Installatie en werking van rookgasafvoer bij Vaillant VR-ketel: veiligheid, regelgeving en onderhoud

De VR ketel wordt in de ban gedaan en mag niet meer worden verkocht volgens Europese richtlijnen. (uitzonderingen daargelaten zoals bij de meeste regels). Om energie besparen en goed voor het milieu zijn HR ketels al jaren gemeen goed. De huidige HR ketels behalen vele malen meer rendement dan de eerste HR ketels tot zelfs 110%. De nieuwste HR ketels worden ook wel condenserende ketels genoemd door het gebruik van de verbrandingsgassen. De koude verbrandingsgassen zorgen met name bij VVE beheerders van appartementencomplexen van ouder dan circa 10 jaar voor hoofdbrekens en gaten in de onderhoud begroting.

Belang van kanaalkeuze en gezamenlijke systemen

Appartementen complexen hebben veelal een gezamenlijk kanaal voor verbrandingsgasafvoer en lucht aanvoer (CLV kanalen). Om ruimte technische reden bij meer dan 4 bouwlagen vaak concentrisch uitgevoerd. De verbrandingsgas afvoer kanalen van oudere complexen betreffen onderdruk kanalen. Door de warmere verbrandingsgassen ontstaat er thermische trek in het kanaal waardoor er aan de onderzijde een opening aanwezig is in het rookgaskanaal voor het vereffenen van de onderdruk door het aanzuigen van lucht uit het luchtaanvoerkanaal. Worden nu nieuwere ketels aangesloten dan zullen koudere verbrandingsgassen van deze ketels zakken in het verbrandingsgasgaskanaal met aansluitend verbrandingsgassen in het luchtaanvoerkanaal.

Technische risico’s van gemengde keteltypes

Dit leidt tot ketel storingen, risico’s voor bewoners, snellere slijtage, meer kans op lekkage en nieuwere HR ketels welke nooit het beoogde rendement gaan behalen. Met andere woorden: Sluit geen mix van oudere en nieuwste CV ketels aan op een gezamenlijk onderdruk kanaal. Daarnaast speelt de slijtage van non-ferro materialen een rol bij de problematiek verbrandingsgasafvoeren. Door het verbrandingsproces heeft het condenswater welke ontstaat in de kanalen een lage Ph waarde (2 tot 4). Het zure condenswater en de condensaat aanslag tast het kanaal langzaam aan. Feitelijk komt dit neer op 15 a 20 jaar.

Verschillende regelgeving en praktijkrichtlijnen benadrukken dat een erkend installateur geen nieuwe ketel aansluit op een gezamenlijk kanaal als deze niet eerst wordt gerenoveerd of vernieuwd. Sinds 2018 zijn strengere voorschriften opgesteld in NEN-normen voor hergebruik van rookgasafvoerkanalen. Het laten inspecteren van kanalen geeft zicht op de staat van het kanaal en de eventuele (urgente) noodzaak tot aanpassingen. Na een inspectie rapport en uitleg van de problematiek wordt ook vaak de noodzaak inzichtelijker voor bewoners van het complex.

Sinds 2018 gelden nieuwe normen ten aanzien van rookgaskanalen. Een rookgasafvoer van een cv ketel gaat veilig 15 jaar mee, het is dan ook van belang als de cv ketel vervangen wordt dat de rookgasafvoer inclusief dakdoorvoer vervangen wordt. De gemiddelde leeftijd van een cv-ketel is tevens 15 jaar, maar mocht uw ketel het nu langer volhouden hoeft u niet gelijk de rookgasafvoer te vernieuwen, let er wel op dat als de cv ketel en/of ouder wordt dan 20 jaar het noodzakelijk is de rookgasafvoer te vervangen.

Materialen, temperatuursverschillen en veiligheid

De schoorsteen kan gevoerd zijn met een aluminium/rvs vaste buis of flexibele buis maar kan ook enkel uit een bakstenen kanaal bestaan. De nieuwe generatie VR ketels mogen niet meer op een gemetselde bakstenen kanaal aangesloten worden zonder deze te voorzien van een voering, zoals een rvs flexibele buis (incl. condensafvoerstuk). Door nieuwe milieu-eisen zijn de nieuwe generatie VR ketels in temperatuur begrensd wat voor veel problemen zorgt in bestaande situaties. Doordat de temperatuur van de rookgassen minder heet zijn gaan de rookgassen eerder condenseren. Een gemetseld kanaal is niet gas- en vochtdicht; er zullen vochtproblemen en ketelstoringen ontstaan, omdat de gassen niet goed weg kunnen (minder heet zijn en minder goed stijgen).

