Den Helder is een stoere en energieke stad waar momenteel een ingrijpende transformatie plaatsvindt, met name in het stadshart. Deze vernieuwingen creëren nieuwe kansen voor het winkelgebied door de herinrichting van straten en gevels. Tegelijkertijd schept de ontwikkeling van Willemsoord als cultureel uitgaansgebied ruimte voor nieuwe woonmilieus. Het unieke theater De Kampanje en de bijzondere bibliotheek dragen bij aan een onuitwisbare indruk van de stad.
Vernieuwingen in het Stadshart
In het stadshart van Den Helder is een ambitieus Uitwerkingsplan Stadshart (UP) vastgesteld in september 2008. Dit plan, door de gemeenteraad van Den Helder, beschrijft de doelen die de gemeente nastreeft met de ontwikkeling van dit gebied. Een belangrijk onderdeel van deze plannen is de transformatie van de Koning- en Spoorstraat naar een aantrekkelijk woongebied, waarvoor in 2016 een overeenkomst is gesloten tussen de gemeente en Helder Vastgoed. Deze initiatieven dragen bij aan de leefbaarheid en de algehele kwaliteitsimpuls van de binnenstad.
Stimulering van Gevelrenovaties
Eigenaren van panden in de Keizerstraat, Beatrixstraat en een deel van de Spoorstraat kunnen subsidie ontvangen voor gevelrenovaties. Hiermee wil de gemeente eigenaren stimuleren om de gevels te vernieuwen, wat de uitstraling van deze straten aanzienlijk zal verbeteren.
Ontwikkeling van Willemsoord en omstreken
De ontwikkeling van het voormalige marine-erfgoed op Willemsoord is een sleutelproject in de ambitie om Den Helder een compact en aantrekkelijk winkelhart te geven. De realisatie van dit gebied verbetert de stedenbouwkundige structuur aanzienlijk. De oude Rijkswerf Willemsoord ondergaat al twee decennia een grote gebiedsontwikkeling. Het gemeentelijk monument School 7, gelegen aan de rand van dit gebied en de binnenstad, vormt een belangrijke schakel in de verbinding tussen het stationsgebied en de Rijkswerf. De herbestemming van School 7 tot bibliotheek is onderdeel van een overkoepelend stedenbouwkundig plan, ontwikkeld door bureau West 8 in opdracht van ontwikkelmaatschappij Zeestad. De Woningstichting Den Helder nam de transformatie ter hand, waarbij het gebouw deels werd opengemaakt en de gevels zorgvuldig werden gerestaureerd, met behoud van de oorspronkelijke functie.
Nieuwe Woonwijk aan de Dijk: Dijkkwartier
Het wegvallen van V&D in Den Helder heeft geleid tot een leeg gat in het gevelbeeld van de Beatrixstraat en een gemis aan een belangrijke trekker voor het stadshart. Als antwoord hierop wordt het Dijkkwartier ontwikkeld, een nieuwe woonwijk aan de zeedijk. Dit project, dat nationaal uniek is, pakt twee actuele uitdagingen tegelijkertijd aan: het woningtekort en de bescherming tegen de zeespiegelstijging. De gemeente Den Helder, Woningstichting Den Helder/Helder Vastgoed BV en Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier onderzoeken momenteel de mogelijkheden voor woningbouw aan de dijk.
Groene Verbindingen en Parken
De aanleg van het stadspark, het Julianaplein, en de ontwikkeling van het gebied tussen de Bethelkerk en de Petrus en Pauluskerk door Zeestad, creëren een groene verbinding van het station tot aan de dijk. Ook het Molenplein, direct tegenover het monumentale Willemsoord, krijgt een nieuwe gestalte met de ontwikkeling van grachtenpanden binnen de voorschriften van het beschermd stadsgezicht.
