Productieproces en verwerking van steenstrips: van bouwstenen tot gevelafwerking

Steenstrips worden steeds vaker toegepast. Zowel in renovaties, maar ook in nieuwbouw projecten. Steenstrips worden direct op de gevel of isolatieplaten aangebracht. Bij renovatieprojecten kan een nieuw jasje met strippen op de bestaande gevel worden aangebracht om de gevel een geheel nieuwe uitstraling te geven, maar er kan ook worden gekozen voor het toevoegen van extra isolatie aan de buitenzijde van de woning waarop de strippen worden aangebracht. Bij nieuwbouw projecten kan voor steenstrips worden gekozen omwille van lichtere bouwtechnieken, prefab-mogelijkheden of ontwerpmogelijkheden.

Bestaande bouwkundige ondergrond en voorbereiding

• Bestaande bouwkundige constructie: Mits de bestaande (stenen) constructie een stabiele en voldoende sterke ondergrond is kunnen hier steenstrips op worden aangebracht. Voor de juiste hechting van de strips is het belangrijk om dit met een lijmfabrikant kort te sluiten.
• Op een vezelcementplaat: In sommige gevallen kan het eenvoudiger zijn om een regelwerk te monteren waarop een vezelcementplaat wordt geschroefd. Dit kan voordelen bieden bij het bekleden van niet vlakke of instabiele ondergronden, bij plafondtoepassingen of bij het wegwerken van leidingwerk.
• Op een isolatieplaat: In dit geval spreken we liever over een systeem dat als een geheel moet worden gezien. Een dergelijk systeem bestaat onder andere uit de isolatielaag welke op de bestaande ondergrond wordt gelijmd, hierop komt een mortel-weefsellaag met extra verstevigingen op hoeken en bij gevelopeningen en als laatste de gelijmde afwerking met onze MBI strippen. Voor deze systemen verwijzen wij u naar marktpartijen die kennis en ervaring hebben in het isoleren en bekleden met onze betonstrippen.

Voorkom scheurvorming en dilatatie

Ook bij steenstrips zijn dilatatievoegen noodzakelijk. Bij een te grote lengte is er kans dat het bewegende wanddeel zorgt voor scheuring die zelfs in de strippen zichtbaar is. Daarom is een dilatatieplan, waarbij op de juiste plaatsen een voeg wordt aangebracht, ook bij steenstrips een vereiste om te grote wanddelen te voorkomen. Dilataties zijn van belang om de fysische eigenschappen zoals krimp en uitzetting van de strippen, maar ook van de dragende materialen, op te vangen. Het is van belang om ook goed te kijken naar de opbouw van de onderliggende constructie en eventuele ontkoppelingen daarin over te nemen in de strippen-afwerking. Voor alle strippen is het van groot belang dat de hechting van de betonstrippen op de ondergrond goed is. Ook: baksteenstrips, baksteenstrippen, steenstrippen (Vlaanderen); soms: (keramische) strippen, plakstenen.

Steenstrips zijn oorspronkelijk dunne bakstenen die, met echt voegwerk, op een vlakke ondergrond gelijmd worden om een wand in schoonmetselwerk te suggereren. De dikte van de steenstrip varieert van ca. 20 tot 50 mm. Voor veel situaties en toepassingen zijn steenstrips duidelijk in het voordeel: - meer ontwerpmogelijkheden (bijvoorbeeld rondere gevelvormen met steenstrips verticaal e.d., gevarieerde patronen) - eenvoudig door een robot aan te brengen op prefab geveldelen (onderdeel van industrieel bouwen) - eenzelfde luxe uiterlijk als normale baksteen (decoratieve functie) - isolatie of na-isolatie op een gevel wordt netjes afgewerkt (minder materiaal wordt toegepast, dus minder dikte, meer ruimte voor isolatiemateriaal, wat uiteindelijk een minder dikke muur kan geven; beschermt daarvoor gevoelig isolatiemateriaal tegen stoten en vuur).

