Een gepensioneerd stel in het oosten van het land kon eindelijk hun lang gekoesterde droom waarmaken. Aan de rand van een groot meer werd een stuk bouwgrond bemachtigd waarop een notariswoning met een schildkap zou worden gebouwd. Het geluk leek onbegrensd, tot in het najaar de eerste stormen opstaken. Ergens in de kap, binnen of buiten, begon het dan heel vervelend te kraken. De woonkamer beneden was ruim en ook op de verdieping was onverwacht veel ruimte, ondanks de schuin aflopende dakhelling rondom. Direct achter de woning lag de jachthaven waar het echtpaar hun zeilboot kon aanleggen.
De aannemer begreep dat het vervelend was om âs nachts niet te kunnen slapen. Echter, tegen de tijd dat hij kwam, was het windstil en was het moeilijk vast te stellen wat mevrouw precies hoorde. Dat de kap in beweging was ten gevolge van de harde wind, kon de aannemer wel constateren. Er waren inmiddels ruime naden ontstaan tussen de dakelementen. Maar wat kon het geluid veroorzaken? Waren het de zonnepanelen misschien die wat klapperden? En wie had dat nieuwe dakraam aangebracht, vroeg de aannemer zich af.
Als de oorzaak niet gevonden kan worden, is het verleidelijk om de verantwoording voor het probleem naar derden af te schuiven. Na twee vergeefse bezoeken was de aannemer er klaar mee en ontvingen de eigenaren van hem een afwijzing van hun garantieverzoek. De eigenaren lieten het er echter niet bij zitten en riepen de hulp in van het Bureau voor Bouwpathologie. Inmiddels konden ze hun verhaal ondersteunen met meerdere geluidsopnamen van hun krakende kap.
Inspectie van de kapconstructie
De vliering van de eerste verdieping werd aan een inspectie onderworpen. De bouwpatholoog onderzocht eerst de kap aan de buitenzijde en de montage van de zonnepanelen. Hieraan werden geen opvallende zaken gevonden. Vervolgens werd de kapconstructie aan de binnenzijde bekeken. Aan de naden van 1,4 mm tussen de dakelementen was inderdaad te zien dat de kap bewoog ten gevolge van winddruk.
Vervolgens werd de vliering van de eerste verdieping aan een inspectie onderworpen. Er werd een gat in het plafond gemaakt. Het plafond bleek te bestaan uit regels van metal stud profielen. Langs de randen van het plafond was een C-ligger gemonteerd tegen de schuine kap.
Analyse van het geluid
Wat gebeurt er nu ter plaatse van deze verbinding als er winddruk op het dak ontstaat? De situatie was moeilijk na te bootsen. Het was echter mogelijk om druk vanaf de onderzijde van het plafond omhoog uit te oefenen. En toen bleek dat de randligger door de druk van onderaf met kleine schokjes langs de dakplaat bewoog en bij elk schokje een pittig geluidje produceerde. Dit geluid was geheel identiek aan de geluiden die de eigenaren tijdens de verstoring van hun nachtelijke rust hadden opgenomen. Juist op dat moment stak een stevige wind op.
Oplossing voor het kraken
De oplossing voor het probleem was relatief eenvoudig. De montageschroeven waarmee de C-ligger was gemonteerd, konden een stukje losgedraaid worden. Er ontstond dan 2 Ã 3 mm ruimte tussen het C-profiel en de kapconstructie. Daarin kon een stukje rubber worden gestoken waarna de schroef werd aangedraaid.
Voor het zover was, werd echter nog wel een stevig gesprek met de aannemer gevoerd door de woningeigenaar. De aannemer erkende dat het achteraf gezien niet fair was om de zonnepanelen en toevoeging van de Velux dakramen te gebruiken om de garantie-aanspraak af te wijzen.
Algemene overwegingen bij dakconstructies en zonnepanelen
Beweging van een kapconstructie is normaal. De doorbuiging blijft normaal gesproken binnen de maximaal toegestane doorbuiging. Een dergelijke beweging moet echter wel opgevangen kunnen worden in de constructie zonder daar storende geluiden te veroorzaken. In het beschreven geval zou het hele gekraak wellicht voorkomen zijn indien voor het plafond gewoon traditionele houten balkjes zouden zijn toegepast die met een schuin gezaagde randregel stevig gemonteerd waren tegen de schuine kap. Een dergelijke constructie zorgt voor versteviging en samenhang in plaats van gekraak. Dat voorkomt ook dat lelijke en relatief grote werkingsnaden ontstaan tussen de verschillende dakelementen.
