Hout is een volledig hernieuwbare grondstof: in duurzaam beheerde bossen worden voortdurend nieuwe bomen aangeplant, waardoor hout theoretisch onuitputtelijk blijft. Maar de échte kracht van hout zit hem in de manier waarop je het kunt herstellen, hergebruiken en recyclen. In plaats van een geheel kozijn te vervangen bij slijtage, kun je bij hout eenvoudig lokaal repareren. Aangetaste delen worden uitgefreesd en vervangen door een nieuw stukje hout of opgevuld met epoxy of houtvuller. Zo kan een kozijn weer tientallen jaren mee én blijft de milieubelasting laag. Bij sloopprojecten wordt vaak goed houten kozijnwerk geoogst. Na schoonmaken, herbewerkingen zoals zagen, lamineren en vingerlassen ontstaat nieuw hoogwaardig timmerhout. Dat hout kan opnieuw worden toegepast in kozijnen of andere bouwproducten. Wanneer direct hergebruik niet meer mogelijk is, krijgt hout toch een tweede leven - bijvoorbeeld als plaatmateriaal, isolatie, of composiet. Pas wanneer hout niet meer hergebruikt kan worden, is verbranding voor energieopwekking een nuttige oplossing. Bij verbranding komt de opgeslagen CO₂ weer vrij, maar de vrijgekomen warmte kan fossiele energie vervangen. Omdat bomen steeds opnieuw geplant en gekapt kunnen worden in balans met de aanplant. Nee, reparatie en hergebruik staan voorop. In 2050 moet Nederland volledig circulair zijn. Oftewel: over 30 jaar gebruiken we geen nieuwe materialen meer, maar werken we met datgene wat beschikbaar is. Dat is de ambitie die we ons gesteld hebben. De bouw beslaat maar liefst 50% van het grondstoffenverbruik in Nederland. Daar valt dus veel winst te behalen. Laten we bij het begin beginnen. Uitgangspunt van Circulair 2050 is dat Nederland geen nieuwe gedolven materialen meer verbruikt. Oftewel: zoveel mogelijk hergebruiken wat er is en datgene wat nieuw nodig is, halen uit duurzame en onuitputtelijke bronnen. Uiteraard geldt ook voor hout dat we dit zoveel mogelijk moeten hergebruiken. Maar omdat het een natuurlijke grondstof is, mag hout nog wel nieuw in het bouwproces gebracht worden. Hoewel 2050 nog ver weg lijkt, is het juist nu heel belangrijk om al te bouwen vanuit de circulaire gedachte. Als we immers over 30 jaar ons bouwmateriaal willen hergebruiken, moet we daar nu rekening mee houden in het ontwerpen en de montagewijze. De circulaire ambities reiken verder dan alleen hergebruik. Zo is het belangrijk dat de waarde van materialen blijft bestaan. Ook moeten onderdelen zonder grote moeite los te maken en op een andere plek te gebruiken zijn. Hoe past hout hierbinnen? 1. Licht van gewicht. 2. Makkelijk bewerkbaar. 3. Keer op keer herbruikbaar. 5. CO2-neutraal: Bij de verwerking van hout is zeer weinig energie nodig. Houten kozijnen passen perfect binnen de ambities van Circulair 2050. Zolang het onderhoud goed wordt uitgevoerd, blijven kozijnen van hoge kwaliteit en behouden ze hun waarde. Maar zelfs als het hout niet meer als kozijn bruikbaar is, kan het daarna nog veel nieuwe bestemmingen krijgen. Door hout zo lang mogelijk te gebruiken in de circulaire economie, blijft de vastgelegde CO2 zo lang mogelijk opgeslagen. Bij duurzaam bosbeheer groeit altijd meer bos bij dan dat er hout uit wordt gehaald. Op zoek naar nieuwe kozijnen? Op de hoogte blijven van al het nieuws over houten kozijnen? Jarenlang verdwenen houten kozijnen vrijwel automatisch in de afvalcontainer. Tijdens renovaties werden complete gevelelementen