Omdat VR ketels niet of nauwelijks meer toegepast worden gaan we niet al te diep in op het VR verhaal. Een HR ketel is altijd aangesloten op een dikwandige aluminium pijp, rvs pijp of speciale kunststof pijp die voor rookgassen geschikt zijn. De gassen van een HR ketel hebben een temperatuur van ongeveer 70 graden (de nieuwe generatie zelfs 50 graden). Hierdoor bereikt de rookgas van een HR ketel zeer snel een dauwpunt, ofwel het punt waarbij de gassen gaan condenseren. Dit condens met een PH van 2 tot 4 (zeer zuur) zet zich als condensdruppels af tegen de wanden van het rookgasafvoermateriaal. De zuurgraad van dit condens vreet de buizen langzaam op tot er gaatjes in zullen vallen, met een gevaarlijke situatie tot gevolg. Er zal rookgas (koolmonoxide) en condensvocht de woning in komen. Een HR ketel op een VR kanaal mag natuurlijk niet, het geeft een verhoogd veiligheidsrisico, maar toch komen we het helaas tegen.

Inspectie, onderhoud en voorbeelden uit de praktijk

Tijdens deze camera-inspectie kan de staat van de kanalen bekeken en beoordeeld worden en u kunt ter plaatse zelf meekijken naar de beelden. Achteraf krijgt u van ons een keuringsrapport met hierin uitleg en fotomateriaal. Een voorbeeld bij een appartementencomplex waarbij 4 VR ketels met ieder een eigen rookgasafvoer, voor alle 4 de bewoners collectief aangepast moest worden naar een HR kanaal zodat er HR ketels op aangesloten konden worden. Ook aan de bouwbesluiteisen van brandveiligheid wordt voldaan door een brandwerende afdekplaat met brandmanchet. Doordat er te lang doorgestookt was met de oude rookgasafvoer kanalen was de dakkap helemaal vergaan.

Evenzo eenzelfde situatie maar dan in een andere uitvoering op een ander project. Een voorbeeld bij een appartementencomplex waarbij 5 VR ketels met een gezamenlijke rookgasafvoer (ook wel CLV genoemd), met meerdere ketels op een dikke afvoerpijp voor alle 5 de bewoners collectief aangepast moest worden naar een HR kanaal zodat er HR ketels op aangesloten konden worden. De andere 2 bewoners blijven een VR ketel houden en op de oude afvoerpijp zitten door een speciale aanpassing is een combinatie van VR en HR ketel mogelijk. De dakdoorvoer is vervangen door een nieuwe HR doorvoer na 15 jaar. Met een zorgvuldige planning van alle opeenvolgende werkzaamheden werd de overlast voor bewoners tot een minimum beperken. Daarbij werd gewerkt per strang.

1. De HR-ketel is particulier eigendom van de woningeigenaar. Het rookgasafvoersysteem is bezit van de VvE, die ook verantwoordelijk is voor de veiligheid ervan.
2. De kans bestaat dat bewoners individueel een HR-ketel plaatsen, met alle risico’s van dien.
3. Goede bewonersvoorlichting door installateur en VvE-bestuur zijn essentieel, ook over de noodzakelijke rookgasafvoervervanging.
4. De meeste VvE’s hebben daar in hun onderhoudsplannen geen budget voor gereserveerd, terwijl het technisch én financieel een flinke ingreep is.
5. Zo had deze Groningse VvE eigenlijk de wens om te verduurzamen; nu is gekozen om eerst de VR-ketels te vervangen door HR-ketels en een nieuw aan te brengen.

De volgende duurzame stappen kunnen over vijftien jaar worden gezet. Verduurzaming vrijstaand woonhuis aan de Maas in Reuver. Bosch Tronic Heat 3500 (9kW). Helaas zijn er in het verleden ernstige ongevallen geweest bij ondeugdelijke installatie van gastoestellen en geen aandacht voor het rookgaskanaal. Ook vandaag de dag komen we dit nog tegen. Er is in 2017 een nieuwe NEN norm opgesteld ten aanzien van rookgaskanalen. Door slijtage van rookgasafvoeren kunnen lekkages ontstaan. Ook door verschillende CV-ketels installeren op gezamenlijke kanalen kunnen risicovolle situaties ontstaan. Dit ook met verschillende HR-ketels en heeft verder totaal niets van doen met VR of HR.

