Groene daken zien er niet alleen mooi uit, ze bieden ook een heleboel voordelen. Zo zorgt beplanting op je dak voor verkoeling, minder wateroverlast bij zware regenval en een hogere opbrengst van je zonnepanelen. Daarnaast versterkt een groen dak de lokale biodiversiteit en kan de aanleg ervan de waarde van je huis verhogen. Of je nu een schuurtje, het dak van je huis of van je bedrijfspand wilt vergroenen, in principe biedt elk dak de mogelijkheid om een groen dak aan te leggen. Youri Siemer bracht namens Naturalis in kaart waar je allemaal aan moet denken bij het aanleggen van zo'n groen dak en wat de voordelen zijn. Volgens hem kunnen groene daken een grote positieve bijdrage leveren in het stedelijk gebied. "Natuur is in steden en dorpen heel versnipperd. Een groot deel van het oppervlak is versteend. Als je dan iets kan doen om je woning te verbeteren en de natuur te versterken, dan is dat win-win."
Wat is een groen dak en welke types bestaan er?
Een groen dak is een begroeid dak met een vegetatielaag. Meestal is het vetplantje sedum de basis. Sedum kan heel goed tegen hitte, kou en droogte. Door de beplanting worden het dak en de ruimte eronder een stuk minder warm in de zomer, wordt water opgeslagen bij zware regenval en werken zonnepalen beter. Bij nieuwbouwwoningen heeft een groen dak ook een positief effect op het energielabel. Groene daken kunnen samen een netwerk van groene eilandjes in de stad creëren en de stadsnatuur verbinden. Sedum is zeer geschikt als dakbegroeiing. Sedum of vetkruid is een vetplantensoort die weinig onderhoud vraagt en niet veel last van plagen heeft. Sedum is ook zeer geschikt voor langdurige droge periodes, aangezien het een plantensoort is die niet veel water nodig heeft om te kunnen overleven. Een sedumdak kun je in veel gevallen zelf aanleggen. In onze webshop vind je hiervoor een aantal doe-het-zelf sedumpakketten. Een sedumdak hoeft niet heel zwaar te zijn en is daardoor in veel gevallen een geschikte optie.
Extensieve groendaken hebben een dunne substraatlaag en worden afgewerkt met sedumvegetatie. Een extensief dak wordt vaak aangelegd op carports, schuurtjes of een uitbouw aan een woning. Een groen dak met een dikkere substraatlaag wordt een intensief groen dak genoemd. Dit type dak is vaak zwaarder belegd met diverse planten en struiken en kan tevens worden gebruikt als dakterras/-tuin. Omdat een intensief dak een dikkere substraatlaag heeft is hij zwaarder in gewicht dan een extensief dak. Het aanleggen van een extensief dak is een minder zware klus vanwege de dunne substraatlaag en het gewicht van de matten. Het gewicht kan oplopen tot honderden kilo’s per m2 bij een intensief dak. Een dak met gras en bloemen weegt gemiddeld 150 kg/m2, een intensieve begroeiing kan tot 300 kg/m2 gaan. Dan moet je zeker weten dat de dakconstructie dit aankan.
Typen groendaken en systeemvarianten
Sedumdak Sedum - ook wel vetkruid genoemd - is een vetplantensoort die weinig onderhoud vraagt en niet veel last van plagen heeft. Een sedumdak kun je in veel gevallen zelf aanleggen. De gemiddelde sedummat bestaat uit uit 8-12 verschillende sedumplanten. Voor het klimaat in Nederland lenen zich zo’n 35 soorten sedum. Sedummatten kunnen eenvoudig worden geplaatst. Kruidendak Een kruidendak bestaat vaak uit een combinatie van grassen en kruiden en een basis van sedum. Ook dit type dak is doorgaans relatief licht in gewicht. Groene gevels en muurtuinen Een groene gevel kan ook waterafvoer verbeteren en biodiversiteit stimuleren. Een groene gevel helpt isoleren en kan schaduw geven op muren. Net als bij groene daken zorgt een groene gevel voor betere waterafvoer en heeft een positieve invloed op vogels en insecten. Het is ook mooi meegenomen dat het groen een huis uitnodigend maakt.
Groene daken worden steeds populairder. Ze zijn niet alleen mooi om te zien, maar dragen ook bij aan een betere leefomgeving. Een groendak is een dak bedekt met vegetatie, in plaats van traditionele dakbedekkingsmaterialen. Bij extensieve groendaken moet je denken aan lichtgewicht en weinig onderhoud, vaak beplant met mossen, vetplanten en kruiden. Ook is er een speciale variant ontworpen om bijen en vlinders aan te trekken. Daarnaast bieden extensieve daken vaak weinig onderhoud, terwijl intensieve daken meer mogelijkheden voor diverse beplanting hebben. Een groendak is een dakbedekking die bestaat uit planten en meerdere lagen bevat: drainagelaag, substraatlaag en vegetatielaag. Het systeem bestaat uit verschillende lagen en kan variëren per daktype.
