Het iconische gebouw van de faculteit Elektrotechniek, Wiskunde en Informatica is in het nieuws binnen de Delftse erfgoed- en cultuurwereld. In 2019 stond de negentig meter hoge toren nog op de slooplijst van de universiteit. Het gebouw was niet meer functioneel en slurpte energie. De sloopplannen leidden destijds tot veel debat. Tegenwoordig is EWI juist een van de gebouwen die bescherming waard zijn, volgens de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. De rijksdienst noemt het gebouw een uniek voorbeeld van naoorlogs functionalisme en een markant herkenningspunt in Delft.
EWI werd ontworpen in de jaren zestig door architect Geert Drexhage en huisvestte aanvankelijk alleen Elektrotechniek. Het is met zijn structuur van staal en glas een opvallend onderdeel van de skyline. De nominatie van EWI als rijksmonument maakt deel uit van een bredere beweging binnen Nederland om ‘Post-65’ erfgoed te beschermen. Architectuur uit deze periode wordt steeds vaker gezien als cultureel erfgoed dat behouden moet blijven voor toekomstige generaties. Het verhaal van EWI raakt aan cultuurhistorie, stedelijke identiteit en de balans tussen behoud en innovatie. Het gebouw is meer dan een functionele plek voor onderwijs en onderzoek.
Wil je op de hoogte blijven van wat er speelt op het gebied van erfgoed, cultuur, wetenschap en campusleven op TU Delft? Van sloopkandidaat tot rijksmonument - het EWI-gebouw vertelt het verhaal van Delftse innovatie en erfgoed. In opdracht van TU Delft CRE voerden we tussen 2020 en 2022 de renovatie van EWI hoogbouw (gebouw 36) uit. De bouwkundige en installatietechnische werkzaamheden werden in drie fasen uitgevoerd, zodat het gebouw in gebruik kon blijven. Geluids- en stofbeheersing waren hierbij essentieel, evenals goede afspraken over liften en werkblokken om hinder te minimaliseren. Tegelijkertijd werden de liften gerenoveerd. Een nauwe samenwerking tussen opdrachtgever, architect, adviseurs en aannemers was cruciaal. De COVID-pandemie zorgde voor uitdagingen in bezetting en materiaalvoorziening, waardoor flexibiliteit in planning noodzakelijk was. De renovatie heeft EWI hoogbouw getransformeerd tot een veilige, moderne en prettige leer- en werkomgeving. Dankzij de nieuwe installaties is het klimaat in het gebouw comfortabel in zomer en winter. De eigentijdse uitstraling en verbeterde hygiëne dragen bij aan een prettige gebruikservaring. De klant was zeer tevreden en heeft dit bevestigd met een officiële tevredenheidsverklaring.
Renovatie begane grond en eerste verdieping en... De begane grond en eerste verdieping van de hoogbouw van de faculteit Elektrotechniek, Wiskunde en Informatica (EWI) worden vernieuwd. Met deze renovatie wordt gewerkt aan een comfortabeler, duurzamer en beter toegankelijk gebouw. De begane grond wordt het centrale ontvangstgebied van het gebouw. De huidige ingang wordt voorzien van een draaideur. Aan de Feldmannweg komt ook een entree met een draaideur. De Service Desk wordt verplaatst naar een zichtbare, centrale plek, goed bereikbaar vanaf beide entrees. De koffievoorziening wordt vernieuwd en bemand. Dit wordt een levendige plek op de huidige plek van de Service Desk. Het glas in de gevel wordt vervangen door dubbel glas voor betere isolatie en minder energieverlies. Daarnaast worden de luchtbehandelingsinstallaties in het entreegebied, de collegezalen F en G en het restaurant vernieuwd. Er wordt een nieuwe trap gerealiseerd tussen de eerste en tweede verdieping. Duurzaamheid speelt een belangrijke rol in deze renovatie. Met deze renovatie creëren we een plek waar ontmoeten, studeren en werken samenkomen in een comfortabele en toekomstgerichte omgeving. De begane grond en eerste verdieping worden niet alleen functioneler, maar nodigen ook uit tot samenwerking en verbinding.
