Huus voor Sport en Cultuur in Zuidwolde: architectuur, ontwerp en gevelambitie met MD Lamel van grenenhout

Het project in Zuidwolde, een multifunctioneel onderkomen voor sport, cultuur en welzijn, toont een sculpturale gevel die beweging en verbondenheid ademt in een groene omgeving. Voor Metadecor betekent dit een uitdaging en kans tegelijk: de gevel is opgebouwd uit verticale MD Lamel elementen van grenenhout, in plaats van de gebruikelijke aluminium lamellen, waardoor het beeld van het gebouw sterk bepalend is voor de identiteit van het complex.

De beweging in het terrein rondom het gebouw komt terug in de gevel en de houten huid is expres gevormd om het gebouw ‘meanderen’. De architectuur leidt bezoekers vanzelf naar de entree en de verschillende functies, waarbij de keuze voor grenen logisch is in de bosrijke omgeving. Metadecor zorgt ervoor dat het zicht van binnen naar buiten (én vice versa) intact blijft, en de houten latten lijken het gebouw te omhullen met een warm en geborgen karakter ondanks het flinke volume.

Architectuur en programma

Het Wolderhuus biedt een divers programma met een totale vloeroppervlakte van circa 5.200 m2: een sporthal, bibliotheek, theaterzaal, zorgvoorzieningen, jeugdruimten en een centrale ontmoetingsruimte met horeca. Bij binnenkomst krijgen bezoekers in één oogopslag de verschillende functies te zien; het ontwerp verbindt deze functies via een centraal hart en een uitnodigende foyer met horeca.

De bouwvermogen is kleinschaliger aan de buitenkant maar complex van binnen: het grote volume van de sporthal vormt de ruggengraat, terwijl rondom kleinere ruimten zijn geplaatst die gerelateerd zijn aan cultuur, welzijn en jeugd. De locatie van een bestaande sporthal fungeert als uitgangspunt voor een nieuw, geïntegreerd complex dat de gemeenschap dient en aansluit bij de omgeving.

Parametrisch ontwerp en geveltechniek

De gevel bestaat uit houten latten die verticaal zijn aangebracht met horizontale lijnen die een golvende indruk geven. Ter plaatse van de entree strekt de golving zich naar voren en vormen de latten een luifel; op andere plekken fungeren de latten als een scherm voor de ramen. De lattengevel is parametrisch ontworpen, waarbij uitzicht, lichtinval en opwarming van het interieur parameters vormden. Dankzij dit ontwerp kon al vroeg in het proces worden bekeken of de ideeën haalbaar waren en kon de vorm worden geoptimaliseerd.

De constructie van het gebouw integreert verschillende ondergronden: prefab houten wandelementen, stalen constructiedelen en een aluminium vliesgevel. Het houten kader en de latten zijn ontworpen en getekend in 3D door betrokken partijen, terwijl de vliesgevel deels in 3D is getekend. De precieze maatvoering van de latten kon later worden ingevoerd in het productieproces van de gevel. Een lasergesneden kamvormige plaat werd toegepast om de positie van elke plank ten opzichte van het frame vast te leggen, waardoor contact tussen hout en aluminium wordt geminimaliseerd en hoekverdraaiing mogelijk blijft.

BIM en uitvoering

Het project werd ontwikkeld met behulp van BIM, wat vooral hielp bij de fijnafstelling van montagebeugels op de onderliggende constructie. De gevel werd toegepast op verschillende ondergronden en het grootste deel van de onderdelen is door verschillende partijen in 3D ontworpen; de houten stijlen en dwarsbalken van de vliesgevel zijn wel in 3D getekend. De positie van de bibliotheek was van meet af aan cruciaal voor het ontwerp, aangezien deze ruimte verbindingen legt met de overige functies in het gebouw. De volwassen collectie bevindt zich achterin de ruimte, aansluitend op de uitleef- en zithoeken; tegenover de bar bevindt zich de bibliotheek voor kinderen en een afgesloten hoek waar ouders kunnen voorlezen met zicht op de centrale ontmoetingsruimte.