Voordelen en effecten op gezondheid en klimaat
Groene daken zorgen voor isolatie: ze bieden energiebesparing doordat warmte in de winter beter vastgehouden wordt en water warmer koelt in de zomer. Een groen dak kan de levensduur van dakbedekking verlengen doordat het beschermt tegen UV en extreme temperaturen. Groene daken dempen geluid en hebben een brandwerende werking doordat planten een waterige laag vormen. Groene daken dragen bij aan biodiversiteit door leefruimte te bieden aan insecten, vogels en andere dieren. Ze verminderen fijnstof en verbeteren de luchtkwaliteit in steden. Een groen dak kan helpen bij waterbeheer doordat regenwater beter wordt vastgehouden en vertraagd wordt afgevoerd, wat de belasting van riolen verlaagt. Sedumdaken hebben doorgaans weinig onderhoud en kunnen regenwater tijdelijk opslaan. De combinatie van groen dak en zonnepanelen verhoogt vaak de energieopbrengst doordat het dak koel blijft, waardoor zonnepanelen efficiënter werken. Uit onderzoek blijkt dat zonnepanelen op een groendak een hoger rendement kunnen opleveren in vergelijking met een dak zonder sedum.
Wanneer je een groen dak wilt aanleggen is het belangrijk om eerst na te denken over je woonsituatie, wat je verwachtingen zijn en wat je met jouw groen dak wilt bereiken. Voordat je een daktuinarchitect benadert, moet je altijd eerst de draagkracht bepalen benadrukt Siemer. Vervolgens kan je samen kijken welk ontwerp het beste past bij jouw woning, verwachtingen en behoeften. Wil je vooral een onderhoudsarm groen dak met sedum voor de verkoeling of een intensief groendak met grotere planten en misschien zelfs een moestuin. In principe is elk dak geschikt. Zelfs als je dak heel schuin is, is er misschien een dakkapel waar je een groen dak aan kan leggen.
Onderhoud, kosten en subsidies
Een sedumdak heeft weinig onderhoud nodig. Sedum hoef je niet te bemesten; bemesten kan ervoor zorgen dat er meer onkruid groeit. Controleer één keer per jaar de afvoer van je groene dak en haal plantenresten weg als het nodig is. Verwijder onkruid twee tot vier keer per jaar om te voorkomen dat zaden van ongewenste planten ontkiemen. Dankzij een groen dak kan het dakbedekkingsmateriaal langer meegaan doordat begroeiing beschermt tegen UV en zoninvloeden. De kosten voor het aanleggen van een groen dak variëren van 40-70 euro per m2 bij een extensief dak wanneer je dit zelf aanlegt en rond de 120 euro per m2 voor een intensief dak. Kant-en-klaar pakketten voor sedumdaken zijn tussen de 45-65 euro per m2 en voor intensieve daktuinen tussen de 80-140 euro per m2. Inspectie en onderhoud zijn vaak inbegrepen in offertes. Veel gemeenten bieden subsidies aan voor aanleg van groendaken; bedragen kunnen oplopen tot wel 30 euro per m2. Een groene lening tegen lage rente kan ook mogelijk zijn via Milieu Centraal. De draagkracht en de dakconstructie moeten altijd beoordeeld worden voordat men een groen dak laat aanleggen.
Wil je het iets serieuzer aanpakken? Denk dan aan een irrigatiesysteem bijvoorbeeld met afvoer van douchewater. De Nederlandse zomers worden steeds warmer en de strenge winters blijven uit; klimaatverandering benadrukt de noodzaak tot aanpassing. Een groen dak helpt negatieve klimaatgevolgen te verminderen door regenwater vast te houden en te vertragen af te voeren, de biodiversiteit te vergroten en bij te dragen aan een groenere toekomst. Een goed begin is een groen dak dat bedekt is met begroeiing zoals mossen, bloemen, bomen en grassen. Hiermee bescherm je je dak tegen erosie, breng je een extra isolatielaag toe en zorg je voor een betere afvoering van regenwater. Daarnaast biedt een groen dak een prachtig groen uitzicht, heeft de beplanting een luchtzuiverende werking en bevordert het de biodiversiteit.
Praktische tips en overwegingen
Plat dak zonder schaduw is ideaal voor een groen dak; op een hellend dak loopt water sneller weg en kan uitdroging sneller optreden. Voor platte daken is meestal minder verankering nodig, terwijl hellende daken tot 15-45 graden vaak nog geschikt zijn met passende systemen. Gewicht is cruciaal: extensieve daken wegen circa 40-80 kg/m2, maar intensieve daken kunnen tot 300-500 kg/m2 wegen. Laat de draagkracht van het dak controleren door een specialist voordat je begint. Keuze van dakbedekking is ook bepalend: oudere bitumenlagen zijn vaak niet wortelbestendig en kunnen worden vervangen door EPDM of wortelwerende folie; er bestaan ook wortelbestendige pannendaken en speciale sedumdakenpannen. Dreig je dak lekkage te krijgen, laat dan tijdig inspecteren en zorg voor een goede waterafvoer, mogelijk met extra afvoerroosters en bladfilters om verstoppingen te voorkomen. Voor nieuwbouw kan de aannemer al rekening houden met gewicht en systeemkeuzes; bij bestaande woningen huur je een professioneel bedrijf in voor vakkundige aanleg. Sedum is de meest voorkomende keuze vanwege het lichte gewicht en de droogtebestendigheid; ook kruiden, mossoorten en grasses kunnen geschikt zijn afhankelijk van het dakklimaat. Een combinatie van groen dak en zonnepanelen kan leiden tot hogere energiebesparing en minder temperatuurstijging in de zomer. Een groen energiedak biedt directe voordelen zoals lagere energiekosten, betere klimaatbeheersing en verhoogde wateropslag.
