Een sterke fundering begint bij goed voorbereid werk. In deze handleiding neem ik je stap voor stap mee: van het bepalen van de juiste startlocatie tot het plaatsen van wapeningskorven, bekisting en het uiteindelijke storten van het beton. In sommige gevallen kun je beter eerst heien vóór je gaat ontgraven. Wanneer? Als een heistelling de bouwput anders niet meer in kan.
Uitgraven, diepte en dekvloerberekening
Bij het uitgraven is het belangrijk om vooraf duidelijk te bepalen hoe diep je moet gaan, en dat hangt af van de vloeropbouw die je gaat toepassen. Wanneer je kiest voor vloerverwarming, moet je rekening houden met een dekvloer van ongeveer 7 centimeter; hierin komen de verwarmingsleidingen te liggen. Daaronder bevindt zich vaak een combinatievloer van zo’n 20 centimeter dik. Samen kom je dan uit op 27 centimeter. Vervolgens moet je rekening houden met de hoogte van de funderingsbalk, bijvoorbeeld 40 centimeter, en de bodem van de EPS‑funderingskist, die doorgaans 8 centimeter dik is. Tel je alles bij elkaar op, dan moet je in totaal 75 centimeter onder de bovenkant van de bestaande dekvloer uitkomen. Dit niveau correspondeert met de onderkant van je huidige laminaat-, tegel- of parketvloer.
Om het geheel strak te kunnen afwerken, neem je nog eens 4 à 5 centimeter extra om aan te vullen met zand. In de praktijk ligt het maaiveld meestal al zo’n 15 centimeter lager dan de binnenvloer, waardoor je uiteindelijk nog ongeveer 65 centimeter hoeft uit te graven. De bodems van de CarpentierMooren EPS‑funderingskisten worden geleverd in de juiste breedte van jouw fundering, wat het werk een stuk eenvoudiger maakt.
Plaatsen en vastzetten van de funderingselementen
Plaats de bodems precies op de plek waar de fundering moet komen, zodat alles netjes op maat ligt. Veel mensen gebruiken haringen, vergelijkbaar met tentharingen, om de bodems vast te zetten, maar een betere en goedkopere methode is om ze met twee schroeven van 5 × 120 mm door de bruggetjes heen te bevestigen.
Het plaatsen van de wapeningskorven is een belangrijke stap om de fundering extra sterkte te geven. Begin met het neerleggen van drie tot vier betonribben per korf van drie meter. Deze ribben vormen de ondersteuning waarop de wapeningskorf komt te rusten, waardoor je automatisch een onderdekking van 35 millimeter creëert, precies volgens de voorschriften. Daarna plaats je de dekkingsblokjes, ook wel pylons genoemd, die uitsluitend geschikt zijn voor EPS‑funderingskisten. Vervolgens schuif je de korven in de hoeken in elkaar, terwijl je de rechte stukken steeds strak tegen elkaar plaatst. Om alles stevig met elkaar te verbinden, gebruik je koppelstaven. Door drie betonijzers van drie meter in tweeën te knippen, creëer je zes staven van anderhalve meter. Die verdeel je over de bovenzijde en de onderzijde van de korven. Je legt ze strak tegen de bestaande staven en bindt alles vast met vlechtdraad, zodat de korven één geheel vormen.
Aansluitingen op bestaande fundering en bekisting
Wanneer er een aansluiting op een bestaande fundering nodig is, moet je vooraf gaten boren. De korf plaats je strak tegen de bestaande fundering, waarna je met potlood of stift markeert waar de koppelstaven moeten komen. De gaten die je boort, maak je twee millimeter groter dan de diameter van de staven en boor je ongeveer twaalf centimeter diep. Na het uitzuigen van het boorstof vul je de gaten met injectiemortel en druk je de koppelstaven erin, waarna je alles laat uitharden. Bij het plaatsen van de zijwanden begin je altijd in een hoek, omdat dit zorgt voor stabiliteit en een strakke aansluiting. Zodra je twee wanden hebt geplaatst, breng je meteen de ankerstaven aan. Deze zijn aan één kant al voorgemonteerd, waardoor je ze eenvoudig in de voorgeboorde gaten van de volgende wand schuift.