uitgesloopt, versnipperd of verbrand, terwijl een aanzienlijk deel van het hout technisch nog tientallen jaren mee had gekund. Inmiddels verandert die praktijk snel. Waar circulair bouwen vroeger vooral een experimenteel thema was, ontwikkelt urban mining zich steeds nadrukkelijker tot een serieuze bouwstroom. Vooral houten kozijnen blijken daarbij interessant. Volgens circulaire bouwbedrijven ligt in de bestaande gebouwvoorraad een enorme hoeveelheid bruikbaar hout opgeslagen. Het gaat regelmatig om houtsoorten als meranti, Oregon pine, pitch pine of eiken, materialen die tegenwoordig duurder, schaarser of minder eenvoudig verkrijgbaar zijn. Vooral in binnenstedelijke renovaties groeit de belangstelling. De grootste verandering zit niet in het materiaal, maar in het proces. 1. 2. Bij hoogwaardige oogst worden eerst glas, beslag en kit verwijderd. 3. Niet ieder kozijn is geschikt voor direct hergebruik. Daarnaast moet rekening worden gehouden met oudere verflagen. 4. Geschikte kozijnen worden opgewerkt. Daarnaast wordt steeds vaker gebruikgemaakt van vingerlassen om beschadigde of aangetaste delen selectief te vervangen. Volgens houtverwerkers maakt juist die techniek hoogwaardig hergebruik economisch interessanter. 5. De hoogste circulaire waarde ontstaat wanneer een kozijn opnieuw als kozijn wordt toegepast. Nieuwe standaardkozijnen zijn industrieel efficiënt geproduceerd, terwijl geoogste kozijnen arbeidsintensief zijn. Daardoor ontstaat een spanningsveld. Daarnaast speelt regelgeving een rol. Architecten en ontwikkelaars beginnen bovendien anders naar gebouwen te kijken. Die ontwikkeling heeft ook gevolgen voor toekomstige kozijnen. Vooral bij nieuwbouwprojecten kan dat ingewikkeld zijn. Volgens kenners staat de markt nog aan het begin van grootschalige toepassing. Daarbij speelt ook kennis een rol. De verwachting binnen de sector is dat hergebruik van houten kozijnen de komende jaren verder groeit. Zoektermen als ‘houten kozijnen hergebruiken’, ‘circulaire kozijnen’, ‘oude kozijnen oogsten’ en ‘urban mining hout’ winnen bovendien terrein binnen de bouwsector en onder duurzame opdrachtgevers. Je gebruikt een verouderde webbrowser. Zou het mogelijk zijn een raamkozijn te verplaatsen? Of is een kozijn daar niet stevig genoeg voor? Of kan een ruit dat niet aan? En hoe zou zo'n kozijn bevestigd zitten? Met ankers in de buitenmuur? Of dient de voorzetwand ook als bevestiging? M.a.w. Oja, loont het om het draai kiep raam te vervangen met eentje waar een grotere sponning in zit zodat er HR++ glas in kan? Dan moet de sponning in het vaste kozijn ook verdiept worden toch? Met een frees? Dan kun je beter een nieuw kozijn aanschaffen. Hierbij een goed bedoeld advies: Je plannen overstijgen vele malen het niveau van jouw kennis. Kun je voor al je plannen niet gewoon beter een aannemer inschakelen? Die fase gaan wij nu in. Dat betekent niet dat ik niet zelf mijn kennis wil vergroten of toetsen Dat lijkt mij zo gek nog niet. Ik vind dat ook gewoon interessant en wil graag een beetje inzicht verkrijgen. Een bouwkundig tekenaar voor onze zelfbouw renovatie waarbij een samenwerking met een aannemer zal plaats vinden voor klussen die ik niet (volledig) alleen kan. Hoop voor je, dat er een aannemer is die daar zin in heeft. Dat geeft in ieder geval meer duidelijkheid. Je kozijn zit ingemetseld. In de nl woningbouw worden eerst de kozijnen in het werk gesteld en bij opmetselen verankerd aan het