Veel branden bij mensen thuis ontstaan in een voorwerp. Denk hierbij aan een prullenbak, een pan met eten of een tafelkleed. Maar hoe zit dit in de zorg? Ook dit jaar gaan branden in de zorg weer voor chaos creëren in zorginstellingen. Ze zorgen al jarenlang voor gewonden (soms fataal), veel schade en ze halen regelmatig voorpagina’s van lokale of nationale kranten. Sommige oorzaken liggen misschien wat meer voor de hand (brand gerelateerd aan koken of roken in bed), maar diverse oorzaken zullen u verbazen. Zorgtehuizen en ziekenhuizen zijn gebouwen die zich optimaal moeten voorbereiden op een calamiteit. Denk hier bij aan een brand of een gaslek. Daar komt nog eens bij dat veel zorginstellingen een grote hoeveelheid cliënten verzorgen, die kampen met een mobiliteitsbeperking (bedlegerigen, rolstoelgebruikers, mindervaliden enz). Ook voor deze personen moeten er middelen aanwezig zijn om hen in veiligheid te brengen.
De evacuation van een zorginstelling is een ingewikkeld proces waar een sterke strategie en zorgvuldige uitwerking tegenover moet staan. De afgelopen jaren hebben talloze oorzaken geleid tot de evacuatie van een ziekenhuis of verzorgingstehuis. Het plannen van ontwikkeling, evaluatie en bewustwording onder het personeel zijn cruciaal om een goede uitvoering te verzekeren. Het vooruitzicht dat er brand uitbreekt in een grote ruimte - vooral met grote aantallen mensen en waardevolle apparatuur in en rond de ruimte - is altijd ernstig, in welke omgeving dan ook. Maar in een kliniek of ziekenhuis zijn veel van de mensen ter plaatse patiënten met beperkte mobiliteit of mensen die operaties, behandelingen of procedures ondergaan voor het vaststellen van een diagnose. Dit betekent dat de reactie op brandalarmen goed gepland moet zijn en dat evacuaties uiterst zeldzame gebeurtenissen moeten zijn. Het is daarom van cruciaal belang dat brandmelders en alarmsystemen in zorgcomplexen zeer betrouwbaar zijn. Dit is niet alleen om vervelende en potentieel gevaarlijke valse alarmen en de daaruit voortvloeiende evacuaties te voorkomen, maar ook om het personeel zo snel mogelijk te waarschuwen als er echt brand uitbreekt.
Administratieve middelen en apparatuur vormen samen een complex brandgevaar in ziekenhuiscomplexen. Veiligheidsmedewerkers moeten samenwerken met administratief en klinisch personeel om een bewakings- of onderhoudsvenster te plannen dat zo weinig mogelijk verstoring van de patiëntenomgeving veroorzaakt en niet samenvalt met belangrijke medische procedures. Met Bosch Remote Services kunnen veiligheidsmedewerkers brandmelders en brandalarmen configureren en waarschuwingen ontvangen als er onderhoud nodig is - vanaf elke locatie. Door Remote Services te gebruiken, besparen ze tijd binnen hun eigen schema's - en vermijden ze onnodige inspecties ter plaatse, waardoor het systeem veel discreter en handiger is voor een gezondheidszorgomgeving.

Grote ziekenhuizen strekken zich uit over enorme campussen, met een combinatie van oudere en nieuwere gebouwen, elk met een andere indeling, kamergrootte en plafondhoogte. De perfecte branddetectieoplossing voor de ene ruimte werkt misschien helemaal niet in een andere ruimte vanwege toegangsproblemen of extra gevaren door materialen of activiteiten. Beperkte budgetten kunnen ertoe leiden dat renovaties en uitbreidingen van locaties over meerdere jaren worden uitgevoerd - de installatie van brandmelders en alarmen zou dus ook in verschillende fasen plaatsvinden, met het risico dat systemen niet op elkaar aansluiten. Ons Branddetectiesystemen zijn volledig modulair, volledig schaalbaar en voorwaarts en achterwaarts compatibel, zodat gebouwuitbreidingen en upgrades kunnen worden gedekt wanneer dat nodig is, waardoor het een investering voor de toekomst wordt!
Wilt u meer weten over onze branddetectiesystemen voor gezondheidszorginstellingen? Vul dan onderstaand contactformulier in en we nemen contact met u op.