Het EWI-gebouw van de TU Delft maakt kans om een rijksmonument te worden. Acht jaar geleden leek de negentig meter hoge toren nog rijp voor de sloop, maar de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed vindt het een “een gaaf voorbeeld van het naoorlogs functionalisme.” Het EWI-gebouw op de campus van de TU Delft | Pourya Gohari, via Unsplash. Het EWI-gebouw, wie kent ‘m niet? Door zijn afmetingen en opvallende rood/blauwe kleuren is het 90 meter hoge gebouw zichtbaar vanaf de snelweg, het spoor en vanuit de stad. Op de toren van de Nieuwe Kerk na is het bouwwerk het hoogste gebouw van Delft. Samen met veertien andere gebouwen verspreid over heel Nederland is het universiteitsgebouw, dat de faculteiten Elektrotechniek, Wiskunde en Informatica huisvest, door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) genomineerd als rijksmonument. Volgens de rijksdienst is het gebouw veel meer dan alleen functioneel voor de universiteit. “Het is een gaaf voorbeeld van het naoorlogs functionalisme.”
Het bouwwerk is volgens de rijksdienst belangrijk voor de omgeving, omdat het dient als herkenningspunt in het TU-gebied en een opvallende plek inneemt in het stadsbeeld van Delft. Verder wordt de compositie, materiaalgebruik en de bijzondere constructie met een stalen geraamte en glazen gevels geroemd. Samen met veertien andere objecten is het EWI-gebouw genomineerd als rijksmonument | Pourya Gohari, via Unsplash. Kleurenblind. Het gebouw stamt uit 1972 en werd ontworpen door architect Geert Drexhage, ook bekend van de Christus Triumfator kerk in Den Haag. Drexhage was kleurenblind, waardoor de opvallend kleurrijke kopgevels tot stand kwamen in samenwerking met de Rotterdamse kunstenaar en kleurenadviseur Henny Bal. In 2009 werd het EWI-complex aangewezen als gemeentelijk monument, vanwege zijn bijzondere architectonische, stedenbouwkundige en cultuurhistorische waarde. Toch leek de toekomst van het gebouw even onzeker: in 2017 werd sloop serieus overwogen, omdat de hoogbouw als verouderd en niet energie-efficiënt werd beschouwd door de TU. Forse protesten volgden, onder meer van erfgoedorganisatie Docomomo. Ook stichting Cuypersgenootschap, dat zich inzet voor het behoud van bouwkundig erfgoed, was tegen en dreigde zelfs met een rechtszaak. Hierna besloot de universiteit tot renovatie van het gebouw, dat plaatsvond tussen 2019 en 2021.
- Waardering vergroten voor jong erfgoed: Het EWI-gebouw is deze maand voorgedragen als rijksmonument binnen het aanwijzingsprogramma ‘Post 65’.
- Doel van de rijksdienst is om het bewustzijn en de waardering voor ‘jong’ erfgoed te vergroten om zo sloop te voorkomen.
- Andere voorgedragen monumenten zijn onder meer de Kasbah in Hengelo, het stadhuis van Terneuzen en watertoren De Witte Bollen in Eindhoven. Het EWI-gebouw is het enige genomineerde object in Zuid-Holland.
De komende periode start de aanwijzingsprocedure. In deze fase kunnen mensen die het eens of oneens zijn met de voorgenomen monumentenstatus hun mening hierover geven. We beginnen de tour bij de aula. Voor veel studenten en medewerkers is een bezoek aan dit gebouw letterlijk dagelijkse kost. Niet vanwege de zalen, maar vanwege het restaurant op de begane grond. De aula is een toonbeeld van Nederlands brutalisme, zo is te lezen in de Delftse erfgoedgids. “Oorspronkelijk zou er nog een toren bovenop komen, dat is niet doorgegaan wegens te hoge kosten”, legt Van Bergeijk uit. De ervaren architectuurhistoricus kan als voormalig TU Delft-docent de campusgeschiedenis en de waarde van de universiteitsgebouwen uit eerste hand duiden. Het lijkt misschien een puur functioneel gebouw, maar er is wel degelijk versiering. Hij noemt de steunpilaren ‘de pootjes van de kikker’ die zijn ‘gearticuleerd’, er zit vorm in. “Beton was een vernieuwend materiaal, symbool voor het geloof in vooruitgang.” Hij wijst op ronde vormen in het beton op de vingers die de grote zaal dragen. En de streepjes in het beton? Dat is een effect van de bekisting. ‘Sacraal. Binnen in de aula moet je eerst twee treden op. “Om je afstand te laten nemen van het wereldse. Je gaat naar boven in de wereld van de wetenschap.” Van Bergeijk streelt liefkozend over een gegroefde zuil. “Sacraal. Het heeft iets weg van een kathedraal, een kathedraal voor de wetenschap. De toegangspoort voor de TU-wijk.” Van Bergeijk wijst alweer op het volgende. “Kijk dat trappenhuis, die prachtige diagonale lijnen.” De vele opvallende trappen geven het gebouw volgens Van Bergeijk iets heuvelachtigs. Mooi om te zien, maar minder praktisch voor bijvoorbeeld rolstoelgebruikers. Daar werd in de tijd van het ontwerp weinig rekening mee gehouden. De in het oog springende betonnen trappen aan de buitenkant van het gebouw dienen op dit moment alleen als nooduitgang. Ook de opvallende balkons zijn afgesloten.
