Gashaard afvoer onder vloer installatie voorschriften en mogelijkheden

In het Bbl staan onder meer technische regels voor het (ver)bouwen en gebruiken van een woning. In paragraaf 4.3.8 staan eisen voor de afvoer van rookgas en de toevoer van verbrandingslucht. Een bouwwerk met een (hout)kachel of open haard moet de juiste voorzieningen hebben, zodat de kwaliteit van de binnenlucht niet nadelig is voor de gezondheid (artikel 4.134). Dit volgt uit artikel 4.138, lid 3 en 4 van het Bbl en artikel 5.16 Bbl. Voor een houtkachel, pelletkachel of open haard is een gevelafvoer dus niet toegestaan. Artikel 4.138 lid 1 Bbl schrijft ook een minimale verdunningsfactor voor de rook van verbrandingstoestellen voor. Voor bestaande bouw geeft het Bbl minder specifieke voorwaarden aan de plaats van de rookgasafvoer. Artikel 3.76 Bbl verwijst naar NEN-norm 8757. Bij toepassing van de NEN-norm 2757-1 is de vereiste afvoerhoogte minimaal 0,5 meter boven nokhoogte, afhankelijk van de dakhelling en de plaats van de schoorsteen. Een toelichting daarop staat in het kennisdocument Gezondheids- en hindereffecten door houtkachels van particulieren van de Stichting Advisering Bestuursrechtspraak (STAB), dat in 2024 geactualiseerd is. Let op: voor een nieuwe schoorsteen op een (lage) aanbouw gelden aanvullende eisen, omdat de bestaande gevel als 'belemmering' geldt voor de stromingsrichting van de rookgassen. De schoorsteen moet dan hoog genoeg zijn om de rook te laten wegstromen. De benodigde hoogte hangt af van de precieze situatie, maar dat kan metershoog boven het dakvlak zijn. In NEN2757 staat meer informatie (paragraaf 5.2.2). Een grove vuistregel is dat de pijp bijna moet reiken tot de nokhoogte van het dak van het aanliggende gebouw (de uitmonding mag in een hoek van 10 graden lager liggen).

Inhoudelijke eisen en toepassingen

Een installateur moet deze regels toepassen. Voor nieuwe kachels geldt in Europa sinds januari 2022 een strenger productbeleid (Ecodesign-verordening, bijlage II). Er mogen alleen toestellen op de markt komen die aan de typekeureisen voldoen. Een gemeente kan de installatie of aanwezigheid van houtkachels niet verbieden. Ook kan een gemeente geen lokale eisen stellen aan het keuren en installeren van een houtkachel. Is aan de technische eisen uit het Bbl voldaan? Dan mag een kachel geplaatst worden. Wél kan een gemeente het gebruik van houtkachels beïnvloeden. De gemeente kan bijvoorbeeld in het omgevingsplan regels stellen om nadelige gevolgen van die rookgassen te voorkomen of te beperken. De oogmerken van het Bbl en het omgevingsplan kunnen verschillen. Afhankelijk van het oogmerk kunnen gemeenten daarom soms toch regels stellen, die het Bbl aanvullen. Dit geldt bijvoorbeeld bij houtstook.

De regels uit paragraaf 4.3.8 Bbl richten zich in de eerste plaats op de eigen gezondheid en de veiligheid van de gebruiker van een woning of ander bouwwerk. Een schoorsteen die hier niet aan voldoet, mag in het werkingsgebied van deze regel niet gebruikt worden voor houtstook.

Gashaard installatie en onderhoud

Wil je optimaal genieten van je gashaard dan is vakkundige installatie en onderhoud essentieel. Vanaf 1 april 2023 is het zelfs wettelijk verplicht om je haard te laten installeren en onderhouden door een gecertificeerd bedrijf. Daarbij wordt gelet op de juiste luchtcirculatie rond de haard, maar ook op de juiste uitmonding en brandveilige plaatsing van de rookgasafvoer. En, voordat een vakkundige installateur de haard oplevert is hij zeker van een veilige installatie en geeft hij u instructie hoe de haard juist te gebruiken.