Een tijdje geleden lieten sommigen hun dak renoveren. Voordat dit werd uitgevoerd, lagen er reeds zonnepanelen op het dak. Een installateur voor zonnepanelen werd aangezocht om de panelen te verwijderen en te herplaatsen (hergebruik van panelen was interessanter dan aankoop van nieuwe panelen). De installateur stond erop om een nieuw frame te plaatsen. De zonnepanelen lagen in meerdere rijen, waardoor het frame aanzienlijke afmetingen had. Het nieuwe frame werd geïnstalleerd, maar de installateur moest een tweede afspraak maken om de panelen zelf te plaatsen. Zelfs zonder panelen op het frame ervoeren zij plots met enige regelmaat luide knallen van op het dak. Deze waren vooral binnenshuis hoorbaar, maar de luidere ook buitenshuis. De knallen vonden vooral plaats wanneer er temperatuurverschillen waren: de zon kwam op of ging onder, bij plotselinge wind of regen, enzovoort. De knallen klonken ook redelijk 'metalig'. Men hoopte dat na de plaatsing van de panelen (en daarna na verloop van tijd) de installatie zich wat zou 'zetten' en het geluid zou stoppen.
De vraag rees of dit gelinkt was aan het Sarkingdak en of er oplossingen waren voor het kraken van het frame. De installateur stond open voor een inspectie en eventueel het halveren van het frame, maar was zeer terughoudend om meer uit te voeren, aangezien het dan voor hem een verliespost werd. Het zou dan een rechtszaak worden waarbij een externe expert moest onderzoeken of dit aan de dakconstructie (en dus dakaannemer) lag of aan de installatie van de zonnepanelen. Het halveren of in stukken knippen van de rails werd als mogelijke oplossing overwogen, vermoedelijk door thermische expansie die inwerkt op de verschillende delen. Men wilde absoluut vermijden dat het tot een rechtszaak kwam.
De aannemer ging echter snel met zijn juristen contact opnemen alvorens te willen beloven de installatie nog eens na te kijken. De installateur had de panelen inderdaad geherinstalleerd zoals gevraagd, maar stond er zelf op om een nieuw frame te gebruiken, met aanzienlijke meerkosten. De vraag was of de situatie anders was geweest indien het oude frame was hergebruikt. Men was ervan overtuigd dat dit een uitzonderlijke situatie was en dat dit niet opzettelijk was.
Bij het plaatsen van zonnepanelen wordt soms vergeten de staat van het dak te controleren. Dit kan leiden tot vervelende situaties en onverwachte kosten. Veel mensen focussen alleen op de opbrengst van de zonnepanelen en de terugverdientijd. De dakbedekking is echter de basis waar deze zware constructie op rust. Als de kwaliteit van het dak matig is, kunnen er door het extra gewicht problemen ontstaan. Het is verstandig om het dak vooraf grondig te laten controleren. Als er na drie jaar lekkage ontstaat, moeten alle panelen namelijk weer van het dak worden gehaald, wat hoge kosten met zich meebrengt die eenvoudig voorkomen kunnen worden.
Tijdens de montage gaat het vaak mis door haast of een gebrek aan kennis over dakconstructies. Installateurs lopen soms onvoorzichtig over de dakpannen waardoor er haarscheurtjes ontstaan. Ook worden dakhaken regelmatig op een verkeerde manier achter de pannen geklemd. Een beschadiging aan het dak leidt niet altijd direct tot een grote plas water in de woonkamer. Vaak sijpelt het regenwater eerst langzaam in de isolatie of het houten dakbeschot. Door de wisseling van seizoenen en temperatuurverschillen gaan materialen werken. Men kan zelf veel doen om de kans op schade te verkleinen door kritisch te kijken naar wie het werk uitvoert. De randen van het dak en de plekken rondom de schoorsteen zijn extra gevoelig voor lekkages. Bij het plaatsen van de rails voor de panelen wordt de natuurlijke afwatering soms onderbroken, waardoor bladeren en vuil zich hierdoor kunnen ophopen onder de zonnepanelen.
Een specialist kijkt verder dan alleen de buitenkant van de dakpannen of het bitumen. Er wordt gelet op de staat van de panlatten en de draagkracht van de balken. Ook wordt gecontroleerd of de aansluitingen bij de dakgoot nog stevig genoeg zijn. Ziet men dat dakpannen poreus zijn of begint het loodwerk bij de dakkapel te scheuren? Dan is dit het moment om actie te ondernemen voordat de zonnepanelen worden gemonteerd. Het vervangen van een paar pannen of het vernieuwen van de dakbedekking is dan nog relatief goedkoop.
