Groene gevels bestaan in verschillende vormen. Het belangrijkste verschil is of de planten aan de gevel zelf groeien of aan een raster dat je aan de gevel hebt bevestigd. Daarnaast kun je ook planten bij je gevel zetten die niet tegen de gevel aan groeien. In dat geval spreken we van een geveltuintje. Voor je begint
Bovendien zijn er een aantal dingen waar je op moet letten. Voordat je begint met de aanleg, zijn er nog een aantal dingen waar je op moet letten. De belangrijkste keuze om te maken is tussen zelfklimmende planten die direct tegen de gevel aan groeien en planten die langs een klimsysteem geleid moeten worden.
Zelfklimmend of raster?
De belangrijkste keuze om te maken is tussen zelfklimmende planten die direct tegen de gevel aan groeien en planten die langs een klimsysteem geleid moeten worden.
Zelfklimmende klimplanten
Deze planten grijpen zich vast aan de muur met zuignapjes of luchtwortels. Daarom is het belangrijk om de voegen van je woning van tevoren te controleren. Klimplanten kunnen oude of beschadigde voegen verder beschadigen. Nieuwe cementvoegen lopen alleen risico als de voeg al beschadigd is. Repareer, voor je de klimplanten plant, eerst eventuele schade aan muur of voegwerk. Bij zelfklimmende planten moet je jaarlijks uitlopers verwijderen uit roosters, ramen, kozijnen en dakranden. Als je deze planten verwijdert, kunnen er wortels of vlekjes op de muur achterblijven.
Rankers, winders en steunklimmers
Dit zijn planten die groeien aan een raster, dat aan de muur wordt vastgezet. Let er ook hier op dat je muur er stevig genoeg voor is. En repareer eerst voegen en scheuren in de muur voordat je het raster installeert. Omdat je eerst een klimsysteem moet plaatsen, kost de aanleg meer tijd. Aan de andere kant heb je in vergelijking met zelfklimmende planten over het algemeen minder onderhoud aan deze planten. Dit komt doordat planten die aan een raster groeien niet veel groter zullen groeien dan het raster zelf. Wil je kiezen voor zelfklimmende planten? Controleer dan eerst de voegen van je gevel.
Volle grond of pot?
Als je kiest voor zelfklimmende planten, kun je nog bepalen of je deze planten in de volle grond wilt zetten, of dat je ze in een pot plant. Als je ze in de volle grond zet, kan het zijn dat je eerst wat tegels moet wippen en dat je misschien een beetje grond moet afgraven. Als je de planten in een pot zet, moet je de plant regelmatig water geven. Daarnaast kunnen planten in een pot een minder groot wortelstelsel ontwikkelen.
Kies een plant die past bij de omgeving
Denk goed na over welke planten je neerzet en geef planten de juiste plek. Als je planten de juiste plek geeft, blijven ze gezonder en vragen ze minder onderhoud. Bij het kiezen van planten voor een groene gevel, moet je letten op de windrichting waarop de muur gericht staat. Dit kan je checken met een kompas(app), of door op Google Maps jouw huis op te zoeken. Bij deze windrichtingen zijn de volgende planten een goed idee:
- Noord-, zuid- of westgevel: Zelfklimmend: Wilde bosrank (Clematis vitalba); Raster: Bosroos (Rosa arvensis).
- Zuid-, oost- of westgevel: Raster: wilde kamperfoelie (Lonicera periclymenum); Alle windrichtingen: Raster: hop (Humulus lupulus), Zelfklimmend: klimop (Hedera helix).
Vuistregels planten kiezen: Een paar vuistregels voor het kiezen van planten zijn: Plantensoorten die van nature in Nederland voorkomen (inheems), zijn beter voor de natuur. Ze vragen ook minder onderhoud, omdat ze gewend zijn aan het klimaat in Nederland. Kies voor planten, zaden en bollen met een keurmerk, zoals EU Biologisch, On the way to PlanetProof of MPS-A+. Die zijn gekweekt op duurzame wijze. Bloeiende planten zijn goed voor allerlei bestuivers, zoals bijen, hommels en vlinders. Zorg voor een ‘bijenboog’: bloeiende planten van het vroege voorjaar tot het late najaar. Bessendragende planten of planten met zaden zijn favoriet bij vogels. Zie voor meer informatie de bloemen en bijenkalender en de vogelvoedselkalender. Kies voor een plant met een keurmerk, zoals het EU Biologisch keurmerk.
Kosten
De kosten van een groene gevel zijn:
- Met een raster: € 40 tot € 60 per vierkante meter, afhankelijk van de gekozen planten en het type raster.
- Zelfklimmend: € 30 voor ongeveer 1 m breed als je kiest voor jonge planten, afhankelijk van de breedte. Als je kiest voor planten die al groter zijn, vallen de kosten hoger uit.