Soorten steenstrips en fabrikanten

Er zijn verschillende soorten steenstrips:- steenstrips gezaagd van bakstenen (keramische stenen, zie bij gezaagde baksteen) of van betonstenen- fabrieksmatig vervaardigde keramische steenstrips (dunne bakstenen)- fabrieksmatig vervaardigde minerale steenstrips (o.m. zand en kwarts, met als bindmiddel een dispersie van polymeer)- fabrieksmatig vervaardigde kunststof steenstrips- fabrieksmatig vervaardigde smalle gebakken "tegels" (bijvoorbeeld op steenstrips aangebrachte glazuren door Tichelaar). Toepassingen en extra's van steenstrips zijn o.m.: - bij uitstek geschikt bij prefab gevelpanelen (door het vrij lage gewicht van de steenstrips en de gemakkelijke fabrieksmatige bevestiging; slimme software van bijvoorbeeld het systeem RoboBrick van Vandersanden kan "elk willekeurig steenverband leggen, ook met verschillende diktes en verschillende ondergronden"; Dijkstra Draisma heeft al vanaf 2017 ervaring met de strippenrobot ten behoeve van bijvoorbeeld prefab gevels; Spaansen Bouwsystemen en Vandersanden hebben de Gevelklaar-oplossing voor bouwprojecten waardoor zijn geen steigers nodig en geen metselaars voor de gevel) - oude stucmuren het uiterlijk van schoonmetselwerk geven - grote egale vlakken een gevarieerder en natuurlijker sfeer geven - verschillende muurvlakken bij restauraties hetzelfde uiterlijk geven - bij natuursteen steenstrips ook om een minder dikke muur te hebben (muur van natuursteen is meestal vrij dik, zeker als er een aardig isolatiepakket achter zit) en minder gewicht aan de muur te hebben; natuursteen steenstrips zijn meestal niet zo heel dun, om ze wat body te geven en tegen breuk, bijvoorbeeld 35 mm dik - voor een architectonisch lijnenspel; vooral bij grote geveloppervlakken is dat te overwegen; lange steenstrips maken een duidelijk statement, bijvoorbeeld 60 cm lange GeoStylistix van MBI waar basalt in is verwerkt - voor het aanbrengen van een "baksteen" uiterlijk aan de onderzijde van een overstek of uitkragend gebouwdeel - bij toepassing van isolatiemateriaal en steenstrips als buitengevel ontstaat door het voegen uiterlijk één schoonmetselwerk geheel en zijn minder dilatatievoegen nodig dan bij gebruik van (hele) baksteen (bij nieuwbouw); bij bestaande bouw worden vaak steenstrips toegepast op isolatiemateriaal aan de buitenzijde van de gevel (zie gevelisolatie-buitenzijde) - bij renovaties als extra laag op de oude gevel, tegen koude en vocht (bijvoorbeeld het Ecosteen is een systeem van keramische steenstrips die in de werkplaats zijn ingelegd in een paneel van isolerend materiaal en is verkrijgbaar in veel formaten, kleuren en metselverbanden) - printen kleur: de kleur van de steenstrips kan aangepast worden aan uw wensen; Aberson laat de gewenste kleur op de steenstrips printen, ook in een mix van kleuren mogelijk- keramische steenstrips gebruiken uiteraard veel minder grondstoffen dan volle bakstenen (60-70% minder)- keramische steenstrips zijn echte bakstenen, maar dan dun (bijvoorbeeld 11-14 mm StoBrick van Sto of 9-25 mm van Feldhaus)- minerale steenstrips zijn aanzienlijk dunner dan gebakken steenstrips (ca. 5 mm), lichter in gewicht en door de samenstelling wat buigzamer; bij bevestiging op een vlakke ondergrond kan vulling van de zeer ondiepe voegen simpelweg ontstaan door gladstrijken van de minerale lijm (later voegen hoeft dan niet); minerale steenstrips drogen bij 60 graden C terwijl keramische worden gebakken bij 1000 graden C dus een energie-voordeel bij de productie van steenstrips, bijvoorbeeld Sto Steenstrips van Sto of die van Caporal-Capatect (voorheen Alsecco)- steenstrips kunnen op maat gezaagd worden, maar voor meer flexibiliteit is er ook een steenstripknipper, die pneumatisch werkt en gemakkelijk met een voetpedaal bediend wordt (knipper AL16SP)- de steenstrips van Feldhaus worden zonder zaagverlies op maat gezaagd- kunststof steenstrips, eventueel op glasvezelversterkte kunststof platen in de recreatiebouw en woningbouw (dat zijn dus geen losse kunststof steenstrips, maar grote platen); let wel op de garantie: van een leverancier van kunststof steenstrips is de 25 jaar garantie gewijzigd in slechts 5 jaar garantie...; die kan men dus absoluut niet toepassen als gevelbekleding voor woningbouw waar toch minimaal 50 jaar vereist is!- steenstrips zijn vooral een decoratieve en geen constructieve factor (werken niet mee aan het dragend vermogen van een constructie). Wel kunnen steenstrips meewerken aan het behoud van de constructie, bijvoorbeeld tegen stoten of brand wanneer zich onder de steenstrips isolatiemateriaal bevindt dat gevoelig is voor stoten of brand.

