Een airco in je caravan of camper is een heerlijk luxe item. Een airco voor een caravan is een speciaal ontworpen systeem dat zorgt voor een aangenaam binnenklimaat, zelfs in de warmste zomerdagen. Het biedt verkoeling en comfort tijdens je verblijf in de caravan, zodat je kunt genieten van een goede nachtrust en ontspanning. Daarnaast kunnen sommige airco’s voor caravans ook verwarmingsfuncties bieden, waardoor je het hele jaar door kunt genieten van een comfortabele omgeving.
Soorten airco’s voor campers en caravans
Binnen de categorie airco voor camper zijn er vier soorten airco’s: de dakairco, de bankairco (inbouw), de mobiele airco en de split airco. Elke soort heeft zijn eigen voor- en nadelen, die we hieronder bespreken.
Dakairco
Een dakairco voor caravans en campers wordt op het dak geïnstalleerd, waarbij geen interieurruimte verloren gaat. De dakairco wordt geïnstalleerd op het dak van je caravan of camper op de plek van het dakluik. Een ideale plek voor een airco, want je raakt namelijk geen ruimte kwijt in je caravan of camper. Warme opstijgende lucht wordt door de airco opgezogen, de airco koelt die lucht af en blaast de koele lucht weer naar beneden in de caravan. De dakairco pakt de warme, opstijgende lucht direct op, waarna het gekoeld wordt.
Het grote voordeel van de dakairco is dat hij vrij eenvoudig te installeren is. De airco is één gesloten unit die je eenvoudig op het dak plaatst. Daarna is het slechts een kwestie van de stroomvoorziening aansluiten en je kunt de airco gaan gebruiken. Een dakairco vereist geen ingewikkelde installatie. Het lijkt sterk op een dakraam plaatsen.
Het grote nadeel is het gewicht: een dakairco weegt gemiddeld rond de 30 kilo (bij onze dakairco's is de buitenunit op het dak circa 29,5 kg, plus een lichte binnenunit van circa 2,7 kg). Doordat het volledige gewicht van de airco op het dak ligt heeft dit een negatieve invloed op de rijeigenschappen. Want, zoals we in onze video over de belading uitleggen, willen we de zware spullen het liefst zo laag mogelijk hebben. Anders kan de caravan meer gaan deinen en overhellen in bochten.
Tot slot wordt bij de dakairco de koude lucht vanaf slechts één plaats de caravan ingeblazen. Dit is via de uitblaas openingen in het binnenkader van de dakairco. De dak airco wordt geplaatst op het dakraam, hierdoor mist u de lichtinval. Omdat de complete airco unit op het dak ligt en daarmee dus in de buitenlucht aanwezig is, maakt de dakairco ook meer herrie voor de omgeving dan een bankairco.
Bankairco (inbouw)
Een bankairco, ook wel inbouw airco genoemd, wordt onder de bank, het bed of in een opbergruimte van een caravan of camper geplaatst. De bankairco ligt vaak onder één van de banken of onder het bed in de caravan. De airco unit zuigt de lucht aan van onder de caravan en koelt deze. Vervolgens blaast de airco de koele lucht uit via een buizensysteem met uitblaas openingen die verdeeld kunnen worden door de caravan.
Het voordeel ten opzichte van een dakairco is dat je niks op je dak hebt en dat het gewicht laag bij de grond ligt, waardoor het minimale invloed heeft op de rijeigenschappen van de caravan. Het feit dat de bankairco laag bij de grond onder een bank of bed ligt zorgt voor betere rijeigenschappen. Doordat de bank airco binnen in de caravan is ingebouwd is hij meestal ook minder luidruchtig voor de omgeving.
Nadelen zijn dat de bankairco kostbare laadruimte inneemt en dat de installatie complexer kan zijn wanneer je de koude lucht over meerdere ruimtes wilt verdelen. Bij de installatie van de bankairco kun je zelf kiezen hoe uitgebreid je de installatie wilt maken en daarmee ook hoe goed je de koude lucht door de caravan wilt verdelen. Je kunt er ook voor kiezen om de uitblaas openingen echt te verdelen over de verschillende ruimtes van de caravan. Hierdoor krijg je een veel betere verspreiding van de koude lucht en een gelijkmatiger klimaat in de caravan. Het nadeel is dat je veel meer materiaal (luchtslang & bevestigingsmateriaal) nodig hebt voor de inbouw en dat het netjes monteren en wegwerken van de slangen veel tijd in beslag neemt.
Mobiele airco
Als je niet wilt investeren in een bank- of dakairco voor je caravan of camper, is een mobiele airco een handige optie. Bij een mobiele airco hoef je alleen een stekker in het stopcontact te steken. Deze betaalbare oplossing is ook geschikt voor gebruik in kleine ruimtes thuis. Je hangt dan simpelweg de slang naar buiten door een raam of deur om de warme lucht af te voeren.
