In de wet staat dat beide buren te allen tijde kunnen vorderen dat de ander meewerkt aan het oprichten van een scheidsmuur op de erfgrens met een hoogte van twee meter, tenzij verordeningen of lokale gewoonten anders regelen. De buren moeten in gelijke delen bijdragen aan de kosten van de afscheiding. Een scheidsmuur is een muur of een schutting die als scheidsmuur geldt; een coniferenhaag daarentegen is geen scheidsmuur maar kan wel als erfafscheiding dienen.
Als er nog geen scheidsmuur op de erfgrens staat, kan de vordering tot oprichting worden toegewezen als er sprake is van onvoldoende privacy en er geen muur bestaat. Staat er al wel een scheidsmuur, dan gelden regels voor vervanging en vernieuwing. De Hoge Raad heeft in december 2019 besloten dat een coniferenhaag geen scheidsmuur is, al kan deze wel als erfafscheiding dienen. De vordering verjaart niet.
Wat is precies een scheidsmuur?
Een muur en een schutting zijn beiden scheidsmuren. Als er al een scheidsmuur op de erfgrens staat, heeft het zin om de oprichting van een andere afscheiding niet te vorderen. De scheidsmuur die er al is, is mandelig; dit betekent dat hij gemeenschappelijk eigendom is. Voor het vernieuwen van een mandelige scheidsmuur moeten de buren meewerken als dit technisch noodzakelijk is. Een scheidsmuur op eigen grond plaatsen geeft volledige zeggenschap, maar grondaard kan na verloop van tijd door verjaring eigendom van de buren worden.
Wat gebeurt er bij een bestaande erfafscheiding?
Als er al een scheidsmuur of erfafscheiding staat op de erfgrens, geldt er meestal geen vordering tot oprichting. In dat geval is de huidige afscheiding mandelig en vereist vernieuwen alleen als noodzakelijk. Een eigen schutting op eigen grond betekent dat u eigenaar bent van uw kant en geen toestemming van de buren nodig heeft, maar pas als de scheidsmuur niet op de grens ligt en niet mandelijk is. De wetten spreken duidelijke taal: de erfafscheiding die op de grens staat kan alleen samen met de buren vernieuwd worden als dat noodzakelijk is.
Hoe hoog mag een schutting of erfafscheiding zijn?
De maximale hoogte ligt meestal op 2 meter als de schutting aan de achterzijde staat en 1 meter aan de voorkant. Bomen en heggen hebben geen maximale hoogte. De hoogte kan per gemeente verschillen. Voor een schutting op eigen grond geldt dat u zelfstandig mag handelen, maar de grenzen en vergunningen blijven van toepassing.
Beplanting en begroeiing
Beplanting zoals heggen en klimplanten kunnen eveneens bepalend zijn voor de erfgrens, maar hebben andere regels dan bouwwerken. Een heg moet minimaal 50 centimeter van de erfgrens geplant worden; als de buren toestemmen, kan dit dichterbij geplaatst worden en schriftelijk bevestigd worden bij het kadaster. Begroeiing kan gevolgen hebben voor licht en privacy, en wortels kunnen schade veroorzaken aan de andere kant van de scheiding.
Praktische aanpak: samen een erfafscheiding plaatsen
- Verken de erfgrens: bepaal waar de grens ligt en betrek een landmeter indien nodig om misverstanden te voorkomen.
- Maak afspraken met de buren: wat wordt er geplaatst, wie betaalt wat, wie onderhoudt welke delen, en wat gebeurt er bij vernieuwing?
- Leg alles vast: bij samen plaatsen kan dit in een notariële akte of koopovereenkomst worden vastgelegd; als er geen overeenstemming is, kan men een rechter inschakelen of een schutting op eigen grond plaatsen.
- Overleg en schriftelijkheid: als buren niet willen meewerken, stuur een vriendelijke brief met het plan en een kostenraming; soms is bemiddeling nuttig.
Wat als de buren niet willen meewerken?
Als de buren niet willen meewerken, kunt u een schutting op eigen erf plaatsen of beplanting aanbrengen met een halve meter afstand tot de grens. U kunt naar de rechter stappen, maar dat kan leiden tot langdurige conflicten. Een mediator kan soms tot een oplossing komen zonder rechtszaak. Voor eenvoudige plannen is een voorbeeldbrief beschikbaar via de link in het artikel.
De verschillende scenario’s kort samengevat
- Schutting op erfgrens: kosten en onderhoud zijn gelijkelijk voor beide buren; leg afspraken vast.
- Schutting op eigen grond: u betaalt alle kosten en beheert eigen kant; de buren hebben geen medewerking nodig.
- Beplanting tegen erfgrens: andere regels; overleg en schriftelijke bevestiging bij het kadaster is aanbevolen.
- Vernieuwing van een mandelige scheidsmuur: vereist wederzijdse instemming en kostenverdeling; als buren niet meewerken, kan een eigen afscheiding op eigen grond genomen worden.
Wat gebeurt er bij verkoop of verhuur?
Bij verkoop moet je afspreken of de erfafscheiding die op de grens staat als gemeenschappelijk eigendom blijft of dat de nieuwe eigenaar ermee verder gaat. Eventuele afwijkingen van de erfgrens moeten regelmatig worden gemeld. Notariele akten en erfdienstbaarheden kunnen een rol spelen bij het bevestigen van rechten en plichten bij opvolgende eigenaren.
Samenvattend: bij een erfafscheiding op de erfgrens delen buren de kosten en onderhoud, tenzij de afscheiding op één eigendom ligt. Een scheidsmuur biedt privacy en duidelijkheid over eigendom, terwijl beplanting mogelijk voordelen biedt maar afhankelijk is van afspraken met de buren.
Suggesties voor actie
1) Ga na waar de erfgrens precies ligt en bespreek plannen vroegtijdig met de buren. 2) Leg afspraken schriftelijk vast, bij voorkeur in notariële akte als het om gedeelde eigendom gaat. 3) Controleer gemeentelijke regels en vergunningen via het Omgevingsloket. 4) Houd rekening met toekomstige verkoop: meld afwijkingen en leg afspraken vast om toekomstige conflicten te voorkomen.