De meeste cv-installaties worden opgeleverd in comfortstand. In deze modus houdt de ketel de warmtewisselaar altijd warm om altijd snel warm water te kunnen geven. Dit comfort kost op jaarbasis echter een behoorlijk bedrag. Je kunt bij veel cv-ketels eenvoudig energie en geld besparen door de ecostand te gebruiken. Weet je niet hoe dit moet? Er stroomt bij deze instelling iets meer water door voordat het water warm is. Een CV-ketel heeft vaak rond de 25 kW aan vermogen terwijl veel woningen niet meer dan 6 kW nodig hebben in de winter. Dit grote vermogen is nodig om snel warm tapwater te maken, dit vermogen voor verwarmen gebruiken geeft een overmatige energierekening. Toch staan de meest CV-ketels standaard op dit hoge vermogen. Door het verwarmingsvermogen aan te passen aan de warmtevraag van de woning, zal de aavoertemperatuur lager zijn en zal het huis comfortabeler aanvoelen. Doe je het zelf, begin met deze tip: deel het gasgebruik door 150 (voorbeeld: bij gasgebruik van 1500 kuub stel je de CV-ketel eerst in op 10 kW). Dit is een veilige afstelling. Probeer, wanneer dit goed gaat op koude dagen, of je het vermogen nog een kW lager kan zetten.
Lucht in het verwarmingssysteem zorgt ervoor dat warmte niet goed kan worden afgegeven en belemmert de stroming als er ophoping van lucht is. Een automatische ontluchter zorgt ervoor dat de cv-installatie regelmatig automatisch ontlucht wordt, zodat de verwarming optimaal werkt. Een vuilafscheider haalt vervuiling, die als gevolg van corrosie en slijtage in het verwarmingswater terecht komt, uit het verwarmingswater. Deze vervuiling veroorzaakt een verminderde warmteoverdracht, voorkomt ophoping van vuil in liggende delen van het systeem (zoals vloerverwarming) en verlengt de levensduur van jou installatie merkbaar. In een cv-ketel zit een pomp die het water van de cv-ketel naar de radiatoren pompt en het afgekoelde water weer terug om het opnieuw op te warmen. Op het bedieningspaneel van de cv-ketel kan je vaak de snelheid van deze pomp verlagen. Het water loopt dan langzamer door de radiatoren en heeft zo meer tijd om warmte aan de ruimte af te geven. Dit is goed voor het rendement van de CV-ketel waardoor je minder aardgas gebruikt. Veel moderne ketels regelen de pompsnelheid automatisch. De meeste moderne Cv-ketels leveren, als het vermogen goed is ingesteld, een optimale temperatuur naar het verwarmingssysteem. Is dat nog niet zo of wil je de temperatuur van je cv-ketel toch verlagen, dan kun je deze als eerste eens op 60 graden zetten. Door hier wat mee te expirimenteren kan je de optimale temperatuur te bepalen. De cv-ketel en radiatoren goed afstellen en daarmee energie besparen.
Hoe werkt dat precies? Veel mensen weten niet dat hun verwarmingssysteem veel zuiniger werkt als dit goed is afgesteld. Het heeft te maken met de verdeling van het verwarmingswater. Dit is meestal niet afgesteld, waardoor de cv-ketel moeite heeft om alle radiatoren goed warm te kunnen krijgen. Het oplossen van dit probleem heet waterzijdig inregelen. Daarbij wordt alles gelijkmatig afgesteld, zodat alle ruimtes in huis even (snel) warm worden. Als je met gas verwarmd, wordt tot wel 20% gas bespaard. Ook met een warmtepomp bespaar je flink. Wat gebeurt er als jouw cv niet is afgesteld? Zodra de hr-ketel begint te pompen, komt het verwarmingswater in beweging. Maar het water stroomt niet overal even snel. Door de radiatoren, die het dichtst bij de cv-ketel staan, stroomt het meeste water. Deze worden dus het warmst. De radiatoren die verder weg van de cv-ketel staan, ontvangen juist minder verwarmingswater. Deze warmen traag op en de ruimte wordt nooit echt warm. Staan de radiatoren in je woonkamer het verst van de ketel? Dan lost de ketel dit vanzelf op door meer gas te verbruiken! De pomp gaat harder draaien en de brander gaat harder branden, net zo lang totdat jouw woonkamer wel begint op te warmen.
Hoe kan je zelf waterzijdig inregelen..
