Het jaarverslag van het Federaal Parket schetst een beeld van aanzienlijke uitdagingen, voornamelijk veroorzaakt door een tekort aan personeel en middelen. Dit resulteert in een acuut en onhoudbaar capaciteitstekort, met name op het gebied van gespecialiseerde profielen voor grote cyberdossiers, corruptie en spionagezaken.
De Spreidstand: Geopolitiek en Criminaliteit versus Personeelstekort
Het Federaal Parket opereert in een complexe omgeving, geconfronteerd met een permanent wijzigende geopolitieke toestand en criminaliteit. Dit staat in schril contrast met een ononderbroken en significant tekort aan federale magistraten dat nog steeds niet volledig is weggewerkt. Deze discrepantie wordt al in de inleiding van het jaarverslag benadrukt.
Als gevolg van de pensioenplannen van de regering, voert het Federaal Parket actie. Dit uit zich onder meer in het besluit om geen parlementaire vragen meer te beantwoorden, geen advies meer te geven, deel te nemen aan werkgroepen, en in bepaalde zaken uitstel te vragen tot na het gerechtelijk zomerverlof. Enkel terreurzaken, assisenzaken, zedenzaken, dossiers met aangehouden personen en zittingen waarop vonnissen of arresten worden uitgesproken, vormen hierop een uitzondering.
Cyber Unit onder Druk
De capaciteit van de Cyber Unit is aanzienlijk afgenomen. Momenteel bestaat deze uit slechts twee Nederlandstalige en een halftijds Franstalige parketjuriste. Een derde Nederlandstalige magistraat is overgestapt naar het Europees parket, terwijl de Franstalige magistraat zich heeft heroriënteerd naar andere materies.
Het Federaal Parket beschrijft dit als "een acuut en onhoudbaar capaciteitstekort" en het laagste niveau sinds de oprichting van de Cyber Unit in 2018. Er is een dringende noodzaak om capaciteit te creëren, vooral omdat er momenteel niemand gespecialiseerd is in het darknet. Dit medium is echter cruciaal in onderzoeken naar georganiseerde drugshandel, wapenhandel, datalekken en ransomware.
Online Criminaliteit: Een Groeiende en Complexe Bedreiging
De online criminaliteit wordt steeds groter en complexer. In 2024 werden de ICT-infrastructuren van diverse overheidsinstanties, waaronder de Staatsveiligheid, de FOD Buitenlandse Zaken, Defensie, de Federale Politie, Comité I, de NMBS en het Centrum van Cybersecurity, aangevallen. Dit onderstreept het belang van gespecialiseerde profielen binnen de Cybercrime-eenheid.
SKY ECC-onderzoek: Vruchten van een Grote Kraak
De resultaten van het SKY ECC-onderzoek illustreren nogmaals het belang van de juiste profielen in de strijd tegen cybercriminaliteit. De kraak van het criminele cryptotelefoonnetwerk SKY ECC, die al in 2021 plaatsvond, blijft tot op heden bijdragen aan onderzoeken naar internationale drugshandel, wapenhandel en corruptie. Vorig jaar werden in België nog 52 nieuwe onderzoeken geopend of gevoed met SKY-bewijselementen, wat het totaal op 643 brengt, waarvan er 180 nog lopende zijn.
Corruptie en Inmenging: Een Terugkerend Probleem
Met betrekking tot corruptie en inmenging, waaronder spionage, constateert het Federaal Parket een terugkerend probleem van personeelsgebrek dat de behandeling van deze prioritaire criminele fenomenen vertraagt.
Het parket stelt een toenemend gebruik vast van inmengingsmechanismen door buitenlandse mogendheden die de Belgische en/of Europese instellingen willen destabiliseren of invloed willen uitoefenen op het democratisch proces. Er wordt expliciet verwezen naar Rusland en het schandaal rond beïnvloeding via "Voice of Europe". Volgens het parket zijn er aanwijzingen dat ongeoorloofde of clandestiene middelen zijn gebruikt om Europese politici te beïnvloeden en dat via "Voice of Europe" desinformatiecampagnes werden opgezet.