binnenblad (jouw voorzetwand?) eea gemonteerd op een spouwlat. Je kozijn hieruit halen zonder schade is geen makkie. Je kozijn ontkoppelen dmv een reciprozaag. Je kozijn een andere plek geven is ook kennis hebben van draagstructuren. Heb je erover nagedacht dat hierboven een latei zit. Dat verplaatsen ging specifiek over één kozijn, wellicht. Voor de rest geldt verwijderen van de voor gezette klampmuur zodat wij een nieuwe goede voorzetwand kunnen plaatsen. In een ander kozijn kon ik wel zien dat ze met slagpluggen?? In de buitengevel vast zaten. Maar dat heb ik nu weer dicht gepurt. Het lijkt er op dat ze tussen de buitengevel en binnengevel zitten, in de spouw. Hier is niets hetzelfde denk ik weleens. de dagkanten en het metselwerk aan de buitenkant (heeft dat ook een naam?) verschillen in afmeting per kozijn. Ja het is bijna niet te zeggen hoe het zit van buitenaf te kijken... Er zitten geen lateien boven. Gewoon een muurplaat. Het antwoord zal je verrassen. In Nederland worden jaarlijks tienduizenden kozijnen vervangen bij renovaties, verduurzamingstrajecten of nieuwbouwwoningen. In de praktijk verzorgen aannemers of gespecialiseerde kozijnbedrijven (zoals De Kozijnenstunter) deze afvalscheiding. Hout is een natuurlijk materiaal en dat maakt het op het eerste gezicht ideaal om te hergebruiken. Is hergebruik niet mogelijk? Veel oude houten kozijnen bevatten verfresten, kit, glas-in-lood of metalen onderdelen. En kunststof kozijnen dan? In Europa zijn er inmiddels complete ketens actief die gespecialiseerd zijn in het recyclen van kozijnen.Een goed voorbeeld is het REwindo-programma, waarbij ook merken als GEALAN zijn aangesloten. Wie voert het uit? et recyclen van kozijnen klinkt goed maar in de praktijk is het natuurlijk niet iets wat je als huiseigenaar zelf regelt. Misschien denk je: “Leuk, maar wat heb ík hiermee te maken?”Meer dan je denkt! Wees kritisch op sloopafvalLaat geen container vol ‘gemengd afval’ wegrijden. Het vervangen van houten kozijnen kan een aanzienlijke investering zijn, vooral wanneer er naast de kozijnen ook beschadigd materiaal verwijderd en vervangen moet worden. Indien u kiest voor kwalitatieve houten kozijnen, bent u verzekerd van een lange levensduur en worden toekomstige kosten op korte termijn vermeden. Deze gids legt uit hoe u zelf houten kozijnen kunt vervangen en waar u op moet letten. Hoewel de initiële kosten van de kozijnen zelf niet lager uitvallen bij correcte montage, resulteert de verlengde levensduur uiteindelijk in een lagere prijs per gebruiksjaar.
Van onderhoud naar volledig circulaire kozijnen
Wanneer Moeten Houten Kozijnen Vervangen Worden? Kleine beschadigingen aan het houtwerk vereisen niet direct vervanging van de kozijnen. Het verwijderen van rot of beschadigd materiaal en dit opvullen met nieuw materiaal, ook wel ‘vloeibaar hout’ genoemd, kan de levensduur van de kozijnen met enkele jaren verlengen. Regelmatige reiniging met standaard schoonmaakmiddelen helpt om schade tijdig te signaleren, zodat u direct kunt ingrijpen. Verwijder rot of beschadigd materiaal zo snel mogelijk; hoe langer u wacht, hoe groter de schade aan het kozijn wordt. Wanneer u te lang wacht of de schade niet tijdig opmerkt, bestaat het risico dat de kozijnen vervangen moeten worden. Daarnaast worden houten kozijnen vaak vervangen tijdens renovatie of aanpassing van de woning, bijvoorbeeld wanneer grotere ramen gewenst zijn voor meer lichtinval.