Salderingsregeling zonnepanelen: zo werkt het
Gerommel op platte daken
Hallo, ik heb sinds een half jaar 10 zonnepanelen met ballast op een plat dak. Het is een houten dak, geïsoleerd met pir en daarover bitumen. Het huis is van 1906 en er hebben ooit kiezels op het dak gelegen. Bij harde en vooral vlagerige wind hoort men onder het dak gerommel alsof het onweert. Op het dak zelf hoort men niets. Het lijkt alsof het dak als een klankkast fungeert. Men woont in Zandvoort, dus het waait er nogal eens. De installateur had er nog nooit van gehoord. Voor de bewoners is het onmogelijk om te slapen vanwege de herrie boven hen. Panelen werden al eens gedraaid, maar dat werkte niet. Er was angst dat het dak niet geschikt was en als er geen oplossing was, zouden alle zonnepanelen van het dak gehaald moeten worden.
Men zit met een soortgelijk probleem, echter is men er nog niet 100% zeker van dat het van het dak komt. Men heeft een huis gekocht en is er in mei dit jaar gaan wonen. Sindsdien hoort men (vooral) âs avonds laat en âs morgens vroeg knallende geluiden. De ene keer luider dan de andere keer. Men is er zelfs 1x van wakker geschrokken. Het huis is gebouwd in 1998. Afgelopen vrijdag is de cv monteur langs geweest en heeft de cv, als het goed is, naar behoren afgesteld. Echter, vannacht waren de knallen weer te horen, om 00.18u, 00.44u en 01.04u, daarna viel men in slaap.
Mogelijk vergelijkbare knallen komen van ergens waar een deel van de balken in het dak stalen I-balken zijn. Verwarming wordt tussen 22:00u en 23:00u uitgezet. Op de avond van de 3 waargenomen knallen is de verwarming (onbewust) aangebleven. Wellicht dat de leidingen de knallen veroorzaken?
Dakplaten en temperatuurverschillen
Het komt voor dat dakplaten (sandwich-elementen) in een zomerse periode veel herrie maken. Onder invloed van de zon warmt het dak op, terwijl het âs avonds weer (sterk) afkoelt. Uit verschillende geluidsmetingen is gebleken dat de geluidsniveaus behoorlijk kunnen oplopen. Het Bouwbesluit stelt geen eisen aan dergelijke geluiden. Een min of meer algemene geluidsgrenswaarde in woningen is een geluidsniveau van 35 dB(A), en daarbij een maximaal geluidsniveau, ook wel piekgeluidsniveau, van 55 dB(A).
Uit een geluidsmeting op een zolderverdieping is vastgesteld dat in een etmaalperiode de geluidspieken met een bepaalde stijgtijd, die het gevolg zijn van een krakende dakconstructie, maar liefst 314 maal de grenswaarde van 45 dB(A) overschrijden. Het maximaal gemeten geluidsniveau daarbij was 63 dB(A). Oorzaken van het knallen en kraken kunnen zijn een niet-stabiele dakconstructie, een slechte bevestiging van de dakplaten en de oplegging van de dakplaten op geschilderde houten balken en/of het ontbreken van vilt. In een andere woning werden geluidspieken gemeten tot 76 dB(A). Ook in die woning zijn tientallen pieken gemeten die de gehanteerde grenswaarde overschrijden.
Het uitvoeren van geluidsmetingen kan inzicht geven in de optredende geluidsniveaus. Het NAA heeft in een aantal gevallen geluidsmetingen uitgevoerd en gerapporteerd in opdracht van de nieuwe eigenaar van de woning, die verrast werd door de hoge geluidsniveaus. Overigens is er enige jurisprudentie te vinden. In een arbitragezaak van een geschil over krakende dakplaten is de aannemer verantwoordelijk voor de herstelkosten van het dak, de nuanceringen daargelaten. In een uitspraak van de rechtbank van 23 augustus 2016 over knallende dakplaten en geluid bevestigt de rechtbank dat de dakplaten aangebracht moeten worden volgens de voorschriften van de fabrikant. In een nieuwe uitspraak van de rechtbank van 19-09-2017 geeft de rechtbank aan dat op grond van een meetrapport van het bureau sprake is van het optreden van knallen.
tags: #dak #kraakt #na #zonnepanelen