Een gevel van een gebouw is het vlak van het gebouw waar de buitenlucht ophoudt. De waarden en eisen in de instructieregels voor het bereiken van een aanvaardbaar geluid gelden op de gevel van een geluidgevoelig gebouw. Dit staat in artikel 3.23, 5.60 en 5.78 van het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl). Een geluidgevoelig gebouw heeft in beginsel een geluidgevoelige gevel. Vanwege de aanvaardbaarheid van geluid kan het bevoegd gezag in het omgevingsplan de gevel van een geluidgevoelig gebouw een andere kwalificatie geven.
Typen gevels en hun kwalificatie
Ad a. Een geluidluwe gevel is een gevel die ten opzichte van de andere gevels van een geluidgevoelig gebouw relatief weinig wordt belast door geluid. Ad b. Een niet-geluidgevoelige met bouwkundige maatregelen is een gevel die 2 typen maatregelen kan hebben. Dat kunnen maatregelen zijn die ervoor zorgen dat de gevel geen te openen delen bevat. Het kunnen ook maatregelen zijn die zorgen dat het geluid op de te openen delen die direct grenzen aan een verblijfsgebied of niet-gemeenschappelijke verkeersruimte, niet hoger is dan de grenswaarde. Ad c. Een niet-geluidgevoelige gevel is een gevel die na een belangenafweging in het omgevingsplan de aanduiding 'niet-geluidgevoelig' krijgt. Een niet-geluidgevoelige gevel kan alleen worden toegepast als het onvermijdelijk is. Dat kan bij zwaarwegende economische belangen of zwaarwegende andere maatschappelijke belangen.
Toepassing en aanvaardbaarheid van geluid
De waarden en eisen in de instructieregels voor het bereiken van een aanvaardbaar geluid gelden op de gevel van een geluidgevoelig gebouw. De waarde van geluid op de gevel is afhankelijk van de plek waar de waarde wordt bepaald. Het bevoegd gezag kan meer geluid dan de standaardwaarde op een gevel van een geluidgevoelig gebouw aanvaardbaar vinden. Het bevoegd gezag kan in een aantal gevallen ook meer geluid dan de grenswaarde aanvaardbaar vinden op een gevel van een geluidgevoelig gebouw. Dan moet ze deze gevel in het omgevingsplan aanmerken als een niet-geluidgevoelige gevel met bouwkundige maatregelen (artikel 5.78y, lid 2 Bkl).
Het Besluit bouwwerken leefomgeving zorgt ervoor dat een van de twee typen bouwkundige maatregelen aan deze niet-geluidgevoelige gevel wordt getroffen. Soms is nog onvoldoende informatie beschikbaar over de precieze ligging van de gevel van geluidgevoelige gebouwen, zoals bij globale plannen. Het zwaartepunt van de beoordeling kan dan verschoven worden naar een moment waarop voor concrete activiteiten vergunningverlening plaatsvindt. Maar daarvoor moet wel in het omgevingsplan sprake zijn van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Ook moet het omgevingsplan voorzien in een aanvaardbaar geluid. Het bevoegd gezag kan in het omgevingsplan een binnenplanse vergunningplicht opnemen met beoordelingsregels die deze aanvaardbaarheid borgen. Vervolgens kan zij de concrete plannen hieraan toetsen (doorgeschoven toets). Binnen deze vergunningplicht kan dan ook het gezamenlijk geluid op de gevel worden bepaald.
Geluidswering en geluidsbelasting
De karakteristieke geluidswering van de uitwendige scheidingsconstructie moet bij intrede van het BBL worden bepaald op basis van het als omgevingswaarde bepaalde gezamenlijk geluid. Momenteel wordt uitgegaan van een geluidsbelasting per bron, in plaats van voor alle bronnen samen. Dat betekent dat in geval van meerdere bronnen (bijv. diverse wegen, of wegverkeer en railverkeer) met een vergelijkbare geluidsbelasting uitgegaan moet worden van een hogere geluidsbelasting dan volgens het Bouwbesluit. De eis blijft in het BBL wel hetzelfde, wat zal leiden tot vergelijkbare maatregelen in situaties met één dominante bron en tot zwaardere geluidswerende maatregelen als sprake is van meerdere bronnen of een samenstel van wegen. In het Bouwbesluit is een bepaling opgenomen waarin staat dat de geluidsbelasting waarop de geluidswering wordt bepaald opnieuw vastgesteld kan worden. Daarmee worden onnodig zware maatregelen voorkomen als de situatie ter plaatse een lagere geluidsbelasting heeft.
Ook is in het BBL voor transformaties (wijziging gebruiksfunctie) een concrete eis geformuleerd. Mits de wijziging voor meer dan 10 jaar bedoeld is, moet de karakteristieke geluidswering minimaal gelijk zijn aan het gezamenlijk geluid verminderd met 33 dB. Dat komt overeen met de eis voor nieuwbouw, en kan nog met maximaal 5 dB worden afgezwakt met behulp van een maatwerkvoorschrift. Als de gevel een niet-geluidgevoelige gevel (voorheen ‘dove gevel’ genoemd) betreft of als deze geheel vervangen wordt, is maatwerk niet mogelijk maar gelden de nieuwbouweisen. In dat geval wordt ook geluid van activiteiten beoordeeld.