Stap 1: Het Inmeten van het Kozijn
Voordat u de kosten en mogelijkheden voor het vervangen van kozijnen kunt overwegen, zijn de maten essentieel voor het bestellen van een nieuw kozijn. Meet zowel verticaal als horizontaal, waarbij de kleinst gemeten maat leidend is om een correcte pasvorm te garanderen. Maak vervolgens foto's van uw huidige kozijnen met de ingemeten maten. Op basis van deze maten kan een vrijblijvende offerte worden opgesteld. Bij twijfel over de benodigde specificaties of indien u hulp wenst bij het bepalen van de mogelijkheden, kunt u te allen tijde contact opnemen voor persoonlijk advies.
Stap 2: Voorbereiding en Demontage van het Oude Kozijn
Na levering van het nieuwe kozijn kan de demontage van het oude kozijn beginnen. Verwijder eerst de ramen of deuren uit het kozijn. Bij kozijnen met vast glas snijdt u de kitrand weg en verwijdert u de ruit met zuignappen. Tussenstijlen kunnen vervolgens doorgezaagd worden. Maak een dubbele zaagsnede in de buitenste dorpel en verwijder het tussenstuk. Met een breekijzer kan het oude kozijn vervolgens worden verwijderd. Zorg ervoor dat het breekijzer niet direct tegen de muur wordt gezet; gebruik hiervoor een extra lat of regel om beschadigingen aan de muur te voorkomen. Gereedschap en materialen voor demontage: Breekijzer Beitel Hamer Schroevendraaier Reciprozaag of handzaag Stanleymes Zuignappen Veiligheidsbril Werkhandschoenen Stevige schoenen Afvalzakken. Voorbereiding van de werkplek: Controleer de omgeving op leidingen en bekabeling. Dek meubels en vloeren af met plastic folie of oude lakens. Verwijder gordijnen, zonwering en andere decoratie rond het kozijn. Zorg voor voldoende verlichting in de werkruimte. Verwijder glas, verwijder kit, maak slots los en til kozijn voorzichtig uit de opening.
Stap 3: Voorbereiding en Montage van het Nieuwe Kozijn
Om het nieuwe kozijn gereed te maken voor montage, schroeft u stripankers in de sponning en plakt u compriband in de aanslag van de renovatiesponning voor een optimale afdichting. De methode van montage is afhankelijk van het hergebruiken van de bestaande spouwlat. Als de spouwlat te diep in de spouw zit en onvoldoende aanslag biedt, kan een stelstrook worden gebruikt. Deze schroeft u over de bestaande spouwlat heen, zodat deze als aanslag voor het nieuwe kozijn dient. Indien er voldoende aanslag op de bestaande spouwlat is, is een stelstrook niet nodig. Belangrijke aandachtspunten bij montage: Gelijkmatige speling: De ruimte aan beide zijden van het kozijn moet gelijk zijn om een uniforme naad rondom te creëren. Waterpas plaatsen: Het kozijn moet waterpas worden geplaatst om problemen met ramen of deuren te voorkomen en de integriteit van het kozijn te waarborgen. Bevestiging: Tegenwoordig worden nieuwe kozijnen voornamelijk geplaatst met stripankers, wat het schroeven door de sponning overbodig maakt. Afwerking en Aansluiting: De vrije ruimte tussen het nieuwe kozijn en de muur wordt na montage volgespoten met purschuim. Dit dient van binnenuit te gebeuren. Dek omliggende materialen zoals de vensterbank en muur af met kranten om deze te beschermen. Het overtollige purschuim kan na het drogen worden weggesneden. Vervolgens wordt het kozijn afgetimmerd voor een nette afwerking. Een correcte montage is cruciaal voor een langdurige levensduur van het houten kozijn. Bij het plaatsen van het kozijn is het essentieel om de speling aan de zijkanten gelijk te verdelen. Het kozijn moet waterpas geplaatst worden om problemen met bewegende delen te voorkomen. De ruimte tussen de muur en het kozijn wordt opgevuld met isolatieschuim (purschuim) of compriband voor extra isolatie. Nadat het kozijn is geplaatst en afgewerkt met kit en purschuim, moet gecontroleerd worden of ramen en deuren soepel openen en sluiten. Eventuele bijstellingen kunnen dan worden gedaan.