Voorbereiding stappenplan: Reken uit hoeveel tuinaarde je nodig hebt. Is de zandlaag onder de tegels minder dan 10 cm en ligt daaronder tuinaarde? Dan hoef je niet precies uit te rekenen hoeveel nieuwe tuinaarde nodig hebt. Je kunt het zand omspitten met de aarde onder de zandlaag. Eventueel kun je bij droge aarde alsnog wat nieuwe tuinaarde inmengen. Is de laag meer dan 10 cm? Bekijk dan hoeveel cm zand je moet weggraven om een laag van 10 cm over te houden. Bereken met behulp van het oppervlak van de weg te halen tegels en de diepte van de weg te halen zandlaag hoeveel m3 nieuwe tuinaarde je nodig hebt.
Let op bij kabels en leidingen: Bij het graven kun je kabels en leidingen tegenkomen. Graaf daarom altijd voorzichtig. Kabels kunnen invloed hebben op hoe diep planten kunnen wortelen. Liggen er (ondiepe) kabels? Kies dan voor planten met ondiepe wortels. Soms moet je een KLIC-melding doen voordat je gaat graven. Hier vind je meer informatie over het doen van een KLIC-melding.
Wat heb je nodig?
Materialen en Gereedschap
- Tegels verwijderen: Wil je tegels verwijderen? Wrik de tegels dan los met de schep.
- Zand afgraven: Het zand wat onder de tegels lag, moet je afgraven tot een laag van max. 10 cm tot je bij bruine aarde komt.
- Meng met verse tuinaarde: Bij een zandlaag van 10 cm of minder kun je deze omspitten met de aarde eronder. Zorg dat je in totaal een laag van 30 cm omspit. Je kunt eventueel wat extra nieuwe tuinaarde door de grond mengen als de bodem droog is. Heb je zand afgegraven tot je een laag van maximaal 10 cm overhield? Meng dan de overgebleven 10 cm zand met nieuwe tuinaarde en eventueel met de onderliggende laag aarde. Zorg ook hier dat je minimaal een laag van 30 cm omspit.
- 4. Meet het raster op: Bepaal waar het raster moet komen. Hiermee bepaal je waar de plant naartoe kan groeien en hoe groot deze uiteindelijk wordt. De meeste planten kunnen maximaal 25 cm overbruggen, dus zorg dat de tussenruimten in het raster niet groter zijn dan dat.
- 5. Tekenen en boren: Teken de boorgaten af. Zorg dat de boorgaten op gelijke hoogte zitten. Boor gaten van 35 mm diep en 6 mm breed, ongeveer één per m2.
- 6. Pluggen plaatsen: Voorzie de boorgaten van pluggen (30 mm bij 6 mm).
- 7. Muurbeugels of afstandhouders bevestigen: Bevestig muurbeugels of afstandhouders op de muur, zodat er ruimte tussen raster en muur ontstaat.
- 8. Raster monteren: Bij een houten of metalen raster monteer het raster op de afstandhouders. Bij een raster van metalen draden span de draden en draai de spanners aan.
- 9. Met de wereldwijde ambitie om meer levend groen in de stedelijke omgeving te krijgen, is het antwoord op deze vraag: ‘zo vaak mogelijk’. Niet alle situaties lenen zich voor groene gevels, maar als er vanaf een vroeg stadium in een ontwerp een breed gedragen ambitie is, dan is veel mogelijk. Metadecor ontwikkelde en maakte groene gevels voor kantoren, zorginstellingen, scholen, appartementen en publieke gebouwen.
Een dergelijke oplossing hoeft niet duurder of ingewikkelder te zijn: meestal is het een kwestie van vroeg integreren in de plannen. Niet alleen voor het levende groen, maar ook voor andere levende organismen, zoals vleermuizen en vogels. Metadecor integreert nestkasten in of achter gevelsystemen met MD Flack (aluminium, staal of corten staal), MD Designperforatie en MD Strekmetaal. Voor niet-grondgebonden groene gevels ontwikkelde Metadecor in samenwerking met gespecialiseerde partners robuuste draagconstructies en geïntegreerde irrigatie- en afwateringssystemen die optimale groei en onderhoudsgemak garanderen. Groene gevels van Metadecor kunnen worden gerealiseerd met diverse gevelsystemen, zoals MD Strekmetaal en MD Lamel, die als stevige en onderhoudsvriendelijke dragers voor beplanting dienen.
Groen als onderdeel van de architectuur van een gebouw is een gegeven waarover de engineers van Metadecor het ontwerpteam kunnen adviseren. Groen is aan seizoenen onderhevig en het duurt een paar jaar voordat de begroeiing op volle sterkte is: dat is een factor die vanaf het begin in het ontwerpproces en de communicatie moet worden meegenomen. Groen laat zich maar in beperkte mate dwingen! Daarom is het goed om het gevelbeeld ook zonder de beplanting een coherent en boeiend geheel te laten zijn. 15 maart 2024
Voordelen en toepassingen
Wat zijn de voordelen van een groene gevel? Groene gevels zijn niet alleen prachtig om te zien, ze zijn ook goed voor mens, dier en de planeet. Verticaal tuin is groene oase voor insecten. Groene gevels bieden verkoeling. Groene wand vergroot je tuin oppervlak. Je hebt minder last van slakken én je hoeft minder te bukken bij het tuinieren. Uren kan ik er naar kijken, naar bijen en vlinders op een heerlijke zomerse dag. Ze zijn druk bezig met het verzamelen van voedsel. Maar juist in de steden hebben ze steeds minder te eten, want er is nog maar weinig bloeiend groen over. Met een groene geveltuin bied je insecten een smakelijke biotoop. Poot daarom vooral planten die insecten ondersteunen.
