Een dak, met een buitenboordmotor eraan vast. Dat is te zien in de kreek bij het Watersnoodmuseum in Ouwerkerk. Het gaat om een kunstwerk van Willem de Haan. "Het ziet eruit alsof je zo kan wegvaren met je eigen huis." Tijdens een overstroming wegvaren met je huis is natuurlijk niet realistisch. Maar de kunstenaar hoopt mensen aan het denken te zetten met zijn huis met buitenboordmotor. Hij denkt dat iedereen de dreiging van de stijgende zeespiegel wel voelt, zeker nu een deel van Nederland kampt met hoge waterstanden in rivieren. "We moeten op een bepaalde manier rekening houden met dit soort scenario's."
De Haan was de afgelopen tijd in en rond het Watersnoodmuseum te vinden en was daar bezig aan zijn kunstwerken. Hij kwam daar ook in gesprek met mensen voor wie de Watersnoodramp impact heeft gehad. "Mensen die vastzitten op een dak en wachten op hulp. Een situatie waarbij je aan je lot bent overgelaten. De daken lijken op eilandjes of bootjes, omdat ze met water omringd zijn." Beeldend kunstenaar Bart Schalekamp heeft ook de afgelopen drie maanden geresideerd in het Watersnoodmuseum. Tussen de geschiedenis van de mens met het water en de toekomstige scenario's om het water de baas te blijven, zocht hij naar bruggen om zijn kunst te verbeelden. Het werd een installatie over eb en vloed van aluminium, plexiglas, tegels en een zonnepaneel. Hij legt uit wat hij heeft gemaakt op de plek waar ooit het eerste caisson werd gestort om de dijk te dichten, op de heuvel tussen het museum en het restaurant. De werken van Bart Schalekamp en Willem de Haan zijn de komende drie maanden nog te zien bij het Watersnoodmuseum. Intussen gaan er in het atelier van het museum twee nieuwe kunstenaars aan de slag, dat zijn Maartje Korstanje en Suzette Bousema. In totaal zijn er tien kunstenaars in residentie, in het voorjaar verblijven er drie Vlaamse kunstenaars en in de zomer komen drie Antilliaanse kunstenaars naar Zeeland.
Rijke residencies en kruisbestuur tussen kunst en herstel
HAN Rooftop in het Guimet Museum keert terug voor een nieuw zomerseizoen van 15 mei tot 12 september 2026. Na het succes van de editie van 2025, keert Han Rooftop-Guimet terug naar het dakterras van het musée national des arts asiatiques Guimet, gelegen in het 16e arrondissement van Parijs. Deze begroeide drie-niveaus dakterras, ontworpen als de brug van een cruiseschip die boven de daken van de wijk Iéna hangt, behoudt zijn eigenzinnige charme. Wat er in 2026 verandert, is de culturele oriëntatie: het Guimet-museum wijdt dit jaar aan de Korea, en het rooftop past volledig in die dynamiek. Wat het bord betreft, genieten we van de aanwezigheid van chef-kok Young-Kyung Lee, oprichtster van Misso en aan het roer van het restaurant Hanok in het museum. Haar keuken, verankerd in de grote klassiekers van de Koreaanse gastronomie, past zich aan de twee tempo’s van het dakterras aan: overdag een wat rustigere kaart, ’s avonds een gezellige street food-sfeer. De muzikale programmering is in handen van Charles Chu (Revival Agency), met een strikte artistieke lijn die gevestigde DJs afwisselt met zorgvuldig samengestelde playlists. Onder de aangekondigde artiesten bevinden zich: Shakti, To Van Kao, Maï-Linh, Tin, Vega Voga, ZNA, Ychan, Danisa, aangevuld door het collectief Piu Piu voor een rooftop takeover. Overdag, van 10:00 tot 18:00 (behalve op dinsdag), blijft de sfeer licht en ontspannen op de drie terrassen. Het seizoen wordt gekenmerkt door verschillende avonden die je niet mag missen: de officiële opening op 15 mei, de Musea Nacht op 23 mei, de Nacht Blanche op 6 juni, en de afsluitende avond op 12 september. Om er te komen ga je naar de 6 place d'Iéna, Paris 16e, bereikbaar met de metro ligne 9, station Iéna, vlakbij het Trocadéro. Toegang tot het rooftop is overdag vrij, en een kaartje voor het Guimet-museum laat je ervan genieten terwijl je tegelijk de huidige tentoonstellingen bekijkt. Deze gelegenheid is net zozeer gericht op nieuwsgierigen naar de Koreaanse cultuur als op liefhebbers van terrassen met uitzicht, op vrijdagavond-feestvierders en op gezinnen die op zoek zijn naar een lunchpauze die net iets bijzonders is.