Economische en maatschappelijke kanten van circulaire kozijnbouw
Kosten van Kozijnvervanging: Wanneer u de vervanging van een houten kozijn zelf uitvoert, vallen de kosten lager uit, mits dit correct gebeurt. De kosten bestaan dan uit het kozijn zelf, een bus purschuim en eventueel nieuwe latten voor de aftimmering. Kosten voor een nieuwe vochtkering kunnen ook optreden. Indien u de werkzaamheden liever uitbesteedt, informeer dan bij een lokale aannemer of timmerman naar de kosten. U kunt ook contact opnemen voor een complete kostenberekening en hulp bij het vinden van een professional. Het demonteren van een kozijn kan een flinke klus lijken, maar met de juiste voorbereiding en instructies is het goed zelf te doen. Dit bespaart kosten en voorkomt schade aan de muur, mits er veilig wordt gewerkt. Bij kozijnen in dragende muren is het belangrijk om eerst bouwkundig advies in te winnen, aangezien kozijnen soms dragende functies kunnen hebben.
Hergebruik van Houten Kozijnen: Het hergebruiken van houten kozijnen is een duurzame optie, mits de kozijnen nog in goede staat verkeren. Voordat u een zaag in het oude kozijn zet, is het verstandig om het nieuwe kozijn te controleren op maatvoering en pasvorm. Oude scharnieren en klinken kunnen mogelijk bewaard en hergebruikt worden. Bij het demonteren van de bovendorpel kan de bestaande vochtkering, indien deze van lood is, vaak opnieuw gebruikt worden. Het is belangrijk om de spouwlatten niet te beschadigen tijdens het verwijderen. Met een zaag maakt u twee sneden in de zijstijlen; het hout hiertussen kunt u wegtikken, waarna u met een koevoet de resten verwijdert. Verwijder het overige hout voorzichtig.
Isolatie, glas en materialen in circulaire kozijnen
Bij het kiezen van nieuwe kozijnen is het bepalen van het gewenste isolatieniveau belangrijk. Houten kozijnen bieden van nature al een goede isolatie. Bij kunststof kozijnen varieert de isolatiewaardestroom sterk per aanbieder. De keuze voor het glas, zoals HR++ of HR triple plus glas, is eveneens cruciaal. HR triple plus glas biedt meerwaarde, zeker bij een algehele woningisolatie tijdens renovatie. De U-waarde, ook wel warmtedoorgangscoëfficiënt genoemd, geeft aan hoeveel warmte er per vierkante meter wordt doorgelaten. Een lagere U-waarde betekent betere isolatie. Het is raadzaam om advies in te winnen bij een professional om problemen met maatvoering te voorkomen, hoewel ervaren doe-het-zelvers het ook zelf kunnen uitvoeren.
