Een nepprofiel op sociale media noemen we een faker. Een voorbeeld van een faker is een 41-jarige man die een profiel aanmaakt met een nepnaam, een nepfoto en erbij zet dat hij 17 jaar is. Probeer een faker te ontmaskeren, het kan een kinderlokker zijn. Maar een goede faker maakt een goed profiel. Fakers gebruiken vaak een mooie foto, ze willen namelijk dat je een beetje verliefd op ze wordt. Dit vraagt om serieus speurwerk.
Belangrijke signalen en eerste checks
Check de leeftijden. Iemand die vooral bevriend is met 17-jarige meisjes is verdacht. Echte mensen hebben ook vrienden die ouder zijn, bijvoorbeeld familie, buren of ouders. Bij welke sportclub is iemand lid? Op welke school zit degene? Dan is het logisch dat degene ook vrienden heeft op die sportclub en school. Hebben jullie geen gezamenlijke vrienden? Wat voor soort berichten heeft iemand geplaatst? Iemand die alleen maar post: “drop hier je snapchat en je hoort van me” is verdacht. Ook posten fakers vaak foto’s waar ze samen met een klein kind op staan - ze zeggen dat het een broertje of neefje is. Iedereen op internet kan zich anders voordoen dan hij of zij is.
Bij aanwezigheid van grooming is het essentieel om alert te blijven: grooming is digitaal kinderlokken, het benaderen van kinderen voor seksueel contact. Hoe gaat een kinderlokker online te werk? En hoe praat je daarover met je kind?
Openbaarmaking van intenties en twijfel
Maar hoe kun je een nepaccount herkennen? En hoe weet je of je te maken hebt met een account dat wel degelijk echt is? Daarvan maken ongeveer 7,1 miljoen Nederlanders dagelijks gebruik van het sociale netwerk. Misschien ben je wel heel erg gesteld op je privacy en vind je het om die reden prettig om niet je echte naam en foto te gebruiken. Zo kan het de persoon bijvoorbeeld gaan om het moedwillig verspreiden van nepnieuws, misleidende informatie en het delen van opruiende berichten. Irritant, maar niet zozeer op jou persoonlijk gericht en daarom vrij eenvoudig te negeren of zelfs te blokkeren. Het wordt echter een ander verhaal als het wel persoonlijk wordt, dus de aanname dat mensen met een nepaccount verkeerde bedoelingen hebben, is met name van toepassing indien ze jou actief proberen te benaderen. Waarom? Dat is eenvoudig: kennelijk willen ze iets van je. Een nepaccount kan namelijk ook worden gebruikt om iemand te stalken of om identiteitsfraude te plegen. En helaas worden er ook veel mensen opgelicht door personen die zich achter een nepaccount verschuilen.
Checklist voor herkennen van vriendschapsverzoeken
- Check als eerste de profielfoto. Fakers gebruiken vaak een mooie foto, ze willen namelijk dat je een beetje verliefd op ze wordt. Dan heb je waarschijnlijk te maken met een faker.
- Check de vrienden. Check de leeftijden. Iemand die vooral bevriend is met 17-jarige meisjes is verdacht. Bij welke sportclub is iemand lid? Op welke school zit degene? Dan is het logisch dat degene ook vrienden heeft op die sportclub en school. Hebben jullie geen gezamenlijke vrienden? Dat lijkt onbetrouwbaar.
- Check de tijdlijn. Wat voor soort berichten heeft iemand geplaatst? Iemand die alleen maar post: “drop hier je snapchat en je hoort van me” is verdacht. Ook posten fakers vaak foto’s waar ze samen met een klein kind op staan - ze zeggen dat het een broertje of neefje is. Dan komen ze betrouwbaar over.
- Chat alleen met mensen die je ook echt persoonlijk kent. Accepteer dus geen vriendschapsverzoek van iemand die je niet in het echte leven kent.
- Vertrouw je het niet? Rapporteer, blokkeer of ontvriend. Blokkeer of ontvriend degene die je online lastigvalt. Praat erover met je ouders of iemand die je vertrouwt.