Afkransen houdt in dat je houten balken langs de buitenzijde van de bekisting aanbrengt om de constructie te verstevigen tijdens het storten van het beton. Dit doe je door eerst de bovenbeugels te plaatsen, doorgaans met een tussenafstand van ongeveer zestig centimeter. In deze beugels hang je aan beide bovenkanten geschaafde vuren balken van 44 × 70 millimeter. Zorg ervoor dat de balken op de hoeken netjes op elkaar aansluiten zodat de kracht goed verdeeld wordt. Daarna maak je de hoeken extra stevig door een multiplex klos te monteren die je vastschroeft door beide balken heen.
Bekisting, doorvoeren en controle
Voordat je begint met het storten van het beton, is het belangrijk om de volledige bekisting en wapening zorgvuldig na te lopen. Controleer eerst of alle onderdelen goed vastzitten en stevig op hun plaats blijven. Kijk vervolgens of de dekking overal klopt: rondom moet je een afstand van 35 millimeter aanhouden, zodat de wapening voldoende bescherming heeft wanneer het beton wordt gestort. Controleer hierbij ook de plekken waar doorvoeringen zijn aangebracht. Eventuele kieren kun je het beste nog even afschuimen, zodat beton tijdens het storten niet naar buiten kan lekken. Let er wel op dat doorvoeringen uitsluitend in het hart van de bekisting geplaatst mogen worden; op andere plekken wordt je werk namelijk afgekeurd.
Beton storten in lagen
Wanneer alles is gecontroleerd en goed staat, kun je beginnen met het storten van het beton. Dit doe je gelijkmatig, waarbij je eerst rondom een laag van ongeveer twintig centimeter stort. Door in lagen te werken, voorkom je dat de bekisting scheef wordt gedrukt of ongelijk belast raakt. Na de eerste laag breng je opnieuw een laag van twintig centimeter aan, totdat de volledige fundering op hoogte is gevuld. De bovenkant werk je vervolgens netjes en strak af. Ons advies is om het beton bij een betoncentrale te bestellen, omdat je dan altijd de juiste samenstelling geleverd krijgt. Mocht je ervoor kiezen het beton zelf te storten, dan kun je uiteraard altijd even bellen voor vragen of advies-we denken graag met je mee.
Funderingstypes en ontwerpkeuzes
Funderen op staal houdt in dat de fundering direct op de vaste grond komt. Dit kan alleen op zand- en mergelgrond. Staal betekent in dit geval ondergrond en heeft dus niets met ijzer te maken. Funderen op palen is verstandig als je huis is gebouwd op een klei- of veenbodem. Bij deze bodems heb je te maken met inklinking. Dat kan voor verzakking zorgen. Funderen op staal is goedkoper dan funderen op palen, omdat het plaatsen van de palen extra werk is. Voorwaarde voor een fundering op staal is dat de ondergrond geschikt is. Een constructeur is iemand die constructieberekeningen maakt. De architect levert een ontwerp aan en de constructeur vertaalt dit naar een draagconstructie. Hij berekent en tekent hoe de constructie eruit moet gaan zien. Een constructieberekening is handig en vaak ook noodzakelijk. Met een goede berekening voorkom je dat je aanbouw gaat verzakken en je muren scheuren. De berekening dient ook als handleiding voor de aannemer.
Beton en mengverhoudingen
Beton is een mengsel van cement, zand, grind en water. Om beton zelf te mengen heb je de juiste verhoudingen nodig. De regel is één deel cement, twee delen zand en drie delen grind, de zogenaamde 1-2-3 verhouding. Het mengen van de betonspecie doe je met een losse betonmolen. Deze is te huur bij een bouwmarkt. Als je alles hebt klaarstaan is het tijd om de betonmolen te starten. Meng eerst het grind met het zand en voeg daarna cement toe. Als dat goed gemengd is, kan het water erbij. Tip: bereken eerst de maximale inhoud van de betonmolen. Zelf betonspecie maken is goedkoper dan laten bezorgen als het gaat om één kuub of minder. Als je meer nodig hebt, wordt het prijsverschil al aanzienlijk kleiner.
