Het lijkt simpel, maar er zit nogal verschil onderling in de verschillende soorten plamuur. Grofweg zijn de plamuursoorten (in de jachtbouw) in 3 type’s te onderscheiden: 1) Alkydplamuur 2) Polyesterplamuur (ook wel staalplamuur genoemd) 3) Epoxyplamuur.
Alkydplamuur: traditionele keuze met langere droogtijd
Dit is de ouderwetse plamuur. Eén-component, vaak in een tube of uit een plat blikje. Deze plamuur wordt vooral nog wel op hout gebruikt, kan eventueel ook op staal, maar dan alleen na een roestwerende primer. Gemakkelijk te verwerken, want er hoeft niets van tevoren gemengd te worden. Nadeel is het feit dat de plamuur altijd wat inzakt, dus meestal moeten er meerdere lagen aangebracht worden. Dit in combinatie met de trage droogtijd (meestal 24 uur), zorgt ervoor dat de plamuur niet vaak meer gebruikt wordt.
- Kernmerken: Eén-component, Krimpt tijdens het drogen, Alleen voor boven de waterlijn te gebruiken, Slechts in dunne lagen (schraplagen) toe te passen.
Alkydplamuur verkrijgbaar bij verfgroothandel.nl: Avis Resistol super plamuur.
Polyesterplamuur: snel en veelzijdig, maar met aandacht voor vocht
Polyesterplamuur wordt ook wel staalplamuur genoemd, kan zowel voor polyester, hout, als staal worden gebruikt. Dit type plamuur, op basis van onverzadigde polyester, wordt ook veel in de autoreparatie gebruikt, mede omdat het grote voordeel de snelle droging is. Doorgaans is de plamuur na aanbrengen al na een half uur schuurbaar. Dit maakt het dus uitermate geschikt voor noodreparaties. Nadeel van deze plamuur is dat het vocht opzuigt. Dit kan ook vocht uit de lucht zijn, bijvoorbeeld als de plamuur overdag wordt aangebracht, niet direct wordt overgeschilderd, en het ’s nachts vochtig wordt. De plamuur zal dit vocht later willen afgeven en kan dan de verflaag (die inmiddels aangebracht is) wegduwen. Deze plamuur is niet geschikt om grotere gaten op te vullen op hout en staal, daar de plamuur te hard wordt, en werkt niet, zoals hout en staal, dat uitzet al naar gelang de buitenomstandigheden (vocht, warmte). De plamuur zal dan kunnen gaan knappen. Voor grotere gaten in polyester is hiervoor speciale polyesterplamuur, namelijk glasvezelplamuur. Dit is polyesterplamuur met glasvezels, die dienen als een soort wapening. Dit geeft een vrij grof uiterlijk, en moet dan ook worden afgeplamuurd met gewone polyesterplamuur.
- Kernmerken: Twee-component, vaak met als verharder een klein tubetje, Snel drogend, Krimpt enigszins, Alleen boven de waterlijn te gebruiken.
Polyesterplamuur verkrijgbaar bij verfgroothandel.nl: Wilsor Polyesterplamuur, Wilsor Glasvezelplamuur, Epifanes Polyesterplamuur, De IJsel poltix spuitplamuur, De IJsel IJmofix, Woodcap Polyesterplamuur.
Epoxy-plamuur: professionele standaard voor jachtbouw
De meest gebruikte plamuur in de professionele jachtbouw is plamuur op basis van epoxy. Op een groot schip worden soms wel enige pallets met epoxy-plamuur aangebracht, om het spiegelglad te laten worden. Er bestaan diverse soorten epoxy-plamuur, professionals werken doorgaans met een grove soort, om diepere gaten/deuken op te vullen (bijvoorbeeld International Interfill 830, of de IJssel LG Plamuur). Dit zijn lichtgewicht soorten, om het gewicht van het schip niet al te veel te doen toenemen. Deze soort dient weer afgeplamuurd te worden met een fijne afwerkplamuur (bijvoorbeeld International Interfill 833), om een glad oppervlak te verkrijgen. Voor de doe-het-zelver zijn er ook universele epoxyplamuren, die bovengenoemde twee producten vervangen. Voorbeelden hiervan zijn bijvoorbeeld De IJssel Variopox Plamuur, International Watertite en Wilsor Epoxyplamuur. De meeste epoxyplamuren zijn niet sneldrogend, denk aan 6 tot 24 uur, en doorgaans is ook een minimumtemperatuur vereist van ongeveer 12 graden Celsius. Epoxyplamuur is flexibel genoeg om rek en krimp op te vangen van hout en staal, hierdoor wordt het dus veel toegepast. Het is aan te raden om de plamuur grof aan te brengen, en na ongeveer 24 uur een teveel weg te schuren. Indien u hier langer mee wacht, is het mogelijk dat het schuren moeizaam gaat, daar de plamuur dan vrij hard geworden is. Ondanks het feit dat de plamuur twee-componenten is, kan deze ook over één-component verflagen aangebracht worden, omdat epoxyplamuur bijna altijd oplosmiddelvrij is (mede daardoor is er ook vrijwel geen krimp bij het drogen).