Deze checklist is niet waterdicht; al deze zaken kunnen ook geuit worden door iemand met goede bedoelingen. Het benadrukt wel wat extra waakzaamheid bij onbekende vriendschapsverzoeken.
Wat te doen bij verdachte profielen
Als je twijfelt, google de naam van de persoon en de profielfoto. De profielfoto door Google trekken kan interessante inzichten opleveren. Personen die zich achter een nepaccount verschuilen, stelen namelijk regelmatig foto's van anderen. Als een foto te gelikt, te professioneel en te geretoucheerd is, zou het kunnen dat de foto van het internet geplukt is. Klik met je rechtermuisknop op de foto en kies “Afbeelding zoeken in Google”. Is de afbeelding gestolen? Dan is de kans groot dat je er zo achterkomt.
Moet ik een verzoek van een verdacht profiel accepteren of afwijzen? Voelt een vriendschapsverzoek na onderzoek op basis van bovenstaande signalen en kenmerken alsnog niet goed? Dan kun je het verzoek het beste niet alleen afwijzen, maar ook blokkeren. Bij het accepteren van vriendschapsverzoeken van onbekenden is het bovendien verstandig om zeer scherp te zijn op de informatie die je op je profiel deelt.
Samenvattend:
- Wees je bewust van de redenen waarom iemand een nepaccount zou gebruiken.
- Wees op je hoede als vreemden met je in contact proberen te komen: ze willen vaak iets van je.
- Stel kritische vragen als iemand je uit het niets benadert.
- Kijk kritisch naar de informatie op de profielpagina: hoe oud is het profiel, hoeveel vrienden heeft diegene, et cetera.
- Google de naam en de profielfoto van de onbekende.
- Voelt het niet goed? Je kunt het verzoek niet alleen afwijzen, je kunt het account ook blokkeren of rapporteren.
- Kijk kritisch naar netwerken van vrienden: zie je verdachte signalen?
Voorbeelden en extra context
Een voorbeeld van verdachte kenmerken: een verzoek van een totaal onbekende persoon uit Bogota; het account heeft slechts vier vrienden; er staat slechts één profielfoto op het profiel die kort geleden is geüpload; het vriendschapsverzoek is kort daarna verstuurd; tussen aanmaak en eerste contact zit slechts enkele minuten. Dit wijst op mogelijk datingfraude en reduceert de kans op legitieme connecties.
In een ander voorbeeld is taalaspect opvallend: iemand die Nederlands probeert te benaderen maar duidelijk niet de moedertaal is; daarnaast is het bod van een fors geldbedrag een rode vlag. Dergelijke verzoeken moet je afwijzen.
Veiligheidsstappen en hulp
Bij twijfel kun je de naam van de persoon door Google halen en de profielfoto controleren. Als er geen overtuigend digitaal spoor is, neem contact op met ouders of vertrouwde volwassenen en meld verdachte profielen aan de juiste partijen. Op helpwanted.nl en meldknop.nl kun je 24 uur per dag hulp en informatie krijgen. Daarnaast is het nuttig om privacy-instellingen aan te passen en al jouw sociale-media-accounts af te schermen. Maak sterke wachtwoorden, gebruik waar mogelijk twee-factor-authenticatie en overweeg het gebruik van een wachtwoordmanager.
Als iemand een nepprofiel van jou maakt, kun je aangifte doen bij de politie en/of contact opnemen met Slachtofferhulp voor emotionele steun en begeleiding bij het strafproces. Verzamel zoveel mogelijk bewijs voordat je aangifte doet en deel dit met de politie.
Zo STELEN deze OPLICHTERS GELD via FAKE BANKIEREN | Undercover in Nederland | KIJK
De kern is dat niemand zonder reden contact met jou hoeft te zoeken. Wees kritisch, praat erover met volwassenen en meld verdachte profielfoto’s en profielactiviteit tijdig.