Een veilige aansluiting op het juiste rookkanaal is cruciaal. De rook die ontstaat bij de verbranding van gas moet op een verantwoorde manier weg kunnen en zeker niet in de ruimte terechtkomen. Er bestaan wettelijke eisen waaraan een rookkanaal moet voldoen op het gebied van kwaliteit, materiaal en constructie. Ook hierom raden we aan om een gastoestel te laten installeren door een erkende installateur. Het is mogelijk om je gastoestel aan te sluiten op een bestaand schoorsteenkanaal, ook als daar bijvoorbeeld eerst een houtkachel onder gestaan heeft. Is het rookkanaal niet aanwezig, dan moet er een nieuw en goed werkend rookkanaal gerealiseerd worden. Let daarbij op dat de rookgasafvoer past bij het toestel! Afmetingen, lengte en eventuele verslepingen moeten berekend worden. Een gemetselde schoorsteen moet altijd worden voorzien van een RVS voering in de juiste afmeting.

Wat betreft periodiek onderhoud: voor de onderhoudstermijnen verwijzen we naar de gebruiksvoorschriften van de fabrikant. Het is aan te bevelen om minimaal eens per twee jaar onderhoud te laten doen door een CO-vrij gecertificeerde vakman. Hierbij wordt een checklist gebruikt en alle belangrijke zaken schoongemaakt zodat u komende winter veilig en vertrouwt uw haard aan kan steken. Voor de CO-vrij wetgeving is op 1 april 2023 een nieuwe regeling ingegaan: het wettelijk CO-stelsel. Vanaf die datum mogen alleen CO-vrij-gecertificeerde bedrijven werkzaamheden uitvoeren aan een gasverbrandingsinstallatie. Een niet-gecertificeerd bedrijf inhuren of zelf klussen aan een gasverbrandingsinstallatie is verboden.

Afvoer en aansluiting: opties en grenzen

De afvoer van een gashaard kan op verschillende manieren plaatsvinden. Een van de populairste opties is een geveldoorvoer, maar dit komt vaak sneller in conflict met regelgeving, zeker bij pelletkachels en houtkachels. De regels uit het Bbl en NEN-normen moeten strikt gevolgd worden. In Nederland wordt aangeraden om afvoerkanalen te kiezen die gekeurd zijn voor de specifieke haard en die de juiste aansluiting bieden op het rookkanaal. Een rookgasafvoer die te weinig trek geeft of een onjuiste doorvoering kan leiden tot lekkage en verhoogde CO-concentraties in de ruimte. Een verslechterde trek kan rendement en verbranding negatief beïnvloeden. De kans op rook- en geuroverlast neemt toe als geveluitmondingen worden toegepast bij systemen die door de fabrikant niet zijn voorgeschreven.

Een muurdoorvoer is in veel gevallen mogelijk voor gaskachels, maar vereist zorgvuldige afstemming met de fabrikant en de installateur. Houd rekening met afstandsnormen tot brandbare elementen, ventilatieopeningen en mogelijke tegenwind bij externe vlakken. Het rookkanaal moet voldoen aan de eisen van de fabrikant en de nationale normering (NEN 2757), inclusief eventuele vereisten voor verdunningsfactor en bevestiging. Voor pelletkachels geldt dat de normering en regelgeving sinds 2012 zijn aangepast zodat pelletkachels onder dezelfde categorie vallen als houtkachels in NEN 2757. Een geveluitmonding bij pellet- of houtkachels is in veel situaties niet toegestaan volgens de huidige regelgeving en Bouwbesluit. Een gesloten toestel met buitenluchttoevoer kan onder bepaalde condities wel voldoen aan de eisen, maar vereist een concentrische rookgasafvoer in sommige gevallen en moet altijd worden geïnstalleerd volgens de fabrikantenvoorschriften.

Specifiek advies voor pelletkachels: een concentrische rookgasafvoer wordt in de meeste Europese landen als alternatief gebruikt, maar in Nederland is het doorgaans niet toegestaan vanwege veiligheids- en prestatieoverwegingen. Een katalysator in pelletkachels kan de uitstoot reduceren, maar werkt optimaal bij hogere rookgastemperaturen en vereist regelmatig onderhoud. De installatie van pelletkachels moet plaatsvinden volgens de voorschriften van de fabrikant en na wijzigingen moeten keuringen opnieuw plaatsvinden. Een verkeerd geïnstalleerde afvoer is een veelvoorkomende oorzaak van problemen zoals roetaanslag of uitvallen van de waakvlam.

Tot slot: in de nieuwe woning ben je verplicht om een gashaard te kiezen die voldoet aan de gesloten- toestel-eisen (luchttoevoer van buitenaf), waardoor geveldoorvoer minder nodig is. Een muurdoorvoer is mogelijk, maar vereist juiste materialen en kennis. Raadpleeg altijd een erkende NHK-specialist voor advies op maat en betrouwbare installatie.

tags: #gashaard #afvoer #onder #vloer