Community en maatschappelijke thema's in beeld
Wist je dat 1 op de 5 dak- en thuisloze personen in Vlaanderen een jongere is? Met het project Upstream willen we dat voorkomen via vroegdetectie en preventie. Via een vragenlijst screenen we jongeren in middelbare scholen op signalen van mogelijke dak- of thuisloosheid en/of schooluitval en schakelen meteen hulp in wanneer nodig. Upstream is méér dan een methodiek - het is een structurele samenwerking tussen onderwijs en welzijn, gedragen door lokale netwerken. We weten graag vooraf hoeveel deelnemers we kunnen verwachten, daarom moet je je aanmelden voor de bijeenkomst via de button bovenaan de pagina. Bij je inschrijving maak je een keuze of je alleen voor de bijeenkomst op de HAN komt of ook voor de stadswandeling in samenwerking met de Vagebond. De workshop staat open voor studenten, docenten, ervaringsdeskundigen en professionals van binnen en buiten de HAN.
Bij Stadswandeling Vagebond kijk je door de ogen van mensen die op straat leefden. Onze gidsen nemen je mee niet alleen over de stenen, maar door echte verhalen. Tijdens onze unieke stadswandeling nemen we je mee naar de minder bekende, maar intrigerende kanten van de stad Nijmegen. Samen verkennen we thema’s zoals dakloosheid, verslaving en criminaliteit. Wil je de kennis en de ervaring van de meiden benutten voor jouw werk? Wil met anderen samenwerken aan verbeteringen? Kun jij de inzichten uit het project op een andere manier benutten voor vergelijkbare situaties? Deze middag zorgen we dat het Fotografieproject tot concrete opbrengsten gaat leiden. Voor meiden die onzeker gehuisvest zijn (binnen en buiten Nijmegen). Heb je een vraag over deze bijeenkomst? Initiatiefnemers van de Week tegen Armoede 2025 / Focusweek Armoede zijn, de Werkplaats Sociaal Domein Arnhem en Nijmegen, de Academie Mens & Maatschappij (HAN) & Movisie.
- Bezoek aan de tentoonstelling is bij je ticket voor het evenement inbegrepen.
- De HAN-studio's brengen nieuwe kunstenaars in residentie: Maartje Korstanje en Suzette Bousema.
- Tijdens het voorjaar verblijven er drie Vlaamse kunstenaars en in de zomer drie Antilliaanse kunstenaars in Zeeland.
Mijn geliefde kunstwerk is het schilderij dat ik kreeg van mijn geliefde ter gelegenheid van het slagen voor een examen. In mijn studietijd at ik met mijn vriendinnetje Henny, nu al meer dan 50 jaar mijn echtgenote, bij ‘Koos Kerstholt’ aan de vismarkt in Groningen. In het restaurant hingen moderne schilderijen aan de wand die ik met bewondering en interesse bekeek. De maker bleek Han Jansen, de schoonzoon van Koos Kerstholt. Deze connectie leidde ertoe dat we enige tijd later naar Eelderwolde fietsten om Han Jansen te bezoeken. Het schilderij dat ik van Henny kreeg is olieverf op papier, ontstaan in de ontwikkelfase van Han. Gekocht voor f 25. De kennismaking met Han was het begin van onze interesse voor beeldende kunst.
