De dakbedekking is de buitenste huid van het dak en omvat een breed scala aan materialen, elk met zijn eigen eigenschappen, duurzaamheid en esthetische kenmerken. In dit overzicht komen de belangrijkste dakbedekkingen aan bod, met aandacht voor gewicht, levensduur, toepassingsgebieden en enkele technische nuances rondom constructie en isolatie.
Aluminium en metaalplaten
Aluminium kan in verschillende kleuren worden geanodiseerd wat de architect zeker kan aanspreken. Aluminium dakpanplaten komen voor als pan/plaat-varianten, terwijl profielplaten, leien of shingles ook mogelijk zijn. Een pannendak van aluminium biedt vaak een lange levensduur en gewicht dat lager ligt dan sommige traditionele materialen.
Bitumen en varianten
Bitumen wordt vooral op platte daken toegepast en kan in rollen of shingles geleverd worden. De levensduur van bitumen is niet zo heel lang; door steenslag op het bitumen of ballasten is er meer bescherming tegen UV-straling. APP-gemodificeerd en SBS-gemodificeerd bitumen blijven langer meegaan omdat ze elastischer zijn dan normaal bitumen. In verschillende kleuren leverbaar. Op hellende daken oogt bitumen vaak wat goedkoper; op platte daken zie je het dak minder vaak.
In plaats van bitumen kan EPDM of PVC worden toegepast.
Bitumen wordt met een brander aan de ondergrond bevestigd.
Kernmaterialen en andere dakbedekkingen
- ECb: Ethyleen Copolymeer Bitumen; een kunststofmix die UV-bestendig en elastisch is.
- EPDM: folie of rol als dakbedekking, UV-bestendig, beschikbaar op rollen, folie op maat en als leien; bevestiging door lijmen, mechanisch of met ballast, ook in wit verkrijgbaar.
- Leien en leipan: leien van leisteen; leipan kan keramisch, van beton, vezelcement of kunststof zijn en in diverse kleuren geleverd worden.
- Leisteen, koper en zink: koper heeft een zeer lange levensduur en kleurverandering naar patin kopergroen; zink is UV-bestendig en kan met fels worden uitgevoerd.
- Profielplaat: lichtgewicht dakbedekking, vaak toegepast op loodsen; kan isolatie aan de onderzijde hebben en diverse coatings.
- PVC: UV-bestendig kunststof, vooral veel toegepast op platte daken; verkrijgbaar in diverse kleuren en als rollen of folie op maat.
Golfplaten en groendaken
Golfplaten zijn golvende profielplaten en zijn historisch toegepast op loodsen en bijgebouwen, maar tegenwoordig ook op woningen. Voor een hellend groendak kunnen platen als basis worden toegepast, waaronder golfplaten of meer platte platen. Een groendak (groendak, sedumdak) omvat een dichte vegetatielaag die op een extra dakstructuur ligt, meestal op een betonnen dak met verschillende afwerkingslagen zoals dampscherm, isolatie, waterdichte laag, drainagelaag en substraat met sedum/planten.
Voordelen en nadelen van groendaken
- Voordelen: verkoeling in de zomer, biodiversiteit, retentie van hemelwater, esthetiek, mogelijk combineren met zonnepanelen, en een stedelijk groen-gevoel.
- Nadelen: hogere aanlegkosten, onderhoud, lekkages mogelijk, complexe combinatie met PV-panelen, extra gewicht, en waterretentiebeheer vereist.
Hout, riet en mosdaken
Hout wordt zelden toegepast als dakbedekking vanwege weersinvloeden en kortere levensduur, maar kan ecologisch of architectonisch gewenst zijn. Riet wordt toegepast bij boerderijen en voor een landelijke uitstraling. Mosdaken hebben voordelen door gewicht en beperkte dikte, maar mos droogt sneller en verliest kleur, waardoor sedumdaken vaker de voorkeur krijgen.
