EPS- en XPS-isolatie zijn twee zeer vaak gebruikte isolatiematerialen. Ze liggen zowel qua naamgeving als qua samenstelling dicht bij elkaar. EPS en XPS hebben elk hun kwaliteiten en voordelen, maar voor je ermee aan de slag gaat, vergelijk je toch best even. Naargelang de aard van je project, de specifieke isolatietoepassing en je budget geniet het ene product soms de voorkeur op het andere. EPS is wat we beter kennen onder de naam piepschuim. In de volksmond wordt gemakkelijkheidshalve soms de merknamen Isomo en Tempex als soortnamen gebruikt. EPS is de afkorting van ‘expanded polystyrene’, geëxpandeerd polystyreen in het Nederlands. EPS bestaat uit kleine parels die op hun beurt bestaan uit ongeveer 3000 met gas gevulde cellen. Deze parels laat men onder hoge hitte uitzetten en aan elkaar smelten. Hierdoor ontstaat een schuimproduct dat voor 98% uit lucht bestaat.
In de bouwpraktijk wordt EPS-isolatie gebruikt als vast plaatmateriaal, als isolerende EPS uitvulmortel of in losse vorm voor het na-isoleren van spouwmuren. Doordat goed trillingen absorbeert, is EPS ook heel geschikt als akoestische isolatie. EPS-isolatieplaten zijn zowel verkrijgbaar in rechthoekige vorm als in snel monteerbare vorm met tand-en-groefverbinding of sponning.
XPS kennen we beter onder de naam hardschuim. XPS is de afkorting van ‘extruded polystyrene’, geëxtrudeerd polystyreen in het Nederlands. Kunststofkorrels zijn de basisgrondstof. Anders dan EPS wordt XPS in verwarmde, vloeibare vorm door een opening geperst. Hierdoor heeft XPS een gesloten celstructuur. Zoals de naam zelf zegt heeft hardschuim of XPS een hogere druksterkte dan EPS. Een enorme extra troef van XPS-isolatie is natuurlijk ook de grote vochtbestendigheid.
Als we alle verschillen tussen XPS en EPS in acht nemen, is één aspect van doorslaggevend belang bij de keuze tussen beide isolatiematerialen: dampdiffusieweerstand of vochtbestendigheid. Met andere woorden: bij isolatie van badkamers en kelders en bij buitentoepassing als omkeerdaken en buitengevels is het gebruik van XPS-platen zeer sterk aan te raden. EPS is veel schimmelgevoeliger en gaat na verloop van tijd mogelijks rotten, met schimmelschade en een ongezond binnenklimaat als gevolg.
Door zijn enorme druksterkte is XPS niet alleen goed beloopbaar, het is zelfs geschikt voor het isoleren onder zware betonvloeren. EPS is dankzij z’n ademende eigenschappen dan weer beter geschikt voor isolatie onder houten vloeren. Daarnaast is XPS niet verkrijgbaar in brandwerende vorm. Dit wil zeggen dat het branden van roofing bovenop XPS-platen (bij omkeerdaken) de isolatieplaten ernstig kan beschadigen. Je opteert dus beter voor EPDM-dakbedekking, die je al dan niet verlijmt, afhankelijk of je met een geballast systeem (bv. met grind) werkt of met een losliggend systeem. XPS-isolatieplaten zijn dan ook bestand tegen de meeste sterke lijmen. EPS-platen kunnen wél aangetast worden door bepaalde lijmsoorten of voegkitten, dus je controleert bij EPS wel best of je een geschikt product gebruikt. Bij EPS-isolatie is afkitten soms noodzakelijk, omdat het materiaal na de plaatsing nog wat kan krimpen. Voor eenvoudige isolatieklussen op droge plaatsen is EPS dan weer een heel dankbaar product.
XPS-isolatie isoleert beter dan EPS-isolatie. Om te weten hoe groot het verschil precies is, moet je de lambda-waardes van beide materialen met elkaar vergelijken. Hoe lager de lambda-waarde, hoe beter een materiaal isoleert. Is het verschil wereldschokkend groot? Nee. Als je weet dat de (wat duurdere) PIR-platen een isolatiewaarde hebben tussen 0,021 en 0,028 W/mK, dan kan je besluiten dat het verschil relatief beperkt is. XPS-isolatie is vochtbestendiger dan EPS-isolatie. Om te weten hoe groot het verschil precies is, moet je de µ-waardes (de dampdiffusieweerstand) van beide materialen met elkaar vergelijken. Hoe lager de µ-waarde, hoe beter een materiaal waterdamp door laat. Conclusie: het verschil in dampdiffusieweerstand tussen EPS en XPS is betrekkelijk groot.
