In Italië zijn er veel soorten eigendommen, van een baite en een cascine, tot de traditionele huizen van Apulië zoals de trulli of de masserie. Dit zijn de gebouwen die het verhaal van Italië vertellen. We hebben van noord naar zuid gezocht om je de typische huizen van elke regio te laten zien en aan te tonen dat, om een klein landhuis of een woonboerderij te bezitten, je geen miljonair hoeft te zijn. De mediterraan-geïnspireerde architectuur toont een nauwe band met grondstoffen uit de regio en met traditionele bouwtechnieken die eeuwenlang zijn doorgegeven.
De dammuso en Pantelleria
De dammuso in Pantelleria: De dammusi, de typische huizen van Pantelleria (een eiland tussen Sicilië en Tunesië), zijn traditionele huizen gebouwd met lavasteen uit de regio. De huizen zijn vierhoekig en bedekt met een koepel. De dammuso, van Arabische oorsprong, bestaat uit drie binnenkamers: de kammira, l'arkova en de kammirino, die samen een enkele bewoonbare cel vormen.
Stazzo op Sardinië
De stazzo op Sardinië: Op een ander Italiaans eiland vinden we de stazzi, de typisch Sardijnse huizen, voornamelijk te vinden in het noorden, in het Gallura-gebied. Een stazzo is een rechthoekig huis dat bestaat uit granieten blokken die maximaal in één of twee kamers zijn verdeeld. Buiten is er meestal een oven of een kleine opslagruimte. Verschillende stazzi vormden cussorgia (cussogghja), een entiteit verenigd door sterke banden van vriendschap en samenwerking.
Trullo’s en Apulië
De trullo in Apulië: De trulli zijn de typische huizen van Apulië, met name te vinden in de vallei van Itria en Alberobello, een dorp vol met deze trulli. Deze huizen zijn verklaard tot werelderfgoed door de UNESCO. De trulli hebben een ronde vorm met een koepelvormig dak gebouwd met steen. De dikte van de muren, met bijna geen ramen, zorgen voor een optimale thermische balans: warm in de winter en koud in de zomer.
De combinatie van wit gestucte muren en kraagbogen geeft deze huizen een karakteristieke uitstraling. Veel trulli dragen pinnacoli op het dak, en op sommige daken zijn symbolen aangebracht met betekenisvol karakter.
Masseria’s en Salento
De masseria in Salento: In het zuidelijke deel van Apulië, vooral in Salento, vind je de masserie. Vroeger waren deze huizen waar landeigenaren woonden met boeren, die in de stallen en in de pakhuizen sliepen. Sinds de jaren 90 wordt de masserie gerenoveerd en voornamelijk gebruikt als landhuis of B&B. De combinatie van stenen muren, ronde vormen en binnenplaatsen draagt bij aan een tijdloze mediterrane sfeer.
Baglio’s op Sicilië
De baglio op Sicilië: De bagli, de typische Siciliaanse huizen, zijn boerderijen met een grote binnenplaats. Deze gebouwen werden bewoond door landeigenaren en boeren die daar een deel van het jaar werkten. Om deze reden zijn de bagli opgebouwd uit tal van huizen, stallen en magazijnen. Ze zijn nu volledig gerenoveerd en bestemd voor vooral toeristen.
Baita’s en bergdorpen
De baita in de bergen: In de bergachtige gebieden van Italië vinden we de baite, de typische berg- en alphutten. Dit zijn hutten met schuine houten en stenen daken. In het verleden bestonden deze karakteristieke bergwoningen uit een kleine woonruimte met een keuken en een slaapkamer, waaraan een schuur of stal was toegevoegd. Ze zijn nu opgeknapt en perfect voor een vakantie.
Cascine en Lombardije
De cascina in Lombardije: De cascine, de typisch Lombardische huizen, zijn grote boerderijen op agrarische landgoederen. Ze worden gekenmerkt door lange bouwvolumes, een patroon van binnenplaatsen en vaak meerdere aan- en uitbouwen waar bedrijfsruimten, opslag en woningen samenkomen. Dit type woning laat de oorsprong van agrarisch Lombardije zien en dient nu vaak als landhuis of agriturismo.
Samenhang van Italiaanse architectuur
De eclectische architecturale stijl heeft Italië te danken aan de eenwording in 1870. Het valt niet mee om de architectuur over één kam te scheren, maar wat altijd duidelijk naar voren komt, is de invloed van het oude Griekenland en de Etrusken. In Noord- en Midden-Italië waren de Etrusken pioniers met gebouwen van baksteen en hout, waarvan resten te zien zijn in Volterra en Perugia. De Griekse en Romeinse tradities laten zich ook terugvinden in de Renaissance en Barok, met onder andere de koepel van de kathedraal van Florence en de Sint-Pietersbasiliek in Rome als iconische voorbeelden.
Moderne context en platdakarchitectuur
Nog steeds loopt Italië voorop op het gebied van modernistisch en duurzaam design. Het modernisme werd in de vorige eeuw geïntroduceerd door Gio Ponti en voortgezet door architecten als Renzo Piano en Aldo Rossi. In Milaan staan moderne torens zoals Bosco Verticale en de Prada Toren, die een brug slaan tussen natuur, design en stedelijke leefruimte. Platte daken zien we ook in hedendaagse Italiaanse woningen, waar ze praktische voordelen combineren met esthetiek en energiebesparing.
Belangrijke historische plekken en musea (korte selectie)
- Hadrian's Villa (Tivoli) en Hadrianus’ invloed op klassieke villa-ontwerpen.
- Palazzo Ducale (Venetië) en Palazzo Pubblico (Siena) als voorbeelden van gotische en civiele bouwkunst.
- Galleria Borghese, Museo Galileo en Ca' d'Oro als illustraties van rijke collecties en renaissancestijl.
- Certosa e Museo di San Martino (Napels) en Napels’ ondergrondse gangen in Bourbon Tunnel.
- Domus Aurea en restos van Ostia als vensters op de Romeinse wooncultuur.
Plan voor een woning geïnspireerd door Italiaanse daken en architectuur
De verhalen van dammuso’s, stazzi, trulli, masserie, bagli en cascine bieden inspiratie voor wie zoekt naar een woning met een eigen geschiedenis en karakter. Door het combineren van traditionele materialen zoals lavasteen, kalksteen, baksteen en hout met moderne technieken blijft de Italiaanse architectuur levend en relevant. De keuze voor een plat dak of een koepeldak kan afhankelijk zijn van klimaat, energiebeheer en esthetiek, terwijl binnenruimtes en buitenplaatsen naadloos op elkaar aansluiten.
tags: #daken #italiaanse #huizen