Veel technici en installateurs roepen dat de cv-ketel alles zelf regelt en dat er niets hoeft te worden afgesteld. Dat is dus onjuist! Het enige wat een cv-ketel kan, is harder of zachter branden en pompen. De cv-ketel kan niet bepalen hoeveel water elke radiator nodig heeft. In het voorbeeld moet de radiator, die het dichtst bij de ketel staat, langzamer stromen. Dan gaat het verwarmingswater sneller door naar de volgende radiatoren. Op deze manier krijgt de radiator, het verst van de ketel, toch genoeg verwarmingswater. Het opwarmen lukt nu wel, terwijl de ketel daar niet harder voor hoeft te branden.
Hoe zachter een hr-ketel brandt, hoe zuiniger. De gasvlam krijgt dan de tijd om de warmte goed over te dragen aan het verwarmingswater. Wat kost waterzijdig inregelen en wat levert het op? De besparing van waterzijdig inregelen is ongeveer 15 tot 20% op je verwarmingskosten. Wil je het inregelen laten uitvoeren door een installateur? De meeste installateurs regelen in via de radiatorkranen. Daarom is het nodig dat alle radiatoren zo’n inregelbare kraan hebben. Is dat niet het geval? Dan moeten deze gemonteerd worden. Dat kost enkele tientjes per kraan en een aantal uren werk. Een gemiddelde woning heeft niet meer dan 10 radiatoren. Deze laten inregelen door een installateur kost om en nabij de € 1000. Zelf inregelen is ook mogelijk.
Is jouw cv goed ingesteld? Om daar achter te komen, is het handig om zelf de temperaturen van alle radiatoren te meten. Gebruik hiervoor een infrarood thermometer. Richt de thermometer op de radiatoren. Meet de temperatuur daar waar het water binnenkomt (de aanvoer; vaak bovenaan, soms onder) en waar het de radiator verlaat (de retour; onderaan). Levert waterzijdig inregelen van jouw cv een besparing op? Pak je infrarood thermometer en controleer de temperaturen van alle radiatoren. Het beste is dat de cv-ketel een tijdje rustig blijft branden (zet de thermostaat een half graadje hoger en laat een deur open staan). Een vuistregel is dat het verschil bij radiatoren tussen aanvoer en retour ongeveer 15°C moet zijn als de ketel rustig brandt. Stel dat je bij een radiator meet dat het verwarmingswater met 60°C erin komt en met 55°C verlaat. Dat is een temperatuurverschil (▲T) van slechts 5°C, wat een signaal is dat het water te snel door deze radiator stroomt. Het kan ook zijn dat een radiator een instroom van 60°C en een uitstroom van 35°C heeft. Let op dat tijdens het meten de cv-ketel plotseling kan stoppen, waardoor je geen correcte temperatuurmeting meer kunt uitvoeren. Luister regelmatig of je de pomp nog hoort draaien en het water hoort stromen.
De cv-inregelkit is speciaal voor het inregelen van je cv-installatie. De inregelkit, te koop bij o.a. Het makkelijkst is om de radiatoren in te regelen met het voetventiel. Vaak is die aanwezig. Het is een onderdeel aan de ‘uitgang’ van de radiator waarmee je de waterdoorstroom kleiner of groter kunt maken. Zo komt er meer of minder water door de radiator en kun je hem correct afstellen. Door het voetventiel met de inbussleutel rechtsom te draaien, sluit het ventiel zich en gaat het water langzamer stromen. Andersom draai je hem open. Heeft jouw radiator geen voetventiel? Het is mogelijk deze te monteren. Let op: sommige voetventielen uit de bouwmarkt zijn alleen in te stellen met speciale sleutels die je apart moet kopen. Handiger is een voetventiel dat met een inbussleutel is in te stellen. Het is ook mogelijk zelf de radiatoren in te regelen met de radiatorkraan. Voor het inregelen met de radiatorkraan is vaak een speciale inregelsleutel nodig. Uitzondering zijn bijvoorbeeld bepaalde radiatorkranen van Danfoss; die zijn simpel met de hand in te regelen. Elke merk heeft een andere prijs en een iets andere werking, maar ze besparen allemaal energie.