In een uitspraak van 10 december 2021 van de Rechtbank Zeeland wordt helder uiteengezet wat ook al weer een dove gevel is. Het begrip komt vaak voor in akoestische onderzoeken. In de Wet geluidhinder is een definitie opgenomen van ‘gevel’: bouwkundige constructie die een ruimte in een woning of gebouw scheidt van de buitenlucht, daaronder begrepen het dak. In artikel 1b, vierde lid van de Wgh worden uitzonderingen genoemd, die ook wel ‘dove gevel’ worden genoemd. Zorgen bijvoorbeeld opzetramen voor een woning ervoor dat een gevel doof is? Volgens de rechtbank is dat niet het geval: “(…) los van de discussie over de voorzetramen staat vast dat ook de voordeur zich in de gevel bevindt. (..) De vraag of een te openen deel direct grenst aan een geluidsgevoelige ruimte is enkel relevant bij een dove gevel als bedoeld in artikel 1b, vierde lid, aanhef en onder b van de Wet geluidhinder. Daarin is bepaald dat een gevel doof is als er sprake is van bouwkundige constructie waarin alleen bij uitzondering te openen delen aanwezig zijn. Mits de delen niet direct grenzen aan een geluidsgevoelige ruimte. Blijkens de memorie van toelichting (…) valt daarbij te denken aan een nooduitgang.
< tagimg >Informatiekaart: dove gevel en bouwkundige maatregelen
De Wet geluidhinder stelt eisen aan de maximaal toegestane geluidsbelasting van geluidsgevoelige gebouwen. 68 dB voor railverkeerslawaai en 55 dB voor industrielawaai. Locatie waar sprake is van een hogere geluidsbelasting dan de maximaal toegestane geluidsbelasting. Vaak alsnog mogelijk. Met name bij éénzijdig gerichte woningen, zoals appartementen, is toepassing van dove gevels niet altijd mogelijk. De gevel vormt kort gezegd de zogenaamde 'thermische schil' van het gebouw. Door aan de buitenzijde van de gevel een aparte ruimte te realiseren, kan de geluidsbelasting van de gevel worden gereduceerd. Volgens de definitie van de Wet geluidhinder moet er in deze ruimte wel sprake zijn van 'buitenlucht'. Buitenluchtcondities houdt in dat er sprake moet zijn van een sterk geventileerde ruimte waardoor de luchtkwaliteit vergelijkbaar is met die van buitenlucht.
De niet-afsluitbare ventilatievoorziening in de buitengevel dient hierbij te worden afgestemd op de ventilatiebehoefte in de achterliggende ruimte. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van de gelijkwaardigheid volgens paragraaf 3.17 "Ventilatie via een serre" uit de publicatie "Vragen, antwoorden en gelijkwaardigheid Bouwbesluit 2012". De ondergrens voor de niet-afsluitbare ventilatieopeningen in de buitengevel van de af te sluiten loggia blijft 3,0 l/s per m2. De buitengevel van de af te sluiten loggia moet worden voorzien van één of meer te openen delen. De capaciteit van deze delen moet ten minste worden afgestemd op de minimale eis voor de spuicapaciteit voor het achterliggende verblijfsgebied. Vanaf 1 januari 2024 treedt de Omgevingswet in werking. En de terminologie wordt herzien.
In deze regels staat ook dat de loggia als buitenruimte buiten de thermische schil moet liggen. De grootte van de glazen pui van de loggia moet afgestemd zijn op het equivalent daglichtoppervlak volgens NEN 2057:2011. Om licht vrijelijk te kunnen laten instromen moet het glasoppervlak ten minste 50% van het geveloppervlak van de loggia zijn met een minimum van 2 m2. Indien de achterliggende ruimte geventileerd wordt middels natuurlijke toevoer, kan de verse lucht uit de afgesloten loggia komen. De ondergrens voor de niet-afsluitbare ventilatieopeningen blijft 3,0 l/s per m2. De buitengevel van de af te sluiten loggia (bijvoorbeeld het glas van de loggia) moet voorzien zijn van één of meer te openen delen.
Vanaf 1 januari 2024 treedt de Omgevingswet in werking en de terminologie. De gemeente moet rekening houden met geluid door alle activiteiten samen en kan plannen toelaten die in de Omgevingswet zijn geregeld. De omgevingsplannen richten zich op een evenwichtige toedeling van functies aan locaties en het streven naar een gezonde omgevingskwaliteit. Het hoofdstuk 2 beschrijft het wettelijk kader en de hoofdstukken 8 gaan in op evaluatie. De beleidsregel is geschreven voor lezers met specialistische kennis van geluid en behandelt onder meer geluidbronsoorten voorheen onder de Wet geluidhinder. De regels gaan over de emissie van geluid door activiteiten op voor geluid gevoelige gebouwen en hoe het geluidsniveau bij geluidgevoelige gebouwen aanvaardbaar moet zijn. De gemeente kan bijgiens rekening houden met factoren die meegewogen worden, zoals landschappelijke of financiële bezwaren, en een bestuurlijke afweging maken zodat plannen mogelijk blijven.
Overgang en uitvoering
In deze overgangsituatie wordt bepaald hoe regels toegepast worden in het omgevingsplan en welke maatregelen eventueel nodig zijn om aan de aanvaardbaarheidscriteria te voldoen. Een buitenruimte zoals een loggia kan buiten de thermische schil liggen mits aan eisen voor ventilatie en daglicht wordt voldaan. De regels sluiten aan op de logische beoordeling van gezamenlijk geluid bij meerdere bronnen en het gebruik van bouwkundige maatregelen om de geluidsbelasting op gevels te beheersen.
Scheuren de gevel; is het huis aan het verzakken of niet?
tags: #dove #gevel #wet #geluidhinder