Wet- en regelgeving, certificering en veiligheid

De HR ketel is er inmiddels al weer 40 jaar. In het kort wordt gesteld dat een individueel gebruikt rookgaskanaal nog maar een levensduur heeft van een gemiddeld ketelleven en daarmee circa 15 jaar. Ook 17 jaar kan nog vallen onder een gemiddelde gebruiksduur. Dit is dus wel lager dan de ooit ingeschatte technische levensduur van 20-25 jaar bij individuele kanalen. Voor gezamenlijke kanalen zijn er wel langere hergebruik opties. Of gezamenlijke kanalen langer gebruikt kunnen worden kan pas worden gesteld na een onafhankelijke inspectie. Hieruit zal blijken wat per situatie de toekomst opties zijn.

Waarom deze gebruik limieten? Stel dat er sprake is van een individueel rookgaskanaal. Na 16 jaar CV-ketel gebruik wordt een nieuwe ketel aangesloten. In de praktijk zal dit betekenen dat het rookgaskanaal circa 32 jaar gebruikt gaat worden. Dit dus ver over de ooit ingeschatte technische levensduur van een individueel rookgaskanaal. Dit geeft aansluitend ook een garantie op rookgaslekkage en waterschades. Meestal is renoveren eenvoudig mogelijk. In het verleden is er te weinig aandacht geweest voor de installatie van rookgasafvoer delen van de CV-ketel tot het feitelijke kanaal aanwezig in de bouwkundige schachten. Dit is een van de vele oorzaken van CO ongevallen gebleken. Na correcte gasdichte installatie dienen afvoer delen te worden gebeugeld tegen het risico van het later loskomen.

De beste veiligheid is natuurlijk een tijdige waarschuwing. Plaats een CO-melder in de opstellingruimte. Hoe en waar? Er is een verbod op het uitvoeren van werkzaamheden aan cv-ketels door niet-gecertificeerde installatiebedrijven. Na de goedkeuring in de eerste kamer in 2023 is er minder kans op beunhazerij en ondeugdelijke installatie van CV-ketels. Ook het onderhoud van uw CV-ketel moet worden uitgevoerd door een CO-gecertificeerd installateur. De achterliggende gedachte is een veilig geheel en kennis van regels en voorschriften.

Hier schort het in het verleden nogal eens aan. Dit alles is geregeld in de Gasketelwet welke er al sinds 2020 is. Helaas langer niet nageleefd en ook zonder handhaving. Niet alle werkzaamheden vallen onder de Gasketelwet. De Gasketelwet is er dus niet voor rookgasafvoeren of woningeigenaren maar voor de installatiebranche. Helaas wordt dit nog wel vaak zo gecommuniceerd als zou de wet gelden ten aanzien van een rookgasafvoerkanaal. Er zijn geen nieuwe regels in 2023 gekomen. Er is wel aanscherping met handhaving van de Gasketelwet gekomen in 2023. De wet zelf al uit 2020. U wordt nu vaker geconfronteerd met het meer naleven van al 10 jaar geldende richtlijnen regels. De Gasketelwet eist inmiddels certificering voor installateurs. Dit is niets anders dan het nu wel kennen van regels en voorschriften. Het schrijft dus geen certificering voor van uw rookgasafvoer voor.

Meer informatie? Lees hier. Meldt uw installateur dat er uw kanaal gecertificeerd moet worden vanwege nieuwe regels dan heeft u met iemand te maken die de hele materie niet snapt. Hoe deze voor de aan zijn CO-certificering is gekomen is dan ook maar de vraag. Dat een installateur inzage wenst in rookgaskanaal uitvoering, conditite enz. is wel een logische en terechte vraag. Een onafhankelijke inspectie geeft deze antwoorden en meer.

Enkele praktische tips: plaats een CO-melder, laat inspecteren, vervang tijdig rookgasafvoeren bij vervanging van ketels, en werk samen met VvE en gecertificeerde installateurs om veiligheid en wettelijk compliance te waarborgen.

Samenvatting van normen en richtlijnen

Praktische aanbevelingen en vervolgstappen

• Vraag een onafhankelijke inspectie van alle rookgasafvoerkanalen bij oudere complexen, vooral bij gemengd HR/VR-kanaalgebruik.
• Plan tijdig vervanging van rookgasafvoeren bij vervanging van CV-ketel, vooral bij VR-ketels naar HR-condenserend.
• Informeer bewoners grondig via de VvE en laat inspectierapporten en fotomateriaal delen.
• Werk met gecertificeerde installateurs en vraag naar CO-certificering en naleving van NPR/NEN-normen.
• Overweeg brandwerende maatregelen zoals afdekplaten en brandmanchetten bij kanaalrenovaties.

tags: #doorvoerpijp #cv #valliant #vr #ketel