Een lange kunstgeschiedenis en hedendaagse reflectie op licht en kleur
Han ontwikkelde zich als autodidact en bleef experimenteren. Zijn doorbraak kwam met zijn zogenoemde koeien-schilderijen, schilderijen geïnspireerd door het Groninger landschap. Na diverse exposities in Nederland eind jaren 60, exposeerde hij in 1971 in Washington, en in 1973 in Londen en Gent. Eind 1974 kreeg hij met een overzichtstentoonstelling in het Arnhems Museum: zijn artistieke doorbraak. In de tijd daarna ontstonden er schilderijen die Han met een speciale techniek maakte waarbij hij verf over het doek liet stromen. Later maakte hij ook landschapsschilderingen en veelkleurige stroombeelden op het wad, waarbij hij gebruik maakte van milieuvriendelijke kleurstoffen. In 1980 organiseerde hij samen met Wouter Kotte, toenmalig directeur van Hedendaagse Kunst Utrecht het ‘Waddenprojekt’. Dit bestond uit inkleuring van het wad waarvan door Han zelf en een aantal fotografen en filmers de beelden opgenomen werden ten behoeve van de expositie Waddenprojekt in HKU. Bij het maken van schilderijen bleef Han steeds experimenteren, hij wilde als het ware de verf zelf laten schilderen en zijn laatste werken doen door ‘de spatten op het doek’ het pointillisme herleven. In 1988 was er een overzichtstentoonstelling in het Singer Museum te Laren. Na zijn overlijden, op 62 jarige leeftijd in 1994 is er van de bekendheid die Han Jansen in zijn tijd had helaas nauwelijks iets over gebleven.
SAM, het journalistieke podium van de HAN
Van HAN Schuil, die laatst al ter sprake kwam, is er nog een schilderij, zonder titel, dat ik voor het eerst zag in de zomer van 2010 toen het net klaar was. Sindsdien is het in mijn hoofd blijven spoken - ik neem aan omdat het, ondanks de ogenschijnlijke eenvoud van zijn opzet, toch ook raadselachtig is. Dat begint bij het formaat: een smal en breed vlak, als gewoonlijk gevouwen van aluminium plaat. Sporen van die vouw zijn langs de randen zichtbaar. Het aluminium is zo te zien zo stevig over het frame geplooid dat er een uiterst strak gespannen oppervlak is ontstaan. Op dit vlak waarvan de randen niet helemaal recht zijn (want gevormd door de vouw van het aluminium), heeft Schuil een langwerpige, liggende rechthoek geplaatst. Die wordt van linksboven naar rechtsonder door een diagonaal gedeeld. De gerekte driehoek die naar rechts breder uitloopt, is rood. De andere is geel. Het karakter van die kleuren zal ik niet proberen te beschrijven want daar is geen beginnen aan. Ze zijn egaal en mat en op het oog werkt, denk ik, het rood iets zwaarder dan het geel - maar het kan best zijn dat ik door het wankele evenwicht van die kleuren word bedrogen. Het eerste rechthoekige vlak, van aluminium, is in zijn gevouwen omtrek wat onzeker en wisselvallig. Rondom de precies getekende tweede rechthoek (bestaande uit twee driehoeken) bleef dus een onregelmatige rand over. Die rand heeft Schuil glanzend zwart gelakt. Daartegen komen de randen van de geel/rode rechthoek nog weer extra scherp uit. Daarom lijkt het wel alsof die rechthoek van rood en geel eigenlijk ietwat scheef tegen het zwart balanceert. Dat effect wordt versterkt doordat het zwart glimt terwijl rood en geel matter verschijnen - verfijnder ook van oppervlak want ogenschijnlijk licht gespannen omdat het oorspronkelijke aluminium oppervlak zo strak gespannen was. Die spanning werkt door in de kleuren en maakt dat dit tere beeld van twee driehoeken aan elkaar, die ook elkaars omkering zijn, bijna los lijkt te zweven van zijn drager - en ontkomt aan zijn zwarte rand.