Materiaalkeuze en duurzaamheid

De keuze voor grenen groen in de omgeving is logisch, en MD Lamel laat vanuit binnen naar buiten zicht toe en behoudt de kijk vanuit de buitenkant. De gevel is deels opgebouwd uit hout en gecombineerd met aluminium en staal, wat zorgt voor een evenwicht tussen warmte en structurele robuustheid. Het casco van de oude sporthal is hergebruikt; het houtwerk uit de oude sporthal is gedemonteerd en toegepast als binnenafwerking, terwijl de stalen spanten en de betonvloer blijven bestaan. Gevels, kozijnen en vliesgevels bestaan uit hout, en de fundering is uitgevoerd op zand om het gebruik van beton te beperken.

De energieneutraliteit van het gebouw is een belangrijk doel: gevels en de vorm van het gebouw zijn opgezet vanuit een zonnestudie met groen op de platte daken, en zo wordt optimaal geprofiteerd van zon. De gevel levert circa 40% meer daglicht en reduceert het energieverbruik met circa 30% in vergelijking met traditionele bouwmethoden.

Verhaal van het project en realisatie

Het project werd ontwikkeld door Bct architecten, ingenieurs & adviseurs en The ArchiTech Company (ATC) en voltooid in samenwerking met Hesco Bouw uit Stadskanaal. De bouwstrategie omvatte het behoud van de oude sporthal, de vergroting van het volume en de integratie van theater, zalen en kantoren. De gevel met golvende houten latten is grotendeels 3D-gevisualiseerd en 3D-ontworpen, waardoor de verschillende bouwmethoden op elkaar konden worden afgestemd. Het door ATC gefaciliteerde ontwerp maakte een nauwe koppeling mogelijk tussen de houten en stalen onderdelen en de uiteindelijke uitvoering.

De Dag van de Bouw in juni bood geïnteresseerden de gelegenheid om een eerste indruk te krijgen van het toekomstige Huus voor Sport en Cultuur. Het projectkost circa 14 miljoen euro en moet begin 2023 gereed zijn, waarbij de eerste discussies over draagconstructies en belastingen voortdurend in het teken stonden van integratie tussen oud en nieuw, en van het behoud van de oorspronkelijke sporthal en dak.

Inrichting en interieurervaring

In het interieur weerspiegelt de houten lattengevel de buitendetal aspecten terug: warme groen-, geel- en aardetinten bepalen de sfeer. De centrale ontmoetingsruimte bevat een gezellige bar en de vloer is uitgevoerd in gietvloer met een groot karpet in de vorm van de gemeentegrenzen van De Wolden. Een eyecatcher is een grote boomhut die verwijst naar de bosrijke omgeving: deze hut is bekleed met houten latten afkomstig uit de oude gymzaal en herinterpreteert op speelse wijze de verbinding tussen sport en cultuur. De bibliotheek, inclusief een lees- en speeljongerenhoek, is zo ingericht dat de collecties en de functies logisch zijn gepositioneerd ten opzichte van aangrenzende ruimtes en voorzieningen.

Logistiek, complexiteit en samenwerking

Het project vereistte nauwe afstemming tussen verschillende partijen en bouwmethodes. De draagconstructies, belasting en prefab componenten werden zorgvuldig afgestemd, en de samenwerking tussen aannemers, ontwerpers en leveranciers was essentieel voor een soepele realisatie. De gevel is bevestigd op verschillende ondergronden, met uitzondering van de vliesgevel. De 3D-tekeningen en BIM-ondersteuning speelden een cruciale rol bij het bereiken van precieze montage en uitlijning van de houten latten met de aluminium achterconstructie.

Het Huus voor Sport en Cultuur in Zuidwolde is daarmee een icoon in het landschap: een gebouw dat de verbinding zoekt tussen groen, sport en cultuur, met een gevel die de omringende bomen en bochtige paden reflecteert. De combinatie van hout en staal, oud en nieuw, vormt een samenhangend geheel dat zowel functioneel als poëtisch is in zijn relatie tot de omgeving.

tags: #gevel #bibliotheek #zuidwolde