen worden nu wel weer steeds concreter. De monumentale gevel blijft behouden. Het wordt een hotel met 72 kamers en tevens met 42 hotelappartementen voor tijdelijke bewoning. Er is een ondergrondse parkeergarage voorzien met 110 plaatsen. Ook zijn er nog zeven stadsvilla's gepland.
Historische achtergrond van de locatie: De beoogde hotelontwikkeling bevindt zich op de zogenoemde Palace-locatie in Wyck, Maastricht, waar vroeger de Cinema Palace-bioscoop stond. Deze voormalige bioscoop aan de Wycker Grachtstraat staat al sinds begin jaren 2000 leeg en verkeert momenteel in slechte staat. Ook de omliggende bebouwing in het bouwblok - zoals garageboxen aan de Lage Barakken en de Bourgognestraat - is verouderd en grotendeels vervallen geraakt. Al in de jaren ’90 werd nagedacht over herbestemming van het Palace-gebied.
In 2008 presenteerden de toenmalige ontwikkelaar en de Maastrichtse architect Wiel Arets een eerste concreet ontwerp voor het gebied. Dit plan voorzag in de bouw van een hoogwaardig hotel op de plek van de oude bioscoop, gecombineerd met een beperkt aantal nieuwe woningen (stadsvilla’s) en een ondergrondse parkeergarage. In 2013 is dit programma geactualiseerd, maar realisatie liet op zich wachten - mede door economische omstandigheden na 2008 - waardoor de locatie jaren bleef verloederen.
Juridische en bestuurlijke stappen
Belangrijke besluiten en de planning van de gemeente: In 2016 sloot het college van B&W een intentieovereenkomst met projectontwikkelaar 2Rocks om daadwerkelijk tot ontwikkeling over te gaan. In 2019 werd een koopovereenkomst met 2Rocks gesloten voor de grondposities, waarna een haalbaarheidsstudie werd uitgevoerd en positief bevonden. Het ontwerpbestemmingsplan Palace Wyck e.o. (2021) maakte de bouw van een viersterren superior hotel en 7 stadsvilla’s mogelijk, met een ondergrondse parkeerkelder.
De Raad van State behandelde de beroepen tegen het bestemmingsplan en op 26 juni 2024 werd de uitspraak gedaan: vrijwel alle bezwaren werden afgewezen en het bestemmingsplan bleef in stand. Tegelijkertijd werd besloten dat de onteigening van de laatste woning in het plangebied mogelijk bleef.
Begin 2025 ontstonden er spanningen tussen ontwikkelaar 2Rocks en architect Wiel Arets over beheer en verzekering van de leegstaande Palace-gebouwen. Een kort geding volgde, maar de uitslag van dit gerechtelijk traject laat zowel publieke als private partijen onzekerheden zien.
Politieke dynamiek en debat
Rond het Palace/Wyck-project heerste een breed debat in de Maastrichtse politiek. Diverse fracties uitten kritiek op een luxe viersterrenhotel en concurrentie voor de lokale hotellerie. SAHOT, de hoteliersvereniging, pleitte voor minder marktdruk en meer diversiteit. Het college, onder leiding van wethouder Frans Bastiaens, benadrukte echter in diverse antwoorden dat doorgaan met het project in het algemeen belang ligt.
De Valkenburgse ervaringen met 2Rocks en Arets baren zorgen: in Valkenburg werd het contract met 2Rocks eenzijdig ontbonden wegens gebrek aan vertrouwen. Maastricht liet weten toch door te willen gaan met het Palace/Wyck-project, maar de politieke druk bleef. Een motie van de SP om het project stop te zetten haalde geen meerderheid. De coalitie blijft vasthouden aan voortzetting terwijl oppositie waarschuwt voor risico’s en de woningbouw als alternatief voorkeur geniet.
Economische en maatschappelijke impact
Voorstanders benadrukken dat herontwikkeling een beruchte verloederde stadskern nieuw leven inblaast, de leefomgeving verbetert en veiligheid verhoogt. De Marriott-keten kan Maastricht wereldwijd op de kaart zetten en mogelijke extra bestedingen en werkgelegenheid genereren.
De lange geschiedenis van de locatie en de verbinding met de cultuurhistorische gebouwen laat zien hoe complex ruimtelijke transformaties kunnen zijn: arts deco, Amsterdamse School-elementen, en hedendaagse hotelarchitectuur moeten elkaar vinden in een coherente visie.
Historische tijdlijn en cineastische erfgoed in Maastricht
De geschiedenis van bioscopen in Maastricht gaat terug tot het begin van de 20e eeuw, met de Kleine Gracht 24 als kernpunt voor eerst Galabioscopen en later MABI. In 1930 onderging de zaal een verbouwing door architect Boosten; de benedenzaal telt 486 plaatsen, het eerste balkon 189 en het tweede balkon 207. De opening werd gevierd met de film Die Weise Hölle vom Piz Palu onder regie van Arnold Franck en G.W. Pabst.
In 1940-1950 volgden verdere ontwikkelingen binnen de plaatselijke bioscopen, waaronder diverse exploitanten en het verleggen van functies naar meervoudige zalen. Tot 1994 bleef de cinema aan de Kleine Gracht bestaan, waarna een megabioscoop aan de Sint Maartenslaan de markt veroverde en MABI haar deuren sloot.
In 1997 werd het pand herbestemd tot een hotel, na een ingrijpende verbouwing van 10 maanden, waarna het ontwerp de filmische nalatenschap combineert met nieuw hotelcomfort.
Bronnen en juridische documenten vormen de ruggengraat van de huidige plannen en geschilpunten, variërend van contractuele onenigheden tussen 2Rocks en Arets tot de uiteindelijke uitspraak van de Raad van State in juni 2024.
- Historische bouw en art deco-kenmerken
- Van cinema Palace naar hotelontwikkeling
- Juridische procedures en Raad van State
- Politiek debat en economische impact
- Toekomstplannen: Marriott-hotellocatie en stadsvilla's
De huidige status laat zien dat het Palace Wyck-project definitief is verankerd in bestemmingsplan en onteigeningskade, waardoor realisatie mogelijk is onder voorwaardelijke voorwaarden en met voortdurende politieke en maatschappelijke controverse.
tags: #cinema #palace #maastricht #verbouwing