Oorzaken en preventie van instorting van daken door sneeuwlast

Op meerdere plekken in Nederland zijn gebouwen afgesloten of beschadigd geraakt door instortingsgevaar. In Rotterdam staat de Ferro Dome op instorten, in Utrecht kwam het dak van een sportcomplex naar beneden en werd het bekende bollendak bij het station afgesloten. Ook viel daar de zeventig kilo wegende wijzer van de Domtoren naar beneden. Verder sluiten de gemeenten Tilburg en Breda uit voorzorg alle binnensportzalen. ‘Een trieste zaak’, zegt Rob Nijsse, hoogleraar Structural Design aan de TU Delft. Door de zware sneeuwval kijken sportwethouders en beheerders van sportaccommodaties deze week met andere ogen naar platte daken van sporthallen en zwembaden.

In Utrecht bezweek eerder in de week het dak van sportcomplex Hal22 vermoedelijk door een dik pak sneeuw en ook op andere plekken in het land ontstond schade aan daken. Verschillende gemeenten namen daarom al maatregelen door sportlocaties uit voorzorg te sluiten. IJsstadion Thialf in Heerenveen startte een grootschalige operatie met kranen om de sneeuw van het dak te verwijderen. “De afgelopen dagen is in delen van het land sprake van aanhoudende en plaatselijk zware sneeuwval. En het einde daarvan lijkt nog niet in zicht.”

Wij signaleren dat meerdere gemeenten uit voorzorg sportaccommodaties en ander gemeentelijk vastgoed tijdelijk sluiten, met name waar sprake is van platte daken. Deze voorzorgsmaatregelen onderstrepen het belang van alertheid op mogelijke risico’s door sneeuwbelasting, aldus de brief van de VSG. Als de sneeuw op de platte daken gelijkmatig is verdeeld, dan zouden die daken in principe die daken voldoende draagkrachtig moeten zijn, mits zij uiteraard met een goedkeurende bouwvergunning op basis van het bouwbesluit zijn gerealiseerd. Veelal wordt als vuistregel de geldende norm met 1,5 verhoogd om het zekere voor het onzekere te nemen.

Hoe sneeuwbelasting werkt en waar risico’s ontstaan

Overbelasting kan zich echter wel voordoen wanneer door wind sneeuw door de zich ophoopt in zogeheten “dode hoeken” op het gebouw. Daar bevinden zich meestal ook de hemelwateruitvoeren en noodoverlopen. Het risico is vooral groot bij sporthallen en zwembaden met grote overspanningen en platte daken. Nat geworden sneeuw weegt zwaarder dan droge sneeuw, en verstopte afvoeren vergroten de kans op waterophoping en extra belasting.

De VSG geeft concrete handelingsperspectieven: het in kaart brengen van gebouwen met platte daken en een snelle visuele inspectie op zichtbare doorbuiging en waterophoping. Ook is het cruciaal om de afwatering van de daken te laten inspecteren en bij twijfel een bouwkundig deskundige in te schakelen. Het kan een overweging zijn om gebouwen (deels) af te sluiten of te beperken voor publieksactiviteiten, zoals Sportbedrijf Tilburg al deed. “Twijfel = niet gebruiken.”

Bij ijsstadion Thialf werd het dak sneeuwvrij gemaakt om de sneeuwlast te verminderen. Rondom het stadion werden meerdere grote hijskranen geplaatst die speciale bakken laten zakken waarin medewerkers de sneeuw scheppen. Door de omvang van het dak en de aanhoudende sneeuwval was het een intensieve en langdurige operatie.

Risico’s en praktische maatregelen

De recente sneeuwval heeft duidelijk gemaakt dat sneeuwbelasting op platte daken een reëel risico vormt. In verschillende nieuwsberichten is melding gemaakt van ingestorte daken en ontruimde gebouwen vanwege zorgen over de draagkracht van dakconstructies. Voor vastgoedeigenaren en beheerders is het daarom verstandig om nu maatregelen te treffen om schade en mogelijke bedrijfsonderbreking te voorkomen.

Onderstaande actiepunten helpen om risico’s tijdig te signaleren en beheersbaar te houden:

  1. Voer tijdig een visuele inspectie uit. Een eerste, laagdrempelige stap is een visuele inspectie van het dak, veilig waar mogelijk vanaf maaiveld, via camera’s of met gebouwbeheersystemen. Let op plekken waar sneeuw zich ophoopt of waar de dakconstructie kwetsbaarder is, zoals dakranden en opstanden. Rond installaties zoals PV-panelen, HVAC-units en luchtkanalen blijft sneeuw vaak langer liggen. Lichtstraten en andere zwakkere dakdelen verdienen extra aandacht wegens risico op doorbuiging of lekkage.
  2. Controleer de waterafvoer. Geblokkeerde afvoeren zorgen voor waterophoping en extra belasting. Zorg dat hemelwaterafvoeren en goten sneeuw- en ijsvrij blijven. Reguliere controle van de waterafvoer is essentieel in de winter.
  3. Beperk extra belasting op het dak. Vermijd onnodige dakbetreding tijdens sneeuw. De combinatie van sneeuwlast en lokale belasting door personen of materieel kan schade toelaten.
  4. Laat sneeuw professioneel verwijderen indien nodig. Sneeuw moet gelijkmatig worden verwijderd om extra spanningen te voorkomen. Laat beoordelen hoe en waar sneeuw het beste kan worden weggehaald.
  5. Schakel tijdig deskundigheid in bij twijfel. Bij grote overspanningen, oudere constructies, onbekende ontwerpgegevens of verbouwde panden is extra aandacht nodig. Daken met PV-systemen vragen om aanvullende aandacht.
  6. Proactief handelen voorkomt schade en stilstand. Structureel toepassen van deze punten vermindert schade, lekkages en bedrijfsonderbreking. Bij vragen kun je contact opnemen met de accountmanager of een Risk Engineer.

Volgens Gieskens, directeur van de Vereniging Nederlandse Constructeurs, moeten gebouwen niet alleen goed ontworpen en gebouwd zijn, maar ook goed beheerd en onderhouden. Als daar in het verleden iets misging, kan de belasting hoger zijn dan de werkelijke belasting die het gebouw aankan. Een constructeur kan onderzoeken of de sneeuwbelasting voldoende is, zeker als er sprake is van ophoping of vervormingen. Je kunt niet alles zien als er sneeuw ligt, maar wel constateren waar risico’s bestaan.

Specifieke cijfers en randvoorwaarden

Een plat dak van een gebouw moet volgens rekenregels doorgaans minstens 35 centimeter sneeuw kunnen dragen, maar dit geldt voor verse sneeuw. Door wind, ophoping en het bevriezen-ontdooien-weerkan mogelijk een hogere belasting optreden. De bouwnormen bevatten veiligheidsmarges; een halve meter sneeuw moet normaal gesproken geen probleem vormen. Waterophoping kan ontstaan door verstopte afvoeren en bij dooiperiodes is dit extra kritisch. Goede afwatering voorkomt beschadiging en lekkages.

Ondergrepen incidenten en lessen

In Utrecht stortte het dak van Hal 22 in tijdens sneeuwval, wat de onzekerheid over de staat van de constructie benadrukt. Het onderzoek naar de exacte oorzaak loopt nog, maar het incident onderstreept het belang van systematische inspecties en tijdige ingrepen. Het is duidelijk dat gebouwen niet alleen moeten voldoen aan ontwerpregels, maar ook actief beheerd en onderhouden moeten worden, zodat de aangehaalde veiligheidsmarges niet worden overschreden.

Infographic: Sneeuwlast op platte daken - oorzaken en preventie

De sneeuwschuiver Lavastorm maakt de weg sneeuw/ijs vrij | Werkverzetters | #3

Zo zag het gebouw er gisteren uit, nadat het dak was ingestort: een plat dak van een gebouw in Nederland moet volgens de rekenregels doorgaans minstens 35 centimeter sneeuw aan kunnen, aldus Gieskens. Maar dat gaat dan enkel om verse sneeuw. Door wind, door ophoping, maar ook door het proces van bevriezen, ontdooien en dan weer nieuwe sneeuw kan er sprake zijn van een grotere belasting. In de bouwnormen zijn er overigens ook best wel wat veiligheidsmarges ingebouwd. Vandaar dat een halve meter sneeuw normaal gesproken geen probleem moet zijn. Het gewicht van de sneeuw kan ertoe leiden dat er een kuil ontstaat, doordat het dak doorbuigt. Als de sneeuw dan smelt, kunnen er poelen water in die kuilen ontstaan, waardoor de druk op het dak toeneemt. Goede afwatering helpt om die situatie te voorkomen. Volgens Gieskens is het sowieso slim om preventieve maatregelen te treffen, zoals vandaag en de afgelopen dagen dus al is gebeurd op diverse plekken in het land. En als er extreme omstandigheden dreigen, dan is het heel verstandig om als eigenaar van een pand er expertise bij te halen. Een constructeur kan dan onderzoek doen naar de situatie. Je kunt niet alles zien, zeker niet als de sneeuw er al ligt. Maar je kunt het in ieder geval wel zien als er bijvoorbeeld vervormingen optreden. En een constructeur kan ook beoordelen of de hoeveelheid sneeuw op het dak, ook afhankelijk van bijvoorbeeld ophoping, een risico oplevert.

tags: #daken #ingestort #door #sneeuw