Helaas zijn er in het verleden ernstige ongevallen geweest bij ondeugdelijke installatie van gastoestellen en geen aandacht voor het rookgaskanaal. Ook vandaag de dag komen we dit nog tegen. Er is in 2017 een nieuwe NEN norm opgesteld ten aanzien van rookgaskanalen. Door slijtage van rookgasafvoeren kunnen lekkages ontstaan. Ook door verschillende CV-ketels instaleren op gezamenlijke kanalen kunnen risicovolle situaties ontstaan.
Het uitgangspunt is dat een individueel gebruikt rookgaskanaal nog maar een levensduur heeft van gemiddeld ketelleven en daarmee circa 15 jaar, soms tot 17 jaar. Voor gezamenlijke kanalen zijn er wel langere hergebruik opties, maar dit kan pas worden vastgesteld na een onafhankelijke inspectie. De achterliggende gedachte is dat de verschillende ketels, al dan niet HR, invloed hebben op de benodigde kwaliteit en veiligheid van het afvoersysteem.
Waarom gebruikslimieten en wat is er praktisch nodig?
Stel dat er sprake is van een individueel rookgaskanaal. Na 16 jaar CV-ketel gebruik wordt een nieuwe ketel aangesloten, waardoor het rookgaskanaal circa 32 jaar in gebruik kan zijn. Dit gaat vaak ver over de ooit ingeschatte technische levensduur van een individueel rookgaskanaal, wat leidt tot een verhoogde kans op rookgaslekkage en waterschades. Renoveren is in veel gevallen eenvoudig mogelijk.
In het verleden is er te weinig aandacht geweest voor de installatie van rookgasafvoer delen tot het kanaal aanwezig is in de bouwkundige schachten. Dit is een van de vele oorzaken van CO-gevallen gebleken. Na correcte gasdichte installatie dienen afvoer delen te worden gebeugeld tegen het risico van het later loskomen. De beste veiligheid is natuurlijk een tijdige waarschuwing: plaats een CO-melder in de opstellingsruimte.
Certificering, wetgeving en toezicht
Er is een verbod op het uitvoeren van werkzaamheden aan cv-ketels door niet-gecertificeerde installatiebedrijven. Na goedkeuring in de Eerste Kamer in 2023 is er minder kans op beunhazerij en ondeugdelijke installatie van CV-ketels. Ook het onderhoud van uw CV-ketel moet worden uitgevoerd door een CO-gecertificeerd installateur. De achterliggende gedachte is een veilig werkende geheel en kennis van regels en voorschriften.
De Gasketelwet regelt dat alleen ‘kundige’ (gecertificeerde) handen gasketelsystemen mogen plaatsen en onderhouden. Omdat de toe- en afvoerkanalen onderdelen zijn van het systeem mag het onderhoud en de installatie daarvan uitsluitend uitgevoerd worden door gecertificeerde installateurs en installatiebedrijven. Sinds 2017 is in NPR 3378-45 voorgeschreven dat bij iedere vervanging van de cv-ketel het rookgaskanaal vervangen moet worden.
De Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) vergroot de aansprakelijkheid van de aannemer en installateur. Drie fasen worden getoetst: ontwerpfase, tijdens de werkzaamheden en voor oplevering controleert de kwaliteitsborger het functioneren van de woning en de systemen. EN 14471 stelt eisen aan het systeem en aan de installatie. NPR 3378 bevat praktische aanwijzingen voor installateurs en voorschrijvers.
Normen en praktijkeisen
EN 14471 is de norm op basis waarvan een systeem gecertificeerd wordt. Kanalen en pijpen worden door leveranciers uitgebreid getest op luchtdichtheid, thermische belasting, druk en sterkte. NPR 3378 bevat aanwijzingen voor installateurs en voorschrijvers voor correct installeren van verwarmingsinstallaties en rookgasafvoermateriaal, inclusief Rogafa-beugeladvies (‘Het nieuwe beugelen’). De Gasketelwet vereist certificering voor installateurs, maar schrijft geen certificering voor rookgasafvoer voor bij particulieren.
Het Besluit bouw en leefomgeving (Bbl) bepaalt dat een verbrandingstoestel zodanige voorzieningen moet hebben voor toevoer van verbrandingslucht en afvoer van rookgas dat de gezondheid en het binnenklimaat gewaarborgd zijn. NPR-praktijkrichtlijnen zijn niet wettelijk verplicht, maar wel handig voor installateurs, met delen 45-48 die betrekking hebben op aanpassingen, nieuwbouw, vervanging en renovatie van rookgasafvoerkanalen.
