Een paardenstal met een dichte vloer ‘vreet’ strooisel. Uit onderzoek van Wageningen University blijkt dat de hoeveelheden stro op manegebedrijven uiteenlopen van 10 tot 15 kilo per paard per dag, al naar gelang de grootte van de stal. De kosten van het strooisel variëren tussen de 250 en 1.450 euro. Tarwestro blijkt het goedkoopste strooisel en het zuinigst in het gebruik. Granuflex staltegels halveren het strogebruik. Doordat het stro droger blijft, worden besparingen gerealiseerd die kunnen oplopen tot wel 70%.
Granuband maakt al sinds 1994 drainerende rubberen staltegels die in samenwerking met Bos Rubber voor paardenstallen zijn ontwikkeld. De meeste stallen in Nederland beschikken over een betonnen vloer met een bed van stro (of ander strooisel) om de uitwerpselen op te vangen en de ondergrond zachter te maken voor paardenhoeven en -gewrichten. De stal moet wel over een goot beschikken om de urine af te kunnen voeren. De rubberen staltegels van Granuflex zijn gemaakt van extra grof rubbergranulaat, zodat het vocht direct door de mat loopt. “Het granulaat maken we van een speciale mix voertuigbanden”, zegt Edwin Kuiper, sales- en marketingmanager van Granuband. Uit diverse tests is gebleken dat de waterdoorlatendheid van de Granuflex rubberen staltegel voldoet aan de hoogste eisen die aan drainerende tegels worden gesteld. Wanneer het product aan het einde van zijn levenscyclus is, kunnen de tegels ingeleverd worden bij Granuband, waarna het rubber wordt gerecycled en kan worden hergebruikt. Daarmee is de Granuflex staltegel de meeste duurzame staltegel die in Europa verkrijgbaar is.
Een duidelijke vraag is wat nu precies het beste strooisel of systeem is voor welke stal. De ervaringen uit de praktijk tonen dat veel stallen kiezen voor een combinatie van tegels en strooisel per plas- en poepplek. In veel gevallen kan het plaatsen van Granuflex staltegels in combinatie met strooisel een forse reductie in strooibeleid opleveren. Uit de ervaringen blijkt ook dat het verwijderen van stro op een droge, doorlatende vloer het onderhoud vereenvoudigt en de stofbelasting verlaagt.
Welke vloer kiezen: tegel of strooisel
Er bestaan twee hoofdsoorten staltegels: drainerende en dichte. In beide gevallen moet de stal echt volledig worden bedekt met tegels zodat ze niet schuiven. Vele ervaringen uit de praktijk tonen aan dat een combinatie van tegels en strooisel vaak voordelig is: strooisel blijft nodig op plas- en poepplekken, terwijl tegels zorgen voor waterafvoer en verdamping. De Granuflex Vochtdoorlatende Staltegel is de enige vochtdoorlatende optie voor stallen met afvoer; ze dragen bij aan minder strooiselgebruik en eenvoudige reiniging. De Vloeistofdichte Puzzelmatten zijn ideaal voor stallen zonder afvoer en een vlakke ondergrond; ze houden vloeistoffen tegen en verminderen de hoeveelheid strooisel met circa 40-50%. Antislipmatten op Rol bieden flexibiliteit en veiligheid, zeker wanneer er geen afvoer is; ze zijn duur in aanschaf maar leveren comfort en minder slijtage aan hoef en gewrichten op.
De praktijkervaringen laten zien dat het gebruik van tegels in combinatie met strooisel op de plas- en poepplek een stabiel microklimaat biedt: paarden liggen warmer en droger, ijzers slijten minder, en het dagelijkse onderhoud wordt eenvoudiger. Een veelgehoorde ervaring is dat paarden comfortabeler staan en liggen op de rubberen tegels dan op puur stro. Dit leidt tot minder strooiselverbruik en een schoner, droger staloppervlak. Het nadeel kan zijn dat het volledige vloeroppervlak bedekt moet worden en dat het kostenplaatje in eerste instantie hoog is.