Bij nader inzien is in dit wonderbaarlijke schilderij alleen de zwarte rand een stabiel gegeven. De manier waarop wij kijken wordt mede gestuurd door de richting van ons lezen. Ik zie dus een gele driehoek waarvan de vorm van links naar rechts afneemt. Vanaf zijn beginpunt wordt de rode driehoek daarentegen voller - en daarom lijken wij het rood als sterker te ervaren. Ook zou je de gele driehoek kunnen zien als een glooiend, wegglijdend geel, als in een landschap terwijl dan het rood een hoeveelheid kleur is die van achter de horizon opstijgt. Zo is het beeld ook een wankel soort panorama dat balanceert in een zwarte omraming. De twee driehoeken lijken op elkaar, maar in plaats van dat die vormen rustig naast elkaar gaan liggen, blijven ze onrustig. Het centrum van de zich openende ruimte blijft onzichtbaar - zoals het de vraag is of bij het beschouwen van het Gezicht op Delft je blik naar binnen wordt getrokken of dat je de stad aan de overkant van het water eerst van links naar rechts bekijkt, in de breedte. Ik kwam tot zulk soort bespiegelingen door het kijken naar het schilderij van Han Schuil. Zo gaat oude kunst door nieuwe kunst opnieuw leven.
Boven in Vermeers meesterwerk zien we wolken die ongeveer de helft van het schilderij (de voorgrond) in schaduw laten. Dat betekent dat de muren en de poorten van de stad door het weinige licht bijna monochroom van kleur zijn. Die donkerte is zwaarder door de donkergrijze weerspiegelingen in het rimpelige water. Binnen in de stad zien we haar interieur oplichten in zonlicht. Dat licht (ook dat van de blauwe lucht) wordt van de schaduwpassages gescheiden door een mooie, scherp gekartelde horizontale lijn van torens en puntige daken. Ik kijk nu opnieuw naar de dunne, bevende diagonaal die bij Han Schuil de rode en de gele driehoek van elkaar scheidt - dat wil zeggen: het lichtere en het donkere in die weidse ruimte. Onderzoek heeft uitgewezen dat wat betreft de architectuur en locatie van gebouwen, Vermeer zich allerlei vrijheden heeft veroorloofd. Hij heeft geen getrouw plaatje van de stad gemaakt. Want als je kijkt naar de beheersing van de compositie, de strakheid ervan en ook de souplesse, kun je gaan denken dat Vermeer, als dat mogelijk was geweest, van abstracte kunst had kunnen dromen. Dat hij uitzonderlijk was wordt bewezen door de manier waarop hij die fijne gekartelde lijn van daken essentieel gewicht gaf terwijl ze gewichtloos leek - zoals de betoverende diagonaal in het schilderij van Schuil. Misschien is in de geschiedenis de beheerste precisie die voor alle kunst nodig is, niet zo veranderd.
Op zondag 25 januari blikken we met Koos Jansen, de zoon van Han Jansen, terug op het werk van zijn vader. Hij neemt ons kort mee in het oeuvre: van de zeefdrukken waarmee zijn vader de titel ‘koeienschilder’ kreeg tot de pointillistische landschappen in olieverf. Na het uitstrooien van verfpoeder in een riviertje tijdens zijn reis door Australië, breekt er een nieuwe periode aan in het werk van Han Jansen. Op het land achter zijn woonhuis bij het Paterswoldsemeer begint hij verder te experimenteren met pigmenten in het landschap. Van het kleuren van planten, stukken grond en water - Jansen ziet het landschap als een oneindig canvas. We kijken met Koos terug op het werk van zijn vader aan de hand van foto’s, video’s en verhalen. Bezoek aan de tentoonstelling is bij je ticket voor het evenement inbegrepen.
Verbindingslijnen tussen verleden en toekomst
Deze artikelreeks toont hoe kunstenaarshuizen live in de ruimte tussen geschiedenis en hedendaagse reflectie opereren. De werken in het Watersnoodmuseum brengen actualiteit en historische lessen samen, terwijl de Han Rooftop en vergelijkbare initiatieven ruimte creëren voor Koreaanse cultuur, muziek en gastronomie op openbare plekken. De dialoog tussen schilderkunst en installatiekunst laat zien hoe licht, kleur en materiaal in elkaar grijpen om gevoelens van dreiging, hoop en veerkracht op te roepen. Door het combineren van verhalen van bewoners, reizigers en kunstenaars ontstaat een rijk palet aan perspectieven op ons omgaan met water, klimaat en stedelijk bestaan.