Professionele hulp en marktverkenning
Wanneer Moet je een Professional Inschakelen? Hoewel veel kozijnen door ervaren doe-het-zelvers verwijderd kunnen worden, is professionele hulp noodzakelijk bij dragende constructies, complexe installaties, of bij monumentale panden met bijzondere kozijnen. Als brancheorganisatie stimuleren we het hergebruik van kunststof kozijnen en het recyclen van gebruikte kozijnen. Oude kunststof kozijnen leveren waardevolle grondstoffen op voor de productie van nieuwe kozijnen. Het VKG Recyclesysteem verwerkt nu ongeveer 75% van alle oude kunststof kozijnen. Oude kunststof kozijnen bevatten hoogwaardige materialen, zoals metaal, rubber en PVC. Binnen het huidige recycleproces wordt het kunststof fijngemaakt tot een schone PVC-korrel; de basis voor nieuwe kozijnen. Het mooiste van dit proces, is dat het tot wel tien keer herhaald kan worden. Dat betekent dat een kunststof kozijn heel veel levens kan leiden en dus een milieubewuste keuze is. We streven naar een monostroom, zodat de samenstelling van de grondstof van hoge kwaliteit blijft. Circulariteit is een systeem van een gesloten kringloop, waarin producten, onderdelen en grondstoffen opnieuw gebruikt worden. Er wordt gestreefd naar minimale waardevermindering van de materialen en geen schadelijke emissies naar lucht, water en bodem. Binnen de bouw wordt dit principe steeds meer toegepast. Ons recyclesysteem werkt heel simpel: je geeft oude kunststof kozijnen een tweede leven. Dit is een eenvoudige manier om bij te dragen aan een wereld waarin bewustere keuzes leiden tot een gezondere balans tussen consumeren en natuur. Op verschillende plekken in Nederland zijn VKG-kozijninzamelpunten. Neem contact op met VKG voor het punt bij jou in de buurt. Het is ook een mogelijkheid om de kozijnen, zonder glas, in te leveren bij een kozijnenfabrikant die VKG-lid is. Ben je bezig met een heel groot bouwproject, dan kan een van onze recyclingpartners een container op de bouwplaats leveren. We nodigen iedereen uit om mee te denken over recycling en in het bijzonder over circulariteit. Zolang nog niet alle nieuw geproduceerde ramen, deuren en kozijnen circulair zijn, wordt circulariteit vooral bereikt door oude exemplaren te oogsten uit sloop- en renovatiepanden. Arend van de Beek, programmamanager circulariteit bij Lagemaat Sloopwerken, kent de huidige kansen en drempels. Zijn boodschap voor de toekomst is: opschalen. Ook pleit hij voor standaardisatie en remontabel bouwen. In een Zwols proeftuinproject krijgt het sloopbedrijf uit Heerde de kans die toekomst alvast uit te proberen. Of het nou gaat om aluminium, staal, kunststof of hout: de meeste kozijnen die Lagemaat Sloopwerken uit sloop- en renovatiepanden oogst, worden door die gebouwen niet zonder slag of stoot prijs gegeven. Daar zijn twee eenvoudige redenen voor, vertelt Arend van de Beek van het sloopbedrijf uit Heerde: “Aluminium puien, dat gaat nog; dat is een kwestie van latjes eruit, glas eruit en losschroeven. Maar de meeste bestaande kozijnen zijn niet remontabel, en veel kozijnen zijn maatwerk, specifiek - op de millimeter - ontworpen voor dat ene gebouw. Dat maakt het niet makkelijk om ze elders weer opnieuw toe te passen. Dat moet echt anders, vanuit het perspectief van circulair slopen.”
Praktijkvoorbeelden en toekomstperspectief
Bij kozijnen van staal en aluminium speelt bovendien een ander thema: die hebben een waarde op de schrootmarkt. Een stalen of aluminium kozijn zo uit een slooppand halen dat het hergebruikt kan worden (Van de Beek noemt het ‘omgekeerd bouwen’) gebeurt wel, maar is erg kostbaar. Bijkomend nadeel: oude kozijnen hebben vaak nog koudebruggen en er kan geen tripleglas in. Ook dat begrenst de herbruikbaarheid. Van de Beek: “Dergelijke kozijnen kunnen niet een-op-een als buitenpui in een nieuw bouwproject worden toegepast. Een paar jaar geleden zagen veel architecten 80 procent circulariteit als hoogst haalbaar hergebruik in nieuwbouw. In het kortgeleden opgeleverde De Kwekerij in Utrecht realiseerde Lagemaat Sloopwerken als opdrachtgever 97 procent circulariteit. De Kwekerij is een tijdelijk multifunctioneel horecapand annex informatiecentrum, met appartementen en kantoren. Het gebouw bestaat uit prefab modules uit een GGZ-kantoor in Ermelo. Systeemplafonds en toegangsdeuren stammen uit een slooppand in Nieuwegein, de dubbele deuren voor de technische ruimtes uit een Zwols donorpand, de zonwering komt uit een renovatiesloop in Deventer. Slechts 3 procent van De Kwekerij bestaat uit nieuwe bouwmaterialen. Om de sprong naar gasloos te kunnen maken, waren moderne elektrische installaties vereist. En De Kwekerij kreeg nieuwe brandwerende wanden - het circulaire pand is een tijdelijk gebouw, maar voldoet aan alle brandveiligheidseisen. Ten slotte kreeg De Kwekerij drie nieuwe buitendeuren. Arend van de Beek: “In geen enkel donorpand waren drie inbraakbestendige buitendeuren tijdig voorhanden. Zodoende moesten we nieuwe deuren plaatsen, uit FSC hardhout. Ook hergebruik van deuren kent zo zijn problemen, zelfs al zijn ze volgens Arend van de Beek heel interessant om te oogsten: “Je draait de scharnieren los en klaar.”