Ga je het zelf storten? Zorg er dan voor dat je goed gereedschap hebt klaarstaan zoals: een trilnaald, afwerkspaan, afwerkrei, betonhark en voldoende kruiwagens. Hierin giet je een deel van het betonmengsel. Daarna breng je de bewapening aan en giet je de rest van het beton er overheen. Stamp het goed aan zodat alle luchtbellen eruit zijn en strijk de fundering glad. Na een dag kun je de bekisting weghalen. Beton storten is een vak apart. Het kan dus ook een verstandige beslissing zijn om het te laten doen. Dat scheelt je een hoop werk én je weet zeker dat het goed gebeurt. Een bedrijf heeft de nodige kennis en materialen in huis om snel en vakkundig jouw fundering te storten.
Nabewerking en veelvoorkomende aandachtspunten
En doen zich onvoorziene problemen voor? De fundering, daarmee staat of valt je aan- of uitbouw. Een goede fundering is sterk, het moet het bouwwerk kunnen dragen. Om verzakking na een vorstperiode te voorkomen moet de fundering minimaal 60 tot 80 cm diep zijn. Een fundering op staal komt op de zandlaag die maximaal drie meter onder het grondoppervlak ligt. Het is mogelijk om de fundering voor je aanbouw te verankeren aan de bestaande fundering. Dit wordt echter sterk afgeraden. Als de nieuwe fundering iets verzakt, blijft de aanbouw hangen aan het bestaande huis. De constructie is hierop niet berekend. Vrijwel elk gebouw krijgt, vooral in het begin, met verzakking te maken. Dat is normaal en daar merk je niets van. Zeker als je een goede fundering hebt, vindt de verzakking gelijkmatig plaats. Om de effecten van het verzakken op te vangen kun je dilatatie aanbrengen. Voor de fundering van een garage moeten de zij-funderingen minimaal 110 cm diep zijn om vorstschade te voorkomen. De binnenkant moet 80-90 cm diep zijn. De fundering van een tuinhuis moet 30-35 cm diep zijn en tien cm verder uitsteken dan het toekomstige vloeroppervlak. Uiteraard kan dit per situatie verschillen.
Bekisting is de mal waarin je het beton giet. Dit wordt gebruikt om het nog vloeibare beton op zijn plek te houden. Houten bekisting komt het meest voor omdat je dit zelf kunt maken. Dit kan prima voor kleine en middelgrote projecten. Voor grote projecten kun je beter betonplex gebruiken in verband met een hogere draagkracht. Een snellere, eenvoudige manier om bekisting te maken is door EPS-delen te gebruiken. EPS is licht materiaal dat voor 98% uit lucht bestaat. Hierdoor werkt de bekisting ook meteen isolerend. Wapening is het versterken van de fundering met stalen staven, kabels of een wapeningsnet. Dit noemen we gewapend beton. De fundering kan hierdoor grotere trekspanningen hebben. De wapening moet op minimale afstand van de buitenkant van de fundering worden aangebracht, dit heet betondekking. Een afstandhouder is een betonnen of kunststof blokje, staaf, strip of ring. Een afstandhouder zorgt ervoor dat de bewapening de juiste betondekking krijgt.
Praktische checklist en opties
Ben je van plan om beton te laten storten? 1. 2. 3. 4. 5. Door constructiefouten kan trekspanning ontstaan. De constructie is niet op die krachten berekend en zo kunnen allerlei problemen zich voordoen. Sinds een aantal jaren is er een ander fenomeen dat problemen met de fundering veroorzaakt. Voornamelijk huizen die op zand- en kleigronden gebouwd zijn hebben hiermee te maken, en dan met name de huizen die direct op staal gefundeerd zijn. Door het lage grondwaterpeil is de klei verdroogd en ingeklonken. Scheuren in de muur door verzakking hebben nadelige gevolgen voor de constructie. Scheuren in het stucwerk zijn niet gevaarlijk en makkelijk te herstellen. Maar een scheur in het metselwerk kan wel gevaarlijk zijn. Spuit purschuim in de zandlaag onder je huis. Plaats een kelder onder je huis. Een kelder is een betonnen bak die minimaal 1,8 meter diep is. Zoals besproken in deze blog zijn er verschillende factoren die de doorslag kunnen geven voor een fundering op staal of op palen.
Wanneer heb je een fundering op staal nodig?
Overige details en benodigdheden
- Piket: voor het markeren van punten en het vast zetten van bekisting
- Bekisting: kan van verschillende materialen gemaakt worden
- Betontriplex en steigerplank voor bekisting
- Ontkistingsmiddel en schoorlatten voor versteviging
tags: #fundering #maken #benodigheden