Kun je de radiator niet inregelen op de radiatorkraan? En is er ook geen voetventiel? Dan is er een truc. Hierbij een voorbeeld van loodgieter Anouar uit Den Haag. Hij legt duidelijk uit hoe je dat zelf kunt doen. Wat kun je doen om nog zuiniger te verwarmen? Straal de warmte uit de radiator niet naar de muur erachter. Tijdens de verbranding van gas ontstaat een rookpluim. Buiten zie je hem uit het schoorsteentje van je ketel komen. Dat is waterdamp. In waterdamp zit warmte. Een slimme Nederlander uit Limburg, Jan Deckers, kwam op het idee om deze warmte te benutten. De hoogrendementsketel kan een deel van de warmte uit de waterdamp gebruiken voor de verwarming van je huis. Zo heb je dus met minder gas toch dezelfde hoeveelheid warmte. Dat voordeel is maximaal 11%.
Er is één manier om de warmte uit de witte rookpluim te halen. Dat is condensatie. Een bekend begrip in de natuurkunde. En eigenlijk niet zo moeilijk om te begrijpen. Als je water in een pan kookt, gaan de watermoleculen steeds heviger bewegen bij het stijgen van de temperatuur. Ook de pan zelf warmt op. Na een tijdje begint er wat te borrelen. Deze zwevende watermoleculen zie je als damp langskomen. De deksel op de pan is kouder dan de waterdamp. Zo koelt de waterdamp af. Het is niet warm genoeg om verder te blijven zweven. Daardoor zie je waterdruppels aan de onderkant van de deksel ontstaan. Dit is condensatie. Omdat deze waterdruppels warm zijn, warmt ook de deksel op. In de hr-ketel gebeurt dit ook. Bij het verbranden van gas ontstaat ook waterdamp. Zweeft de hete waterdamp langs iets kouds, dan wordt een deel van de warmte die erin zit middels condens (de waterdruppels) bruikbaar voor de verwarming van je huis. In de hr-ketel is hier een warmtewisselaar voor ingebouwd. Hier komt het waterzijdig inregelen om de hoek kijken. Dat is belangrijk om zuiniger te kunnen verwarmen. Zonder verschil in temperatuur ontstaat er namelijk minder condens.
Bij een cv-systeem zie je altijd twee leidingen: door de ene pompt de cv-ketel het warme water naar de radiatoren. Het verwarmingswater dat retour naar de ketel gaat, moet 10°C (bij vloerverwarming) tot 20°C (bij radiatoren) kouder zijn dan de temperatuur van het aangevoerde water. Dat wordt bereikt als alle radiatoren, allemaal op gelijkmatig en gepast tempo stromen. Ook moet de temperatuur van het retourwater niet hoger zijn dan 57°C. Behalve een gelijkmatigere opwarming in je hele huis, biedt het waterzijdig inregelen dus ook als voordeel dat je hr-ketel gaat werken waar hij voor ontworpen is, namelijk op hoog rendement en zuinig. Je kunt dit verder verbeteren door de instellingen van je hr-ketel aan te passen zodat hij nog zuiniger gaat werken. Ondanks de zeer nuttige bijdrage wordt waterzijdig inregelen niet gesubsidieerd. Subsidie is vaak niet nodig. De kosten voor het waterzijdig inregelen heb je binnen 5 of 10 jaar terugverdiend. Behalve waterzijdig inregelen levert ook het zuinig afstellen van je hr-ketel een besparing op. Hieronder vind je links naar filmpjes van installateur John Visser. Hij vertelt stap voor stap hoe je jouw ketel goed kunt instellen. Zo kun je direct met jouw ketel aan de slag.
Hoe kan je zelf waterzijdig inregelen..
- Een hoog vermogen is nodig om alle kamers in een slecht geïsoleerde woning op een winterdag met vrieskou snel naar 20 graden te kunnen krijgen. In de meeste gevallen is een hoog vermogen dus niet noodzakelijk. Toch staan de meeste hr-ketels op het standaard vermogen, de fabrieksinstelling. Door dit te verlagen kun je gas besparen. Het is vergelijkbaar met autorijden: als je zacht optrekt, verbruik je veel minder brandstof dan met plankgas. Om meer gas te besparen, kun je dus proberen het vermogen van de hr-ketel lager te zetten. Doe dit in stapjes, bijvoorbeeld van 18 kW naar 14 kW.
- Woon je in een goed geïsoleerde en kleinere woning, dan kan een laag vermogen prima volstaan; lukt het niet, dan verhoog je terug. Het meten van radiatoren helpt bepalen welke aanpassing nodig is.
- Waterzijdig inregelen zorgt voor een gelijkmatigere verdeling van warmte en minder pompvermogen; bovendien kan de retourtemperatuur verlaagd worden.