Roeivereniging Laga: het eerste gebouw in Nederland speciaal ontworpen voor roeisport. Amsterdamse stijl (1925/1926). Hortus Botanicus: tuin (1917) met kassencomplex (1922) voor kweek van en onderzoek naar tropische gewassen. Sociëteit Sint Jansbrug: voormalig brouwerij (rond 1600). Gebouw voor geodesie: voormalig TU-gebouw, neogotisch en neorenaissance (1892-1895). Haskoning kantoor: voormalig TU-gebouw voor mijnbouwkunde. Neorenaissancestijl (1906-1912). Aula TU Delft: toonaangevend voorbeeld van brutalisme (1960-1966). We lopen verder over de campus langs het gebouw van Mechanical Engineering, tegenover de aula. “Na de Tweede Wereldoorlog wilde de TU Delft technologische en maatschappelijke vooruitgang laten zien. Deze gebouwen moesten dat illustreren. Typisch Nederlands dat het altijd een beetje halfhartig is.”
De bouw verliep in fasen, het ontwerp werd tussentijds aangepast aan de veranderende en groeiende behoeftes in onderwijs en onderzoek. “Er werd gewerkt met verschillende architecten. Je ziet dat meteen terug bij het gebouw hiertegenover, veel klassieker, minder sprekend.” Alleen de glazen trappenhuizen aan de zijkant vindt Van Bergeijk wel aardig. Toch is dit gebouw een gemeentelijk en rijksmonument. “Tja, we hebben langzamerhand zoveel monumenten, elk jaar worden er honderd iconen bijgebouwd.” Pleit hij nu voor minder iconisch, wat saaier bouwen? “Absoluut. Op naar het gebouw van Bouwkunde. Oorspronkelijk gebouwd als huisvesting voor de scheikundelabs. Herkenbaar aan de watertoren, noodzakelijk in het geval dat er brand zou uitbreken in een van de laboratoria. Van Bergeijk wijst op een ‘expressief gebruik van baksteen’ en mooi afgewerkte terracotta ornamenten, waar vroeger afvoerkanalen zaten voor de ventilatie van de labs. “Gebouwd rond 1920, het waren de hoogtijdagen van de Amsterdamse School. Bouwkunde is oorspronkelijk gebouwd als huisvesting voor scheikundelabs en herkenbaar aan de watertoren. Binnen is er van alles gedaan om het gebouw geschikt te maken voor de faculteit Bouwkunde, die haar intrek nam nadat het oorspronkelijke gebouw in 2008 door brand volledig werd verwoest. Wat Van Bergeijk betreft is het geen succes. “Dit bouwwerk zegt voor mij: ik heb mijn beste tijd gehad. En ik heb ervan genoten. Maar ik ben gewoon geen architectuurgebouw. En dan door naar EWI. Het hoogste gebouw van de campus, vanuit de hele stad te zien. Het gebouw drukt uit hoe technologie en wetenschap in de jaren zestig groeiden. De reacties op de nominatie van EWI tot rijksmonument lopen uiteen van enthousiast tot verbaasd. Wat zegt Van Bergeijk? “Het heeft een soort verfijning. Die dunne lijntjes, er zit een melodie in. Het gebouw is niet opdringerig, groot maar tegelijkertijd ingetogen. Het had stedenbouwkundig beter ingepast kunnen worden maar het is een uiting van individualisme. Niet opdringerig maar een uiting van individualisme, vindt Van Bergeijk van EWI.