Het hergebruik van bouwmaterialen opschalen, dat is een van de ideeën van Insert, de stichting achter het gelijknamige digitale materialenplatform waaraan sloopbedrijf Lagemaat zich committeerde, samen met elf andere partijen uit de sloop en bouw. Met die materialen kunnen zij dan alvast ontwerpen. De materialenvoorraad op insert.nl zit dus vaak nog in donorpanden vast en is digitaal geïnventariseerd. Al die variatie in de maatvoering moet - en zal - op termijn verdwijnen, meent Van de Beek: “Linksdraaiend of rechtsdraaiend, opzet of stomp, dat maakt niet uit. Maar de maatvoering van deuren - en puien - moet vanuit circulair perspectief meer geharmoniseerd worden.” De komende jaren zullen de problemen met de afwijkende deurmaten aan de bron afnemen, verwacht Van de Beek: “Hoe jonger de sloop- en renovatiepanden, des te vaker zullen circulaire slopers in donorpanden remontabele materialen met pragmatische eigenschappen aantreffen. Dan kunnen we ook opschalen, het refurbishen landelijk aanpakken en distribueren vanuit meerdere hubs. Als het gaat om hergebruik van ramen, deuren en kozijnen, dicht Van de Beek hout de beste kansen toe. En dan met name meranti en merbau. Maar ook hier geldt: de hoeveelheid maakt het verschil - opschalen is over de hele linie van het circulaire slopen het leidmotief. Als voorbeeld noemt Van de Beek de hardhouten kozijnen uit meranti en merbau in scholen: “Die kozijnen hebben grote lengtes en weinig vervuiling in de vorm van spijkers of schroeven. Technisch gezien is dat hout bovendien goed; we hebben het dan vaak over meranti en merbau uit de jaren negentig en tweeduizend, het hardhout van vóór FSC, dat vaak steviger is. Hier loont het zich om de lak en de kit eraf te halen en al het ijzer te verwijderen. Met dat schone hout kan iedere timmerfabriek vervolgens weer vingerlassen en lamineren.”
In Zwolle wordt remontabel gebouwd. Ook dat geeft volgens Van de Beek een boost aan circulair bouwen, naast standaardisering en opschalen. Van de Beek: “In Zwolle gaan we uit van het zeslagenmodel van Stewart Brand, daarop hebben we de inschrijving ook mede gewonnen. Neem het leidingwerk en de installaties. Normaal gesproken staat daar een levensduur van 15 tot 25 jaar voor - daarna gelden andere eisen, is de techniek voortgeschreden. Probleem: de leidingen worden veelal in de vloer gestort. Arend van de Beek noemt klikbare kozijnsystemen een kansrijke vorm van remontabiliteit: “Er is behoefte aan een systeem waarbij men een pui machinaal in zijn geheel uit de gevel haalt, op de bok zet en dan, na een klein beetje aanpassen, hergebruikt. Bij kozijnen is het nu nog steeds zo dat ik eerst de glaslatjes eruit moet halen, dan het glas eruit, dat moet op een bok. Daarna zijn aluminium en kunststof kozijnen makkelijk los te schroeven. Bij vloersystemen is men al veel verder. Daar wordt remontabiliteit steeds vaker voorgeschreven. Na gebruik kunnen vloerelementen eenvoudig uitgetild en elders hergebruikt worden. Maak nou ook die pui zo dat hij er als geheel ingaat en wij hem er zo ook weer uit kunnen halen. Fabrikanten zijn daar begrijpelijkerwijs niet zo happig op, beaamt Van de Beek. Ontwikkelen voor hergebruik is kiezen voor een toekomstige daling van afzet aan nieuwe kozijnen: “In de pir- en purindustrie speelt iets vergelijkbaars. Maar daar beseft men dat remontabiliteit nodig is - inclusief de consequentie dat de vraag in de toekomst daalt. Maar men anticipeert wel. Want anders worden dingen van bovenaf opgelegd. Dan kan je beter nu het initiatief nemen.” De circulaire transitie is ook een economische transitie, aldus Van de Beek. En dat betekent: een ander basismodel. Van de Beek: “Dat geldt met name voor aluminium en staal, vanwege de milieubelasting, de LCA’s en de Milieukostenindicator. Het duurzaamste lijkt me hout te worden, maar er zijn voor kunststof, aluminium en staal ook goede circulaire tegenargumenten. Het is een gezonde wedloop, waarin het nou eens niet draait om geld, maar om CO2.