Vergelijking en toepassingen
EPS wordt vaak gebruikt als economische en veelzijdige oplossing voor vloeren, wanden en daken. Het materiaal is licht, chemisch inert, vochtbestendig en recyclebaar. XPS biedt daarnaast hogere druksterkte en betere vochtbestendigheid, wat vooral gunstig is voor badkamers, kelders en buitentoepassingen zoals omkeerdaken en buitengevels. EPS is ademend en geschikt voor onder houten vloeren, terwijl XPS-betonvloeren onder zware belastingen mogelijk maakt. EPS kan wel krimpen na plaatsing en vereist soms afkitten; XPS is minder gevoelig voor dergelijke bewegingen maar niet brandwerend.
Bij praxis en normering zijn er aandachtspunten zoals lambda-waarden, µ-waardes en brandclassificatie. De lambda-waarde geeft aan hoe goed een materiaal warmte tegenhoudt; hoe lager, hoe beter. De µ-waarde geeft de dampdiffusieweerstand weer; hoe lager, hoe beter damp van waterdamp doorlaat. Brandveiligheid wordt bij sommige typen ook aangeduid met SE (self extinguishing) of met brandklasse C voor brandbaarheid.
Tempex, ook bekend als geëxpandeerd polystyreen (EPS), is een van de meest veelzijdige en efficiënte isolatiematerialen op de markt. Tempex is lichtgewicht en stevig, gemaakt door polystyreenparels te verhitten zodat ze uitzetten en aan elkaar smelten. Het materiaal bestaat uit kleine parels die aan elkaar zijn gehecht en een stevige maar lichte plaat vormen. Tempex is relatief eenvoudig te herkennen aan zijn specifieke kenmerken en is verkrijgbaar in vele maten en diktes.
In de bouw wordt Tempex veelvuldig toegepast voor vloerisolatie, dakisolatie en muurisolatie. Kruipruimte- en gevelisolatie zijn ook gangbare toepassingen. Tempex heeft een lambda-waarde van ongeveer 0,031 tot 0,036 W/mK en biedt verschillende druksterktes zoals EPS 100, 150 en 200. Rd-waardes geven de isolatiewaarde aan, en Rc-waardes beschrijven de isolatieprestatie van een totale constructie.
- Vloerisolatie: uitstekende thermische en vochtbestendige eigenschappen; kan onder de vloer of in kruipruimte worden aangebracht.
- Dakisolatie: geschikt voor platte daken onder de dakbedekking of tussen balken bij hellende daken.
- Muurisolatie: gevelisolatie aan de buitenzijde met afwerking.
- Kruipruimte: vochtbestendigheid maakt het geschikt voor verspreiding tot 20-40 cm laag.
Behalve isolatie heeft EPS ook toepassingen in verpakkingen, knutselmaterialen en zelfs in de voedingsindustrie voor vlees-, vis- en groenteverpakkingen, doordat het open structuurvrij en schimmelbestendig is mits droog gehouden. EPS is 98% lucht en 2% polystyreen, waardoor het een combinatie van licht gewicht en isolatiewaardes biedt. EPS is recyclebaar en kan mechanisch gerecycleerd worden tot polystyreen en thermische recycling toegepast worden.
Tot slot: bij de keuze tussen EPS en XPS hangt de beslissing sterk af van de toepassing, het gewenste damp- en vochtgedrag, de belastingen en het budget. XPS biedt betere vochtbestendigheid en druksterkte, terwijl EPS vaak voordeliger is en ademend werkt. Voor specifieke projecten kan een combinatie of afweging met PIR/PUR ook aan de orde komen.
SOPREMA maakt isolatie circulair – van EPS-afval tot XPS-isolatie
Belangrijkste eigenschappen op een rij
| Eigenschap | EPS | XPS |
|---|---|---|
| Celstructuur | Open/gesloten afhankelijk van type | Gesloten |
| Druksterkte | Laag tot middel | Hoog |
| Vochtbestendigheid | Beperkt | Uitstekend |
| Lamda-waarde | ≈0,30-0,40 W/mK | Over het algemeen lager |
| Brandwerendheid | Kan brandvertragend gemodificeerd zijn | Brandbaar (klasse C) |
| Toepassingen | Woningen, vloeren, muren, daken; verpakkingen | |
| Recycleerbaarheid | Recycleerbaar | Beperkter, complexer |