Kansrijke scenario’s en praktische uitvoering in de IC
Brand op de IC: wat gebeurt er als de brandalarm wordt gesignaleerd voordat de brandweer ter plaatse is? De aanrijtijden van de brandweer naar ziekenhuizen zijn bekend, ze moeten tussen de zes en acht minuten ter plaatse zijn. Je hebt de brandweer dan nog niet op de afdeling. Eerst moeten zij naar het juiste gebouw, dan naar de juiste afdeling en uiteindelijk naar de juiste kamer, de plek waar de brand is. Eenmaal ter plaatse moeten zij geïnformeerd worden over de situatie. Op basis van deze informatie bepaalt de bevelvoerder of er verder ontruimd moet worden, slachtoffers gered moeten worden of dat er eerst geblust moet worden. De benodigde tijd voor bovenstaand scenario kan makkelijk oplopen tot een delay van twaalf tot vijftien minuten. Het is dus van essentieel belang dat, alvorens de brandweer er is, het aanwezige IC-team begint met het bestrijden van de brand en de eventuele evacuatie en daarin getraind is.
De zorg van werkgevers voor de veiligheid en gezondheid van zijn werknemers is geregeld in de arbeidsomstandigheden Wet. In deze Wet wordt het verlenen van deskundige bijstand op het gebied van bedrijfshulpverlening geregeld. Alle bedrijfshulpverleners van een organisatie vormen samen de BHV-organisatie. Sinds 1994 is bedrijfshulpverlening in organisaties wettelijk verplicht en heeft ieder ziekenhuis een eigen bedrijfshulpverleningsorganisatie (BHV). De taken van de BHV zijn: 1) het verlenen van eerste hulp bij ongevallen; 2) het beperken en bestrijden van een beginnende brand; 3) het in noodsituaties alarmeren en evacueren van alle werknemers en andere mensen in het gebouw.
Wat wordt er van je verwacht bij brand? Een van de eisen die gesteld zijn aan gebouwen waar intensieve zorg wordt verleend, is dat een brand binnen een minuut na ontstaan ontdekt moet kunnen worden. Rookmelders zijn daarom verplicht voor gebouwen waar zorg wordt verleend. Een rookmelder genereert een automatische alarm, waar weer andere automatische waarschuwingssystemen aan gekoppeld kunnen zijn, zoals de bedrijfshulpverlening en de brandweer. Als je een brand ontdekt, druk je het ruitje van een handbrandmelder in, waardoor de meldkamer (of in kleine instellingen bijvoorbeeld de portier of een andere centrale functie) en de brandweer gealarmeerd worden. Hiermee bevestig je het automatische alarm van de rookmelder en geef je aan dat er echt brand is. Vervolgens bel je een centraal alarmnummer om door te geven waar de brand is, wat er in de brand staat, hoe groot de brand is en of er personen en of gevaarlijke stoffen bij betrokken zijn. De meldkamer zal de melding doorgeven aan de brandweer en de BHV’ers.
Een andere eis is dat binnen twee minuten na het melden van de brand op een intensive care twee BHV’ers op een patiëntenkamer of -zaal aanwezig moeten zijn. Ondertussen moet je als aanwezig team beslissen of de zuurstof bij een bed of kamer afgesloten moet worden, maak je de omgeving rond de brand vrij door eventueel het bed op- zij te duwen en brandbaar materiaal weg te trekken en probeer je de brand te blussen. Het is belangrijk dat de ramen en deuren gesloten worden om verspreiding van rook tegen te gaan. Als de BHV’ers en/of de brandweer arriveert volg je hun orders op. Een volgende eis is dat binnen vier minuten na het melden van de brand de patiënt uit de bedreigde patiënten- kamer is en dat 15 minuten na alarmering van de BHV de patiënten uit het bedreigde brandcompartiment van de afdeling zijn gehaald en overgebracht zijn naar een veilige plaats. Een brandcompartiment is de ruimte tussen twee (klap)deuren die automatisch sluiten in het geval van een brandalarm en moeten voorkomen dat de brand zich kan uitbreiden en rook zich over de hele afdeling verspreid.