De mobiele airco is laag in prijs en eenvoudig in gebruik, maar doorgaans minder krachtig dan dak- of bankairco’s. Als je geen dakraam (of kan deze niet open) hebt, dan is een mobiele airco een prima alternatief. Houd er wel rekening mee dat je een raamhoes of deurhoes gebruikt, anders komt de warme lucht via de kier alsnog naar binnen.
Split-unit airco
Een split-unit-airco - ook wel mobiele airco genoemd in sommige contexten - bestaat uit twee delen die aan een raam worden gehangen: een binnen- en een buitenunit die met een flexibele leiding met elkaar zijn verbonden. In vergelijking met dakairco’s zijn splitmodellen meestal minder krachtig, maar wel stiller. De lawaaiige compressor hangt buiten, wat in de praktijk zorgt voor een stillere binnenruimte.
Technische specificaties: vermogen, gewicht en verbruik
Het wattage verbruik van een airconditioningsysteem in een caravan kan variëren afhankelijk van het merk en het type. Het kan variëren tussen de 1.000 en 2.500 watt. De meeste airco’s voor campers en caravans zijn zogenaamde dakairco’s. De meeste dakairco's werken op 230 volt wisselstroom. Op campings met stroomaansluiting kunnen 230V-dakairco’s zonder omvormer worden gebruikt.
Het gewicht van een airco voor een caravan kan variëren afhankelijk van het merk en het type. Doorgaans varieert het gewicht tussen de 22 en 43 kilogram. Een dakairco weegt gemiddeld rond de 30 kilo (buitenunit circa 29,5 kg plus binnenunit circa 2,7 kg). Het ontwerp van sommige moderne modellen is lichter; de Shark IV weegt ook minder dan vergelijkbare modellen, wat de montage eenvoudiger maakt en het dak van de camper minder belast.
| Type | Gewicht (kg) | Vermogen (W/Btu) | Stroom |
|---|---|---|---|
| Dakairco (gem.) | ~30 | 1.500-3.000 W | 230V, 6-16A |
| Bankairco | 25-35 | 1.200-2.500 W | 230V |
| Mobiele airco | 15-20 | 800-1.800 W | 230V |
| Split-unit | 15-25 | 800-2.500 W | 230V |
Invloed van gewicht op rijgedrag en stabiliteit
Doordat het gewicht van een dakairco op het dak ligt heeft dit een negatieve invloed op de rijeigenschappen. Want we willen de zware spullen het liefst zo laag mogelijk hebben. Anders kan de caravan meer gaan deinen en overhellen in bochten. Laag is altijd beter. Alleen gewicht achter de as beïnvloedt de stabiliteit in ernstige mate. Als de dakairco in het midden of voor de as zit, zal het maar heel weinig uitmaken.
In de praktijk melden veel ervaringsdeskundigen dat zij geen negatief rijgedrag ervaren met een dakairco. Die mensen hebben allen een redelijk zware trekker; als je een lichte trekker hebt zal je het misschien wel merken. Voor mijn gevoel heb ik daar door geen negatief rijgedag. Ik rijd maximaal 100km/h daar waar het mag. Volgens de ervaringsdeskundige hierboven melden zou het geen probleem mogen zijn.
Het is raadzaam om eerst even bij een caravanspecialist te informeren of de constructie van de caravan het gewicht van een dakairco kan dragen. Hierbij is het wel belangrijk om rondom het gat extra versteviging in het dak aan te brengen aangezien de dak airco al snel ruim 30kg weegt. Zorg ervoor dat u een plaat tussen de airco en het dak plaatst. Deze moet van weersbestendig en niet rottend materiaal zijn. Een voorbeeld hiervan is Trespa.
Elektrische aspecten en softstart
Wanneer een elektrisch apparaat iets koelt of verwarmt, dan vraagt dat over het algemeen veel stroom. De meeste airco’s werken op 230 volt wisselstroom. Problemen kunnen echter ontstaan als de stroomvoorziening van de camping niet is voorbereid op de hoge opstartstromen, die vooral bij oudere airconditioners kortstondig optreden. Veel fabrikanten geven daarom aan tot welke stroomsterkte (in ampère) de aansluiting op de camping moet zijn beveiligd voor het gebruik van het apparaat. Bij de gemiddelde kampeerplek ligt de stroomsterkte tussen de 6 en de 10 ampère. Als je naast je airco ook nog veel andere elektrische apparaten wilt gebruiken, kun je het beste kiezen (indien beschikbaar) voor een plek met 16 ampère.