Over de onderzoeken naar spionage is het parket kort in het jaarverslag, met de opmerking dat lezers de behoefte aan discretie met betrekking tot lopende gerechtelijke dossiers gemakkelijk zullen begrijpen.
Terrorisme en Internationale Drugshandel: Aanhoudende Prioriteiten
Terrorisme en internationale drugshandel blijven topprioriteiten voor het Federaal Parket. Hoewel de terrorismecrisis van 2011-2019 lijkt af te nemen, benadrukt het parket het belang van waakzaamheid. Vorig jaar werden meer dossiers geopend over "extreemrechtse gedragingen".
Een opvallend punt is dat verdachten in terreurzaken steeds jonger worden. In 2022 waren er 16 minderjarige verdachten, in 2023 steeg dit aantal naar 24, en vorig jaar waren er maar liefst 55 minderjarige verdachten. De strijd tegen de internationale drugshandel blijft eveneens een voortdurende uitdaging.
Het Federaal Parket: Structuur en Bevoegdheden
Het Federaal Parket is een parket met bevoegdheid over het gehele Belgische grondgebied. Het bestaat uit federale magistraten en wordt geleid door een federale procureur. Sinds 1 april 2024 bekleedt Ann Fransen deze functie, als opvolger van Frédéric Van Leeuw.
Het Federaal Parket werd op 1 mei 2002 opgericht, onder impuls van het Octopusakkoord, om efficiënter te kunnen optreden tegen misdrijven die de lokale gebiedsomschrijvingen overstijgen, zoals mensenhandel, terrorisme, georganiseerde misdaad of witwaspraktijken.
In tegenstelling tot de lokale parketten, waar de procureur des Konings een territoriaal omschreven bevoegdheid heeft, oefent het Federaal Parket de strafvordering uit over het hele land. Dit gebeurt aan de hand van een limitatieve lijst van misdrijven (zoals misdrijven met betrekking tot de veiligheid van de staat, diefstal van kernmateriaal) en kwalitatieve criteria.
In uitzonderlijke gevallen kan het Federaal Parket, na overleg, een dossier overnemen van een lokaal parket om de coördinatie te verbeteren.
Belangrijke Onderzoeken en Operaties
Het Federaal Parket is betrokken geweest bij diverse spraakmakende onderzoeken en operaties:
- Kaping van de Pompeï (2009): Piratenkoning Mohamed Abdi Hassan, ook wel bekend als “Afweyne”, werd naar België gelokt met een fictief filmproject.
- Operatie Propere Handen: Een onderzoek naar witwaspraktijken, omkoping en matchfixing in het Belgisch voetbal.
- Operatie Strike: Geopend in oktober 2018 naar grootschalige oplichting bij het overkopen van tweedehandswagens door criminele bendes. In mei 2019 leidde dit tot een van de grootste politieacties in 20 jaar, met ongeveer 1.200 agenten die zo'n 200 huiszoekingen uitvoerden. Tientallen verdachten werden aangehouden, waaronder politieagenten, een notaris en een loketbediende van de DIV. Het Federaal Parket schatte dat er in totaal een duizendtal slachtoffers waren en dat de bende 6,5 miljoen euro buitmaakte.
Worker's fingers crushed by machine (English)
De rol van het Openbaar Ministerie (OM) en de procureur des Konings wordt verder toegelicht door Franky De Keyzer, Procureur des Konings van parket Antwerpen. Het OM staat in voor het handhaven van de rechtsorde, het opsporen van strafbare feiten, en de strafvervolging. Het beslist wie voor de strafrechter verschijnt en welke straf gevorderd wordt, met waarborging van onafhankelijkheid, objectiviteit en integriteit.