Sandwichpanelen en dakgevels
Sandwichpanelen bestaan uit twee harde zijden met isolatiemateriaal ertussen en kunnen op dragende balkconstructies bevestigd worden of zelfdragend zijn. Ze komen veel voor bij utiliteitsgebouwen en kunnen ook toegepast worden voor gevels. De panelen variëren in gewicht afhankelijk van isolatiedikte en afwerking; sommige panelen zijn extreem licht (<10 kg/m2). Leveranciers zoals Isobouw, Kingspan en Unilin bieden diverse systemen en varianten.
Isolatie en dakopbouw
Isolatie vormt een belangrijk onderdeel van dakconstructies en wordt geadviseerd met aandacht voor detaillering om koudebruggen te voorkomen. Er zijn verschillende isolatiematerialen, waaronder natuurlijke materialen zoals kalkhennep, en synthetische zoals glaswol en steenwol. Drukvaste isolatie is vereist bij toepassingen zoals terrasdaken en parkeerdaken. VIP (vacuumisolatiepanelen) bieden extreem hoge isolatiewaarde bij dunne diktes, bijvoorbeeld Optim-R van Kingspan met λ-waarde 0,007 W/mK. Na-isolatie van daken kan zowel aan de buiten- als aan de binnenzijde plaatsvinden, afhankelijk van dakconstructie en veiligheidseisen.
Hemelwaterafvoer en riolering
Hemelwaterafvoer (DWA, regenwaterafvoer) voert regenwater van daken naar riolering of naar infiltratiesystemen zoals wadi's. Uitlopen kunnen onderuitloop of zijuitloop zijn; de grootte van regenpijpen (60-190 mm) moet passend zijn bij regenval en dakoppervlak. Bij grootschalige regenval is het verstandig de afvoer te dimensioneren op hogere capaciteiten. Pluvia-systemen en centrale afvoer kunnen helpen bij het efficiënt verzamelen van hemelwater.
Belastingen en veiligheidsfactoren
Belastingen op daken bestaan uit permanente belasting (massa van dragende elementen, dakbeschot en dakbedekking) en veranderlijke belasting (regen, sneeuw, wind, personen en goederen). Voor daken met een helling tussen 0 en 15 graden wordt de veranderlijke belasting op 1 kN/m2 gesteld; bij hogere hellingen kan dit oplopen tot nul voor sommige scenario's. Sneeuwlast kent standaardwaarden zoals 70 kg/m2, met hogere veiligheidsklassen voor industriële daken. Windbelasting wordt geregeld volgens normen zoals NEN-EN 1991-1-4, met nationale bijlagen voor windbelasting.
Groeiende en multifunctionele daken
Naast groendaken bestaan er ook andere klimaatdaken en multifunctionele daken die verschillende functies combineren: waterretentie, biodiversiteit, esthetiek en (in combinatie met PV-panelen) energiebesparing. Een groendak kan bijvoorbeeld samen met zonnepanelen zorgen voor betere opbrengst door lagere daktemperaturen en extra ballast zonder extra doorvoeren. Een groendakpan kan een deel van een pannendak groendak maken, wat het architectonische speelveld uitbreidt.
Deel 1 de basis.Hoe maak je een plat dak. Storm vast .Ronald de dakdekker vertelt
| Dakbedekking | en gewicht (rough schatting) | Toepassingsgebied | Levensduur (indicatief) |
|---|---|---|---|
| Bitumen (APP/SBS) | Laag tot matig zwaar | Platte daken | Licht tot gemiddeld |
| EPDM/PVC | Licht | Platte daken | Lang |
| Aluminium dakpanplaat | Relatief licht | Hellende daken, gevels | Lang |
| Koper | Zeer zwaar | Hoogwaardige daken | Zeer lang |
| Groendak | Zwaar | Platte en hellende daken | Lang |
Samengevat biedt het dak een waaier aan opties, elk met specifieke gewichtsklassen, installatiemethoden en levensduur. De keuze voor een dakbedekking hangt af van draagkracht, klimaat, esthetiek en gewenste functionaliteit zoals waterberging, isolatie en esthetische waarde.