Kernpunten voor installatie en onderhoud
Veiligheid staat voorop. Een rookgasafvoersysteem moet voldoen aan CE-keur en corrosiebestendigheid. Voor kunststof rookgasafvoeren geldt EN 14471. De loft van de afvoer, de verhouding van rookgas naar luchttoevoer, de aansluitingen en beugels zijn cruciaal voor een veilige werking. Bij een VR-ketel (niet-condenserend) vervangen door HR (condenserend) moet altijd het afvoersysteem worden vervangen. Condenswater uit rookgassen kan agressief zijn en de afdichtingen en kanalen aantasten.
Bij installatie is het belangrijk om geen verschillende materialen te mixen en om alleen door de fabrikant voorgeschreven koppelingen en glijmiddelen te gebruiken. Het afschot (minimaal 3° of 5 cm per meter) richting de ketel is essentieel om condenswater af te voeren en corrosie te voorkomen. Brandmanchetten moeten worden toegepast bij muur- en vloerdoorvoeren vanwege brandscheiding.
Individueel vs. collectief systeem
Individueel rookgasafvoersysteem betekent dat elke woning een eigen afvoer heeft. Collectieve (CLV) systemen worden toegepast bij gestapelde bouw zoals appartementencomplexen en galerijflats, waar meerdere ketels aan een gezamenlijk afvoerkanaal zijn gekoppeld. Voor collectieve systemen geldt ook inspectie en vervanging op afspraak met verantwoordelijkheden voor VvE.
Materialen en keuzes
Rookgasafvoeren kunnen kunststof, aluminium of RVS zijn. Kunststof (PP) wordt vaak gebruikt bij moderne hoogrendementsketels; aluminium en RVS kunnen hogere temperaturen aan. Naast temperatuur spelen factoren als duurzaamheid, installatiegemak, type afvoer (individueel of CLV) en leverancier een rol in de materiaalkeuze. Kunststofafvoeren winnen aan populariteit door lagere rookgastemperaturen bij HR-ketels.
Checklist voor correcte installatie
- Houd je aan de instructies van de fabrikant en wijk er geen centimeter vanaf.
- Gebruik dezelfde fabrikant voor alle onderdelen; vermijd combinaties van materialen.
- Verbindingen correct leggen zonder schroeven in de rookgasbuis, geen kitten of plakken; spanningsvrij monteren en beugelen volgens voorschrift.
- Gebruik minimaal 3° afschot richting ketel; gebruik door fabrikant voorgeschreven glijmiddel; kunststof uitzetting in ogenschouw nemen.
- Brandveiligheid bij muurbedingen en vloerdoorvoer (brandmanchet gebruiken).
- Bij ketelvervanging rookgaskanaal altijd controleren of vervangen, volgens NPR 3378 deel 48.
Watertoestand en onderhoud
Een goed geïnstalleerde en onderhouden rookgasafvoer levert veiligheid en hoger rendement op. CO-meldingen in de opstellingsruimte zijn essentieel, aangezien koolmonoxide onzichtbaar en reukloos is. Laat installateurs CO-gecertificeerd zijn en inspecties periodiek uitvoeren volgens fabrikant voorschriften (vaak jaarlijks of om de twee jaar).
Webinar Rookgasafvoer; alles wat je moet weten als je op het dak werkt...
Praktische samenvatting per situatie
- Bij vervanging van een VR-ketel door HR: vervang altijd het rookgaskanaal indien individueel uitgevoerd.
- Bij bestaande CLV-systemen: inspecteer en plan vervanging volgens VvE-regelingen en NPR 3378.
- Controleer op slijtage, corrosie en lekkages; vervang tijdig om koolmonoxidegevaar te voorkomen.
- Documenteer elke installatie en onderhoudsbeurt; bouw dossier op conform Wkb-eisen.
Wat is er wettelijk relevant?
De regelgeving rondom rookgasafvoeren bestaat uit vier pijlers: Bbl (veiligheid en binnenklimaat), NEN-normen (2757-1 en 2757-2 voor berekening en hinder), NPR-praktijkrichtlijnen (veiligheid en installatiehandleidingen) en de instructies van fabrikanten. CE-keur en EN 14471 certificering gelden voor rookgasafvoersystemen in kunststof uitvoering. Particulieren mogen niet zelf aan rookgasafvoeren werken; CO-certificering is noodzakelijk voor installateurs.
tags: #cv #ketel #afvoerbuis #pvc