Mobilane Groene gevel met planten bij garagepark in Bergen op Zoom
Valkuilen en onderhoud
Er komen steeds meer groene gevels bij. Maar niet iedere groene wand blijft ook echt groen. We bespreken daarom drie valkuilen bij het maken van een groene gevel, zodat jouw verticale tuin langdurig kan bloeien. Te weinig potgrond in je stapelbare bloembakken, Te veel of te weinig water, Verkeerde planten in je geveltuin. Planten hebben zo hun voorkeuren. De keuze van het soort beplanting is afhankelijk van de oriëntatie van de gevel en moet zorgvuldig uitgekozen worden.
Verticale geveltuinen zijn een recente ontwikkeling. Ze zijn modulaire gevelelementen die gevuld zijn met substraat. Ze zijn altijd voorzien van een be- en ontwateringssysteem meestal automatisch aangestuurd, desgewenst ook op afstand. Op de gevel moet een onderconstructie geplaatst worden waaraan de modulaire elementen bevestigd kunnen worden. De elementen kunnen ook als buitenspouw aangebracht worden. De extra belasting van de elementen is afhankelijk van het systeem circa 80 kg/m². Nadeel van een geveltuin is dat deze meer onderhoud vraagt, bewatering en een beheerssysteem nodig heeft. Voordeel is dat het systeem geen vaste grond nodig heeft en dus geschikt is voor vrijwel elke situatie.
Monitoring en duurzaamheid
Het is belangrijk om een groene gevel goed te blijven monitoren. Bij het monitoren van een groene gevel zijn vooral hittestress, biodiversiteit en geluid- en warmte-isolatie belangrijk. Temperatuurverschil: met temperatuurloggers kun je meten hoeveel koeling een gevel biedt. Biodiversiteit: tel regelmatig hoeveel en welke soorten vogels, bijen en insecten bij de gevel komen. Geluidsdemping: met een geluidsmeter kun je meten hoeveel geluid de muur dempt. Inrichting en beheer: controleer visueel hoe gezond de planten zijn.
Subsidies, kosten en levensduur
Bij veel gemeentes zijn er subsidies beschikbaar voor de aanleg van een groene gevel. Hoe hoog de subsidie is en welke voorwaarden er gelden, verschilt per gemeente of waterschap. Op de Groene subsidiewijzer van MilieuCentraal kun je eenvoudig opzoeken of er in jouw regio regelingen beschikbaar zijn en wat de belangrijkste voorwaarden zijn. De opbouw van een groengevel lijkt wat op die van een groendak. Er is bv. een aangepaste substraatlaag die fungeert als waterbuffer en overtollig water afvoert. Een vakman brengt een draagstructuur vaak rechtstreeks op de gevel aan met behulp van afstandshouders.
De levensduur van een groene gevel hangt af van verschillende factoren, zoals het type systeem, de gebruikte planten, de kwaliteit van de installatie en het onderhoud dat wordt uitgevoerd. Zelfklimmende planten hebben jaarlijks onderhoud nodig. Verwijder uitlopers en wortels bij dakranden, ramen en kozijnen. Snoeien: snoei niet tijdens het broedseizoen van vogels, dat loopt meestal van half maart tot half juli. De constructie controleren: gebruik je een systeem met spanners, controleer dan regelmatig de spanning. Groene gevels zijn meestal goedkoper dan groene muren. Dat komt doordat er minder materiaal nodig is. Gemiddeld liggen de jaarlijkse kosten rond € 2,- per m2. Een groene gevel met zelfhechtende planten kan meestal 10 tot 20 jaar meegaan met goed onderhoud.
Kun je voor de aanleg of het onderhoud subsidie aanvragen? Bij veel gemeenten zijn er subsidies beschikbaar voor de aanleg van een groene gevel. Sommige gemeenten in Nederland bieden een subsidie aan voor het vergroenen van gevels. Het gaat hierbij dan om lokale subsidies. Hiermee druk je de kosten voor een groene gevel.
De opbouw van een groengevel verschilt naargelang het type en of het om een nieuwbouw- of renovatieproject gaat. Het plaatsen van een groene gevel is specialistenwerk. Wil je weten hoe zo’n gevelsysteem er bij jou kan uitzien? Dan moet je rekening houden met enkele belangrijke aandachtspunten: staat van je gevel, gewicht van het gevelsysteem, geveloriëntatie en beplanting. Een goed ontworpen groene gevel is makkelijker te onderhouden en gaat langer mee.