Toepassing van verticale gevelschermsystemen wordt steeds gangbaarder bij duurzaam telen. Ze beschermen de plant niet alleen tegen schadelijke instraling van de zon, maar hebben ook het vermogen om zonlicht te reduceren, lichtuitstoot te voorkomen en om energie te besparen door het vasthouden van warmte. Zo dragen verticale schermen voor een deel bij aan duurzaamheidsdoelstellingen.
Waarom gevelscherming bij kassen?
Verticale schermsystemen worden toegepast in Venlo-, breedkap- en foliekassen. Daarbij hangt het schermdoek met clips aan de onderzijde van de gording. De aandrijving van het schermdoek vindt plaats via een wikkelbuis door een GXP-motorreductor. De GXP is speciaal ontwikkeld voor verticale schermingsdoeleinden. Maximale schermingscapaciteit, perfecte sluiting. Specialistische aandrijving, minimale inbouwruimte. Grote lengtes schermen mogelijk. Zeer strakke schermen. Extra strakke schermen bij toepassing dacronband. Zeer eenvoudig te installeren.
Toepassing van verschillende verticale schermsystemen wordt steeds meer gemeengoed bij duurzaam telen. Ze beschermen de plant niet alleen tegen schadelijke instraling van de zon, maar hebben ook het vermogen om zonlicht te reduceren, lichtuitstoot te voorkomen en om energie te besparen door het vasthouden van warmte.
Teelt en veiligheid in historische kassen
In de botanische tuin van een monumentale kas kwam een belangrijke vraag naar voren: is het glas in de dakconstructie nog veilig én geschikt voor het behoud van de planten? De kas in kwestie is een indrukwekkend staaltje historische architectuur en een geliefde plek voor bezoekers. Door de jaren heen begonnen echter bepaalde problemen steeds zichtbaarder te worden. De glazen dakplaten, ooit helder en doorschijnend, vertoonden een witte waas. Voor de eigenaar was het duidelijk: er moest iets gebeuren. De kas werd zowel door medewerkers als bezoekers intensief gebruikt, waardoor veiligheid een essentiële factor werd.
Daarnaast was het behoud van het unieke ecosysteem van de kas van groot belang. Een grondige inspectie bracht aan het licht dat de verouderde glazen panelen niet meer aan de moderne normen voldeden. Vijf jaar geleden werd door de gemeente een eerste veiligheidsmaatregel opgelegd. Om het risico van vallend glas bij breuk te minimaliseren, werd een speciale plakfolie aan de onderzijde van de glazen panelen aangebracht. Deze oplossing bood echter slechts een tijdelijk antwoord. De vochtige en warme omstandigheden in de kas-met een luchtvochtigheid van bijna 100% en temperaturen die zelden onder de 15°C komen-maakten de folie kwetsbaar. Moderne bouwvoorschriften, zoals vastgelegd in NEN 2608, stellen gelaagd veiligheidsglas verplicht in openbare ruimtes. Dit type glas is niet alleen sterker, maar ook veiliger. Bij breuk blijven de scherven vastzitten aan een kunststof tussenlaag, meestal van PVB (polyvinylbutyral). Dit vermindert het risico op ernstige verwondingen aanzienlijk.
Lichtdoorlatendheid en plantengroei
Het type glas in een kas heeft niet alleen gevolgen voor de veiligheid, maar ook voor de plantengroei. Het lichtspectrum dat door het glas wordt doorgelaten, speelt een cruciale rol. Planten gebruiken licht voor fotosynthese, waarbij chlorofyl a en b blauw en rood licht absorberen om energie op te wekken. Gelaagd glas met standaard PVB-folie heeft echter een nadeel: het blokkeert vaak een groot deel van het UV-licht. Hierdoor ontstaat een uitdaging voor botanische kassen, waar het behoud van planten van vitaal belang is.
Bij het vervangen van het dakglas stonden twee prioriteiten centraal: veiligheid en plantengroei. Na uitgebreid onderzoek werd gekozen voor gelaagd veiligheidsglas met een UV-doorlatende PVB-folie, zoals Trosifol UV+. Deze folie combineert de voordelen van veiligheid en lichtdoorlatendheid. Hoewel monolithisch glas (enkelglas) een hogere lichttransmissie biedt dan gelaagd glas, heeft het grote veiligheidsnadelen. Bij breuk valt dit glas in scherpe scherven uiteen, wat een groot risico vormt in een publieke omgeving. Bovendien bleek het opnieuw aanbrengen van plakfolie geen duurzame optie, gezien de nadelige effecten van de hoge luchtvochtigheid in de kas.
UV-bestendigheid en lange termijn betrouwbaarheid
Een van de belangrijkste vragen was hoe goed de UV-doorlatende folies bestand zijn tegen de extreme omstandigheden in de kas. Onderzoek door Peutz in samenwerking met TÜV Nederland toonde aan dat deze folies langdurig UV-straling kunnen weerstaan. Volgens testen gebaseerd op NEN-EN-ISO 12543 bleven de eigenschappen van de folies behouden na 2000 uur blootstelling. Naast het testen van de folie werden ook valtesten uitgevoerd om het breukgedrag van het bestaande glas te analyseren. De plakfolie bleek geen duurzame optie voor de toekomst. De keuze voor gelaagd veiligheidsglas met een UV-doorlatende PVB-folie bleek een schot in de roos. Dankzij het gebruik van een gespecialiseerd glasproduct blijft de kas nu veilig én gunstig voor planten.
Praktische aspecten van gevelscherming
Verwerking en montage van verticale schermsystemen vereisen specifieke onderdelen: GXP-motorreductor, koppelbussen, montagebeugels, Dacronband, voedings- en besturingskabel, kabelrups met bevestigingset. Deze elementen vormen samen een betrouwbaar en efficiënt systeem voor actieve gevelbescherming die gemakkelijk te installeren is en lange lengtes scherm mogelijk maakt.
Een integrale aanpak combineert veiligheid, klimatisering en plantenwelzijn. Door het gecontroleerde glaswerk en de geïntegreerde schermsystemen kunnen kassen zowel schaduw bieden bij intense zomerdagen als warmte vasthouden in koelere periodes, wat bijdraagt aan energiebesparing en minder lichtuitstoot.
Voordelen en toepassingen in de landbouw
- Verbeterde controle van zoninstraling en temperatuur in de kas.
- Verminderde lichtuitstoot en energiebesparing door warmtevasthouding.
- Bescherming tegen UV-straling met behoud van essentieel kalltlicht voor planten.
- Veiligheidsvoordelen in kassen met verouderd glas door gebruik van gelaagd veiligheidsglas en UV-doorlatende folies.
| Onderdeel | Functie | Voordeel |
|---|---|---|
| GXP-motorreductor | Aandrijving van schermdoek | Specialistisch en efficiënt |
| Koppelbussen en montagebeugels | Bevestiging van systeemonderdelen | Zeker en robuust |
| Dacronband | Spanning en strakkheid van doek | Zeer strak scherm, betere afsluiting |
| UV-doorlatende PVB-folie | UV-doorlatendheid en veiligheid | Behoud plantengroei en veiligheid |