Praktijkvoorbeelden en ervaringen
- Technische voordelen: granulaat en waterdoorlatendheid zorgen voor snelle afvoer van urine; hierdoor blijft stro droger en minder snel geurend.
- Economische overwegingen: tarwestro als goedkoopst strooisel bij gelijktijdige reductie van strooiselverbruik door tegels; terugverdientijden variëren afhankelijk van stalgrootte en afvoerfaciliteiten.
- Onderhoud: regelmatige reiniging van tegels en plasplekken; stro toevoegingen blijven noodzakelijk op plas- en poepplekken.
- Comfort: paarden ervaren warmte en demping vergelijkbaar met zand of wattenondergrond; minder druk op hoef en gewrichten.
- milieu en duurzaamheid: Granuflex-tegels zijn recyclebaar; aan het einde van levensduur kunnen tegels ingeleverd en gerecycled worden.
Er is een breed scala aan gebruikerservaringen beschikbaar. Sommigen geven aan dat ze volledig overstappen op tegels en nauwelijks strooisel nodig hebben, terwijl anderen kiezen voor een combinatie van diepe strooiselbedden op een deel van de stal naast de tegels. Belangrijk is dat de stallen goed afgoten zijn en dat de afvoer op orde is, zodat urine correct wordt afgevoerd en strooiselverlies beperkt blijft. De praktijk leert ook dat het belangrijk is om de tegels volledig vast te leggen zodat ze niet verschuiven onder belasting van paarden.
Overwegingen bij de aanschaf
Bij de aanschaf van staltegels moet je letten op:
- type tegel (drainerend vs. dichte; drainerende tegels voor stallen met afvoer, dichte tegels voor stallen zonder afvoer)
- de vloer en afwatering (goot aanwezig? vloer vlak genoeg voor tegels)
- duurzaamheid en onderhoud (hoe lang gaat de tegel mee, recyclebaarheid)
- prijs-kwaliteitverhouding en terugverdientijd
- veiligheid en comfort voor paarden (slijtvastheid, antislipkenmerken)
Veel ervaren fokkers en stalbeheerders melden dat ze met tegels aanzienlijke besparingen realiseren, soms tot 70% minder strooiselverbruik, vooral wanneer de stal goed is afgetimmerd en de afvoer efficiënt werkt. Een terugverdientijd van ongeveer 9 tot 15 maanden is mogelijk bij Granuflex-stalmatten in stallen met afvoer, terwijl in stallen zonder afvoer en met vlakke ondergrond de Vloeistofdichte Puzzelmatten een besparing van circa 40-50% opleveren. Voor flexibele toepasbaarheid en gebruiksgemak kunnen Antislipmatten op Rol hierbij passen, mits de stalmaat en afvoer dit toelaten.
Video Project Granuflex XHBT
Vlas voor paardenstal: aanvullende bodembedekkers
Vlas is een alternatief strooisel met goede absorptie en beperkte stofvorming. Belangrijke factoren bij de keuze van bodembedekking zijn vochtopname, stofniveau, gebruiksgemak, milieuvriendelijkheid en prijs-kwaliteitverhouding. Voor wie streeft naar een combinatie van comfort en onderhoudsgemak zijn strooisels zoals vlas en strooikorrels populaire opties. In diverse bronnen wordt benadrukt dat droog en comfortabel ligbed essentieel is, en dat een goede bodembedekker direct bijdraagt aan welzijn en gezondheid van het dier.
Onderhoud en onderhoudsfrequentie
De onderhoudsfrequentie varieert per soort strooisel. Bij stro gaat men wekelijks de hele stal leegmaken en vers stro indoen; bij strooisels als vlas of houtkrullen is dit minder frequent. Een veelgebruikte methode is het oppotsysteem: de mest wordt verwijderd en telkens bij gehoopt totdat een droge bovenlaag ontstaat. Na een bepaalde periode wordt de box helemaal leeggehaald en herstart. Het is cruciaal om de plas- en poepplekken consequent schoon te houden en het strooisel aan te vullen waar nodig.