Historische Verdedigingswerken en Herbestemming
Den Helder heeft een rijke militaire geschiedenis, gekenmerkt door de aanleg van diverse verdedigingswerken. De Vestingwet van 1874 leidde tot de bouw van het kustpantserfort op de Harssens (1879-1882). Tijdens het Interbellum werden luchtdoel- en kustbatterijen aangelegd als onderdeel van de Stelling Den Helder. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd Den Helder uitgeroepen tot Verteidigungsbereich, met de bouw van luchtdoelbatterijen op onder andere Fort Dirksz Admiraal en Fort Erfprins.
Na decennia van militair gebruik zijn veel van deze fortificaties in onbruik geraakt en overgedragen aan de gemeente. Een belangrijk initiatief is de herbestemming van erfgoedobjecten, waarbij de focus ligt op het behoud van historische waarde en het creëren van nieuwe functies.
Fort Westoever: Restauratie en Nieuwe Functie
Fort Westoever, gebouwd rond 1825 ter verdediging van het Noord-Hollands Kanaal, is een van deze erfgoedobjecten die een nieuwe bestemming krijgt. Na in de jaren '90 van de vorige eeuw in onbruik te zijn geraakt en door Defensie aan de gemeente te zijn overgedragen, wordt het fort momenteel gerestaureerd. Het krijgt een nieuwe functie als restaurant en bierbrouwerij, met een kookstudio. Deze restauratie is onderdeel van het projectplan ‘Stelling van Den Helder, Poort naar de Wadden’, dat als doel heeft de Stelling weer herkenbaar en bruikbaar te maken als aantrekkelijk onderdeel van de stad. Fort Westoever krijgt een functie die past bij de authenticiteit van de locatie en de onderlinge samenhang van de forten versterkt, door erfgoed, economie, historie, natuur, cultuur, toerisme en recreatie te integreren.
Andere Herbestemmingsprojecten
Naast Fort Westoever ondergaan ook andere historische locaties een transformatie. Het officierscasino in Huisduinen wordt een bezoekerscentrum dat in het teken staat van de Atlantikwall. De voormalige zeevaartschool heeft een nieuwe functie gekregen dankzij het onderzoeksinstituut Wageningen Marine Research. Voor het omvangrijke terrein van Fort Dirks Admiraal worden toekomstplannen onderzocht. Deze herbestemmingsprojecten zijn essentieel voor het behoud van het unieke erfgoed van Den Helder en dragen bij aan de stedelijke vernieuwing.
Den Helder de poort naar Den Helder Fort Westoever 2014
De Stelling Den Helder: Een Cruciaal Erfgoed
De Stelling Den Helder, waarvan Fort Westoever deel uitmaakt, is van wezenlijk belang voor de authenticiteit en identiteit van Den Helder. De Stichting Stelling Den Helder is opgericht met als doel de restauratie, ontwikkeling en beheer van dit historische verdedigingswerk. Er is een groeiend enthousiasme voor de nautische en militairhistorische verdedigingswerken van de Stelling, waaronder scheepswerf Willemsoord. Het doel is om de Stelling Den Helder in 2022 in haar oude luister te herstellen en in te passen in de ruimtelijke structuur van Den Helder, waardoor deze beter ontsloten wordt voor recreatie.
De taxatie van erfgoedobjecten, zoals Fort Westoever, is van belang voor het bepalen van bijvoorbeeld de erfpachtcanon. Voor Fort Westoever zijn twee taxatiemethodes gebruikt: de comparatieve benadering, waarbij referenties van vergelijkbare forten in Nederland zijn vergeleken, en de inkomstenbenadering, gebaseerd op huurinkomsten, een meerjarenonderhoudsbegroting en een bedrijfsplan. Op 9 oktober 2020 is een definitieve taxatie opgeleverd.
Innovatieve Stedelijke Ontwikkeling
Den Helder toont een fantastische transformatie, mede dankzij een overkoepelende visie en langetermijnsturing door de gemeente. Het Steunpunt Cultureel Erfgoed Noord-Holland ondersteunt gemeenten bij herbestemmingsprojecten, door de waarde van gebouwen in beeld te brengen en mogelijkheden voor behoud en gebruik te verkennen. Dit benadrukt dat monumentaal erfgoed niet statisch hoeft te zijn, maar juist door durf en innovatie een nieuwe betekenis kan krijgen.