Terwijl we naar binnen lopen wijst Van Bergeijk op het patroon van stenen dat van buiten naar binnen doorloopt. “Dat staat voor openheid. Iets verderop stuiten we op werkzaamheden: onderhoudsmedewerker Amin Haddadi is druk met het herstel van lekkende rode radiatoren in de gang op de begane grond. ”Ik vind het een prachtig gebouw, heel mooi dat het nu op de lijst staat om rijksmonument te worden”, zegt hij met gepaste trots. Heeft het gevolgen voor het onderhoud als EWI ook echt rijksmonument wordt? “We zijn nu veel bezig met verduurzaming.” Haddadi tikt tegen het enkele glas in de gang. De rijksdienst voor cultureel erfgoed heeft al gezegd dat dat niet per se het geval is. Het gebouw moet gebruikt kunnen worden. Terwijl we verder lopen door de lange gangen, wijst Van Bergeijk nog her en der op een bijzonder element zoals de plinten: “Het is een bijzonder gebouw, maar er zijn veel bijzondere gebouwen. Je kunt niet alles bewaren. De jeugd heeft het recht om zijn eigen helden te creëren. Er moet vooruitgang zijn. Dat betekent dat je niet alles moet balsemen.
Waarom monument: Robuust bakstenen complex in traditionalistische stijl met invloeden van Amsterdamse school. Lange tijd het scheikundegebouw van de TU Delft. Van 1955-2008 hoofdgebouw van de universiteit, met oa de afdelingen: bestuur, ict, communicatie en de redactie van Delta. Oordeel Van Bergeijk: Dit bouwwerk zegt voor mij: ik heb mijn beste tijd gehad. En ik heb ervan genoten. Waarom monument: Veel staal, beton en glas, indrukwekkend modernistisch complex met grote hallen voor proefopstellingen. Oordeel Van Bergeijk: Gebouwen moeten functioneel zijn. De markante hoogbouw van de faculteit Elektrotechniek, Wiskunde en Informatica (EWI) is een gebouw met vele verhalen. Het meeste recente hoofdstuk gaat over de duurzame renovatie. De EWI-hoogbouw dateert van 1969. Sindsdien is het ranke faculteitsgebouw een icoon van de TU Delft, met haar functionalistische stijl, herkenbare blauwrode flanken en imposant geveloppervlak. Het gebouw was aan een grondige opknapbeurt toe. Drie belangrijke redenen vormden de aanleiding. Ten eerste het gebruiksgemak. Door de ontwikkelingen in kantoorgebruik stond de functionaliteit van het gebouw onder druk. De hoogbouw heeft een oorspronkelijk vloerplan met louter kamers van 25 m2 aan een lange en donkere gang met aan weerszijden deuren. Destijds was dat een gangbare indeling, maar vandaag de dag niet meer. In vakjargon heeft het gebouw een negatieve bruto-netto verhouding, dat wil zeggen dat relatief weinig oppervlakte nuttig gebruikt kan worden. Ten tweede was corrosie geconstateerd in de stalen constructie die uit het betonnen skelet steekt en de gevel vasthoudt.
Infographics
- Post-65 erfgoed: wat het betekent voor sloop en behoud
- Renovatiefasen 2020-2022: drie fasen met focus op leef- en leerklimaat
- Verduurzamingselementen: dubbel glas, HVAC-vernieuwing, centrale ontvangst
Een monument kopen, waar moet je op letten?
| Onderwerp | Belang | Periode |
|---|---|---|
| Renovatie EWI hoogbouw | Veilig, modern, comfortabel | 2020-2022 |
| Dubbel glas en HVAC | Betere isolatie, minder energieverlies | Renovatie fase |
| Nominatie rijksmonument | Bescherming als erfgoed | Post-65 programma |
De bouwkundige en installatietechnische werkzaamheden werden in drie fasen uitgevoerd, zodat het gebouw in gebruik kon blijven. Geluids- en stofbeheersing waren hierbij essentieel, evenals goede afspraken over liften en werkblokken om hinder te minimaliseren. De renovatie heeft EWI hoogbouw getransformeerd tot een veilige, moderne en prettige leer- en werkomgeving. Dankzij de nieuwe installaties is het klimaat in het gebouw comfortabel in zomer en winter. De eigentijdse uitstraling en verbeterde hygiëne dragen bij aan een prettige gebruikservaring. De klant was zeer tevreden en heeft dit bevestigd met een officiële tevredenheidsverklaring.
In de toekomst kan de aanwijzingsprocedure voor rijksmonumentaliteit verdere publieke input en besluitvorming brengen. Het EWI-gebouw maakt deel uit van een bredere erfgoedbeweging in Nederland die jong erfgoed waardeert en beschermt, met het doel om sloop te voorkomen terwijl innovatie en onderwijs blijven groeien. Het verhaal is verweven met cultuurhistorie, stedelijke identiteit en de balans tussen behoud en vernieuwing op de TU Delft campus.