Evacuatie van IC-patiënten vereist vooraf duidelijke afspraken hoe en wanneer je als verpleegkundige de zuurstof af moet sluiten en wanneer je direct moet starten met evacueren. Het kost tijd om de aan de patiënt verbonden apparatuur los te koppelen en/ of over te schakelen op een manuele vorm van ondersteuning. Keuzes moeten worden gemaakt: welke patiënt gaat eerst; wat koppel je eerst af, wat als laatst; ga je met of zonder bewakingsmonitor, met of zonder zuurstof op pad; en vooral ook waar ga je heen met de patiënten? Deze noodsituaties zijn te complex om het op het moment zelf te laten aankomen. Iedere verpleegkundige en arts van de IC zou hierin getraind moeten zijn.
Ontruimingsoefeningen zijn verplicht volgens de Arbowet. Een ontruimingsoefening is niet alleen een test of het ontruimingsplan functioneert en een mogelijkheid om het plan te verbeteren. De training van IC-personeel is anders dan voor de gewone verpleegafdeling. De omstandigheden waaronder IC-patiënten geëvacueerd moeten worden zijn complexer. Het is niet altijd mogelijk om een patiënt direct te verplaatsen zonder dat je deze patiënt in een levensbedreigende situatie brengt. Het brand- en ontruimingsplan wordt geoefend door een evacuatie op de IC te simuleren. De oefeningen kunnen gedaan worden met LOTUS-slachtoffers en/of poppen die zijn aangesloten aan beademings- en/of andere apparatuur waardoor het leereffect groter zal zijn.
Een belangrijk onderdeel van de training is ook het leren omgaan met de verschillende blusmiddelen en de aandacht voor eigen veiligheid. Tijdens een brand moet je voortdurend bewust zijn van het gevaar dat je loopt. Voorbeelden van vragen: wanneer kan ik wel of niet een ruimte waar brand is betreden? Hoe kan ik deze ruimte veilig betreden? Waar en hoe kan ik snel de zuurstof afsluiten? Hoe moet ik blussen en welke blusmiddelen moet ik gebruiken?
Brandveiligheid op de IC vereist ook aandacht voor de organisatie: alle apparaten worden periodiek gecontroleerd door de instrumentele dienst (kwaliteitsborging medische apparatuur). Aanwezigheid van zuurstof vergroot het brandrisico. Iedere combinatie van zuurstof en apparaten die een vonk kunnen veroorzaken is een potentieel risico. In de praktijk blijkt er altijd zuurstof vrij te komen bij beademing of reanimatie. Alle medewerkers op de IC-afdeling moeten weten hoe en waar de medische gasvoorzieningen op hun afdeling afgesloten kunnen worden. Lekkende zuurstofcilinders of zuurstofapparatuur dienen onmiddellijk van de afdeling verwijderd te worden.

Wat staat er op een evacuatieplan?
Praktische tips voor woning- en zorggerelateerde veiligheid
- Droge lucht warmt sneller op dan vochtige lucht. Open vuur heeft zuurstof nodig voor een goede verbranding.
- Gebruik je kaarsen, open vuur, gasvlammen (kachel of geiser) of een petroleumkachel? Beslaan de ramen, krijg je hoofdpijn of heb je last van vermoeidheid of sufheid? Dat kan koolmonoxide betekenen!
- Zet een kaars op een ondergrond die moeilijk brandt. Gebruik geen waxinelichtjes in een terracotta pot om je huis te verwarmen. Dit kan leiden tot steekvlammen.
- Gebruik alleen schoon en droog hout of pellets. Zorg voor voldoende vrije ruimte rond de kachel of haard.
- Hoe vaak je een schoorsteen moet laten vegen, hangt af van je stookgedrag. Bespreek dit met een erkende schoorsteenveger.
- Vloeibare brandstof bijvullen? Wat doe je met asresten? Asresten blijven nog lang warm. Gooi asresten bij het restafval.
- Laat je CV-ketel of gaskachel regelmatig onderhouden door een gecertificeerde installateur. Ook bij nieuwe CV-ketels kan je een CO-vergiftiging oplopen door slechte verbranding en onjuiste afvoer.
Brand op de IC en in zorginstellingen vereist een geïntegreerde aanpak waarbij technische systemen, organisatorische procedures en menselijke training samenkomen. Een robuust branddetectie- en evacuatieplan, constante inspecties en regelmatige oefeningen zijn essentieel om levens te redden en schade te beperken.
tags: #cv #ketel #brand #ziekenhuis #belgie