- Kernmerken: Twee-componenten, Voor alle ondergronden, Voor boven- en onder water de waterlijn te gebruiken, Voor grote en kleine oneffenheden.
Epoxy-plamuur verkrijgbaar bij verfgroothandel.nl: De IJsel Variopox Epoxy LG plamuur, De IJsel Variopox Epoxy plamuur, De IJsel Variopox Epoxy Finishing plamuur, International Watertite plamuur, International Interfill 830 (verharder) en International Interfill 830 (Basis), International Interfill 833 (verharder) en International Interfill 833 (Basis), Epifanes Epoxy Filler 1500, Epifanes Epoxy Filler LG 800, Nelf Nelfapox Finishplamuur, Nelf Nelfapox Reiplamuur LG, Aemme Epoxy Light Filler, Aemme Plamuur Finisher MDF, Hempel ProFiller 35370.
Aanvullende toelichtingen en praktijkvoorbeelden
Wat is polyester plamuur en wanneer gebruik je het? Polyester plamuur is een tweecomponenten vulmiddel op basis van polyesterhars, bedoeld voor het egaliseren van oneffenheden in polyester of staal. Na uitharding vormt het een harde, goed schuurbare laag met geringe krimp en directe overschilderbaarheid met DD Lak. Je gebruikt het bij het repareren van modellen, carrosseriedelen of ondergronden van polyester mallen. Het product is bij 20 °C na circa 30 minuten schuurbaar.
Wat is het verschil tussen Fibre Filler (glasvezelplamuur), polyester plamuur en gelcoatplamuur? Fibre Filler (glasvezelplamuur) is versterkt met glasvezels en geschikt voor diepe reparaties. Polyester plamuur gebruik je voor het egaliseren van oppervlakken. Gelcoatplamuur is fijner van structuur en bedoeld voor het herstellen van zichtbare gelcoatlagen. Elk type heeft een specifieke toepassing binnen het plamuurproces en wordt handmatig aangebracht.
Voorbereiding en verwerking
- Voorbereiding: Ontvet de ondergrond met M.P. Reiniger en schuur de ondergrond met de juiste korrel (P80 voor staal, P120 voor polyester/gelcoat). Ontvet opnieuw.
- Mengverhouding: Polyester plamuur meng je vlak voor verwerking met 2% BP pasta. Meng intensief tot een homogene massa en verwerk het mengsel direct.
- Verwerkingstijd: De verwerkingstijd is temperatuurafhankelijk: bij 10 °C circa 9 minuten, bij 20 °C ~6 minuten, bij 25 °C ~4 minuten. Meng nooit meer plamuur aan dan je binnen deze tijd kunt verwerken.
- Uitharding: Polyester plamuur is bij 20 °C na circa 30 minuten schuurbaar en na minimaal 60 minuten overschilderbaar. Houd rekening met laagdikte en verharderpercentage.
Multiplaatjes en afwerking
Kun je polyester plamuur in meerdere lagen aanbrengen? Ja, mits elke laag volledig is uitgehard en goed is geschuurd. Voor diepe beschadigingen gebruik je Fibre Filler (glasvezelplamuur) als basis, daarna werk je af met polyester plamuur. Gelcoatplamuur kan na uitharding worden geschuurd en gepolijst om glans te herstellen.
Veiligheid en milieubewust handelen
Polyester plamuur bevat styreen en moet worden verwerkt in een goed geventileerde ruimte. Draag nitrilhandschoenen, een veiligheidsbril en een ademhalingsmasker met koolstoffilter. Vermijd open vuur, vonken en warmtebronnen. Reinig gereedschap direct na gebruik en voorkom huidcontact. Raadpleeg het veiligheidsinformatieblad voor aanvullende informatie over risico’s en bescherming.
Veelgestelde vragen en fouten
- Kan polyester plamuur worden aangebracht op ééncomponent verfsystemen? Nee, verwijder de oude verflaag volledig en controleer of de ondergrond geschikt is voor tweecomponenten producten. Ontvet met M.P. Reiniger.
- Hoe voorkom je krimp of hechtingsproblemen? Voorkom te dikke lagen en geforceerde droging. Ontvet het oppervlak vóór en na het schuren en volg de juiste korrel per ondergrond.
- Is polyester plamuur waterdicht? Na uitharding vormt het een gesloten laag, maar het is niet geschikt als eindlaag in vochtige omstandigheden zonder afwerking.
Hoe meng en gebruik je een poedervuller?
Samenvatting van toepassingen per type
| Type plamuur | Materiaalbasis | Snelle droging | Toepassingen | Belangrijke aandachtspunten |
|---|---|---|---|---|
| Alkydplamuur | Eén-component | Langzaam (ca. 24u) | Hout, mogelijk staal met primer | Krimpt, geringe droogheid; dunne lagen |
| Polyesterplamuur | Twee-componenten | Snel (half uur schuurbaar) | Polyester, hout, staal; snelle reparaties | Vochtopname; niet geschikt voor grote gaten op hout/staal |
| Epoxy-plamuur | Twee-componenten | Langzamer (6-24u) | Alle ondergronden; boven- en onder water | Min. 12°C; na 24u schuren en afwerken |