Stel vervolgens: welk vermogen het beste past, is een kwestie van uitproberen. Maar in het algemeen geldt: hoe lager, hoe zuiniger. Het waterzijdig inregelen zorgt ervoor dat er minder verwarmingswater nodig is om door het cv-systeem te stromen, waardoor de hr-ketel rustiger hoeft te branden. Elke radiator kan een bepaalde hoeveelheid warmte afgeven. Een kleine radiator bijvoorbeeld 500 Watt (= 0,5 kW), een grote radiator 3000 Watt (= 3 kW). Als je de vermogens van alle radiatoren optelt, weet je hoeveel vermogen de ketel nodig heeft om jouw woning te verwarmen. Wil je weten hoeveel vermogen de cv-installatie bij jou thuis exact heeft? Dan kun je het vermogen van alle radiatoren bij elkaar optellen.
Een modulerende CV-ketel past zijn vermogen automatisch aan op de warmtevraag. In plaats van constant op volle kracht te draaien, levert hij precies de benodigde warmte. Dit verhoogt de efficiëntie en voorkomt dat de ketel voortdurend in- en uitschakelt-een veelvoorkomend probleem bij te grote modellen. Het resultaat? Een langere levensduur en lagere energiekosten. Een goed afgestelde thermostaat is hierbij essentieel. Die stemt de warmtevraag nauwkeurig af, zodat de ketel optimaal presteert en je woning comfortabel blijft. Maar een verkeerde instelling kan juist leiden tot onnodig energieverbruik. Het loont dus om hier aandacht aan te besteden. Hoewel een modulerende CV-ketel veel voordelen biedt, hangt de effectiviteit sterk af van een correcte installatie en een goede afstemming met je verwarmingssysteem. De aanschafprijs ligt vaak wat hoger dan die van traditionele ketels, maar de besparing op lange termijn maakt het doorgaans een slimme investering.
Een bypass in je CV-installatie zorgt ervoor dat je verwarmingssysteem optimaal blijft werken. Wanneer de warmtevraag laag is, biedt de bypass een alternatieve route voor het water. Hierdoor hoeft je ketel niet onnodig hard te werken, wat oververhitting voorkomt en het energieverbruik efficiënter maakt. Op de lange termijn bespaar je zo op onderhouds- en vervangingskosten. Let echter op: een verkeerd geplaatste of slecht afgestelde bypass kan juist problemen veroorzaken. Als het warme water te snel wordt teruggevoerd, kan je ketel gaan ‘pendelen’-oftewel, te vaak in- en uitschakelen. Dit verhoogt de slijtage en maakt je systeem minder energiezuinig, wat leidt tot hogere stookkosten. Wil je dit voorkomen? Zorg ervoor dat de bypass correct wordt geïnstalleerd en afgestemd op jouw verwarmingssysteem.
Een goed ingestelde thermostaat kan het rendement van een te grote ketel aanzienlijk verbeteren. Door de temperatuur zorgvuldig te regelen, voorkom je dat de ketel onnodig vaak in- en uitschakelt. Dit bespaart niet alleen energie, maar verlengt ook de levensduur van je verwarmingssysteem. Daarnaast zorgt een stabiele temperatuur voor een aangenamer binnenklimaat. Grote schommelingen dwingen de ketel harder te werken dan nodig, wat het energieverbruik verhoogt. Door de thermostaat slim af te stemmen, blijft de warmte gelijkmatig verdeeld en voorkom je piekbelastingen. Een praktische aanpak? Stem de temperatuur af op je dagelijkse routine. Verlaag de thermostaat 's nachts of wanneer je niet thuis bent met een paar graden. Dat merk je direct op je energierekening. Heb je een slimme thermostaat? Dan wordt het nog eenvoudiger, want die leert je gewoonten en past de verwarming daar automatisch op aan.
Tenslotte: als het toch niet lukt om de woning comfortabel te krijgen met een te grote ketel, kun je overwegen om een kleinere ketel te plaatsen of een hybride systeem te gebruiken. Beide opties kunnen je energieverbruik verlagen en de efficiëntie van je verwarming verbeteren. Een kleinere ketel is een eenvoudige oplossing. Dit vermindert slijtage, verlaagt je gasverbruik en verlengt de levensduur van het toestel. Een hybride systeem werkt met een warmtepomp voor het grootste deel van de verwarming en de ketel springt bij op extreem koude dagen of pieken in de warmtevraag. Vooral in combinatie met lage temperatuur verwarming, zoals vloerverwarming, komt een hybride systeem goed tot zijn recht.