Samenvatting en toekomstvisie
Materialen hergebruiken is een goed begin om een eind te maken aan bouwen met schaarse grondstoffen. Maar waarom wordt er nog gebouwd met schaarse grondstoffen, als er een hernieuwbaar, hergroeibaar, sterk en milieuvriendelijk bouwmateriaal is? Bouwers en architecten die duurzaamheid hoog in het vaandel hebben staan, zien de ongekende waarde van hout in. Als uitvinders in de timmerindustrie, zijn we toekomstgerichte denkers, die het hoogwaardig hergebruik van hout voor kozijnen en HSB-elementen mogelijk maken in de vorm van het Circulair-Kozijn® en het Circulair-Element®. “Hout is circulair. Punt.” Circulair-Kozijn® is het resultaat van WEBO, met voordelen zoals geen uitstoot van schadelijke stoffen tijdens de productie, geen onderhoud en een lage CO2-impact. Circulair-Element® biedt isolatie, licht gewicht en stevigheid en vormt een prominente plek in de circulaire wereld van 2050. AMSTERDAM - Bij het groot onderhoud aan een galerijflat aan het Osdorpplein, hergebruiken Stadgenoot en Hemubo sloophout als circulaire kozijnen. Samen met diverse ketenpartners besparen we meer dan 15 duizend kilogram CO2 door hout, glas en kunststof uit de oude kozijnen te hergebruiken. De samenwerking laat zien dat circulair bouwen ook betaalbaar kan zijn en dat materiaal uit donorpanden een tweede leven krijgt binnen corporaties.
Het consortium, bestaande uit Stadgenoot, Hemubo, A. Van Liempd Sloopbedrijven, Wesselink Kozijnen en Hermans Glas, won in november 2019 de prijsvraag ‘Op weg naar een Circulaire Stad’ van de gemeente Amsterdam. Het doel was om praktijkervaring in circulair bouwen op te doen. De groeipotentie is enorm: jaarlijks wordt in Nederland 360 miljoen kilogram hout en 115 miljoen kilogram glas gesloopt. Dat staat gelijk aan de CO2-uitstoot van meer dan 70 duizend Nederlanders. Na het groot onderhoud wordt het hout uit Osdorpplein verwerkt tot nieuwe kozijnen.
Zo krijgen meranti en merbau als hoogwaardige houtsoorten voor kozijnen extra kansen in circulaire toepassingen. Het Circulair-Kozijn® en Circulair-Element® dragen bij aan een toekomst waarin hout een dominante rol speelt in de bouw, mede door lage CO2-voetafdruk en hoge recycleerbaarheid. De komende jaren zullen standaardisatie en remontabiliteit van kozijnen verder toenemen, waardoor hergebruik steeds vaker realiteit wordt en bijdragen levert aan de doelstelling Circulair 2050.
tags: #hergebruikte #kozijnen #gebouw