Een softstart is een elektronische module die voorkomt dat een airco bij het opstarten een grote stroompiek vraagt. Met een softstart wordt die piek vaak gehalveerd of nog verder teruggebracht. Het voordeel? Bij off-grid gebruik kan een softstart het verschil maken tussen wel of geen airco kunnen draaien.
Als je voornamelijk op plekken zonder stroomaansluiting verblijft en wil je de airco zonder omvormer aansluiten op de 12V-accu van je camper? Kies dan een model dat op 12 volt werkt. Een airco op de huishoudaccu’s gebruiken is mogelijk, maar het vraagt om een doordachte aanpak met een flinke omvormer en vooral voldoende stroomcapaciteit. Een omvormer is een eis wanneer je vrij in de natuur met de camper een 230 volt airco wilt aanzetten.
Een voorbeeld: bij de Dometic Freshjet met 1.500W koelvermogen is de gemeten stroom op 230V 3.1A, wat neerkomt op circa 720W gevraagd vermogen. Om minimaal de softstart aan te kunnen hebben hebben we een omvormer nodig die continu minimaal 1.080W kan leveren; in de praktijk kiezen we daarom een omvormer met continu vermogen rond 1.400W. Voor gebruik op accu’s is een lithiumaccu de beste keuze: deze kan veel hogere ontlaadsnelheden leveren dan AGM-loodzuuraccu’s.
Praktische tips voor installatie en gebruik
- Laat het installeren van een dakairco door professionals uitvoeren: het inbouwen van airco’s zijn professionele inbouwklussen en wordt aangeraden om deze niet zelf uit te voeren.
- Gebruik voor de plaatsing van de uitstroomopeningen alleen speciale koude luchtslangen; bij gebruik van ringverwarmingsslangen kan er schade ontstaan.
- Zorg ervoor dat u de uitstroomopeningen hoog in het interieur plaatst. Hierdoor valt de koude lucht naar beneden en haalt u de meeste efficiëntie uit uw airco.
- Koel de zaak ruim voordat je gaat slapen en gebruik ventilatie of een isolatiehoes om koelte vast te houden.
- Controleer of je dakruimte vrij is van zonnepanelen en schotelantenne zodat een dakairco kan worden geplaatst.
- Weeg de voor- en nadelen van dakairco versus bankairco voor jouw voertuigindeling: gewicht op het dak vs. verlies van opbergruimte.
Populaire modellen en aandachtspunten bij aanschaf
Met zoveel verschillende opties voor een airco voor je caravan kan het overweldigend zijn om de beste keuze te maken. Belangrijke overwegingen zijn: lengte en indeling van het voertuig, isolatie, stroomvoorziening, geluidsniveau en gewicht. De serie GREE Shark Slim Inverter airco's is speciaal ontwikkeld voor campers en caravans en biedt betrouwbare airconditioning met een laag geluidsniveau en een strak ontwerp. De Shark Slim Inverter is een moderne dakairco die gebruikmaakt van invertertechniek. Deze techniek voorkomt dat het systeem steeds aan- en uitgaat zodra de temperatuur wisselt. In plaats daarvan houdt een slimme sensor de lucht continu in de gaten.
Een aantal veelgenoemde modellen (voorbeeldlijst) zijn: Telair Silent 5.400H dakairco, Telair Silent 7.400H dakairco, Truma Saphir Compact, Dometic Freshjet-series, Eurom AC-modellen en Mestic RTA-series. Bij de Mestic RTA-1700L (€ 1.429) kun je rekenen op dakairco voor voertuigen tot 7 meter en milieuvriendelijk koudemiddel R290. De Mestic RTA-2500L (€ 1.595) is geschikt voor campers en caravans tot 8 meter met een koelvermogen van 2.650 watt.
Veelgemaakte praktijkervaringen en overwegingen
Ervaringen van camperaars lopen uiteen. Sommige gebruikers geven aan dat zij geen negatief rijgedrag merken en dat het gewicht in de praktijk goed te compenseren is door belading, terwijl anderen voorzichtig zijn bij een lichte trekker of een al matig stabiele combinatie. Een foute beslissing maken wat betreft koelen kan eigenlijk niet, maar wel wegens stabiliteit. Uiteindelijk doen beide airco's hun werk, dus een verkeerde beslissing wordt het nooit, mits je de constructie en belading goed in ogenschouw neemt.
Gebruik de airco met oog voor anderen op de camping en maak verstandig gebruik van walstroom of een geschikte aggregaat als je vrij kampeert. Een aggregaat kan uitkomst bieden, maar maakt geluid en stoot uitlaatgassen uit, dus plaats en aansluiting verdienen aandacht.