Fabricage en kwaliteit bij steenfabrieken

Door de sterk verbeterde prefab-methoden is het wat vroegere goedkope imago van steenstrips vrijwel verleden tijd. De term plaksteen wordt soms gebruikt omdat de steenstrip aan de ondergrond "geplakt" wordt; ook bleeksteen (bleker) wordt wel een plaksteen genoemd. De kleiwinning gebeurt in de uiterwaarden van de grote Nederlandse rivieren en ook in het gebied Westerwald in Koblen. De Rijswaard haalt haar klei bewust uit verschillende wingebieden, zodat een homogene grondstof kan worden vervaardigd. De afgegraven klei wordt over het water aangevoerd en via de eigen haven van De Rijswaard overgeladen en naar de kleibult vervoerd. De klei wordt daarna gemengd met mangaan of kalk en water. Het mengproces gebeurt in een gecontroleerde productieomgeving met afzuiging tegen stofvorming. Na de menger vervolgt het kleimengsel de kollergang en daarna een wals met een spleet van ca. 1 mm. De Rijswaard is één van de twee steenfabrieken in Nederland met een kleikelder. Hier worden de voorbewerkte stukjes klei nog eens laag voor laag opgeslagen, met als doel de grondstof nóg verder te homogeniseren. Uiteindelijk wordt de klei diagonaal opgeschept met een baggermachine. Een handvormsteen wordt op een andere manier vervaardigd door klei met zand in een vorm te gieten, overtollige klei te verwijderen en de stenen te drogen. De droogkamers hebben plaats aan duizenden stenen per kamer en drogen gebeurt met restwarmte uit de tunneloven.

Voordat het bakproces begint worden de stenen voorverwarmd tot ca. 180°C en daarna in een 235 meter lange tunneloven gebakken. De temperatuur per kleur wordt speciaal gecontroleerd: gele stenen tot 1080°C, rode stenen tot 1060°C en mangaan stenen tot 1050°C. Na het bakken volgt snelkoeling met ventilatie tot ca. 620°C, gevolgd door een lange afkoelfase. Het volledige bakproces wordt zeven dagen per week met computerafstelling aangestuurd en gemonitord; energiemonitoring toont bijvoorbeeld dat voor duizend stenen 87 m3 gas nodig is. De stenen worden na afkoeling op pallets gestapeld, voorzien van krimpfolie en een unieke codering, en later vervoerd naar klanten of bouwplaatsen. In 2019 is een groot deel van het tasveld overkapt, zodat droge stenen sneller leverbaar zijn en minder plastic verpakking nodig is.

Toepassingen en ontwerpvoordelen

Steenstrips kunnen het uiterlijk van schoonmetselwerk geven zonder de dragende sterkte van de muur te verhogen. Langere stroken geven een duidelijk architectonisch lijnenspel, terwijl stroken naar wens kunnen worden gezaagd of gezaagd met een knipper om flexibiliteit in ontwerpen te bieden. Voor prefab gevelpanelen biedt het lage gewicht en eenvoudige bevestiging voordelen, en bij renovaties kan steenstrips tegen koude en vocht helpen of onderdeel zijn van een Ecosteen-systeem. Dergelijke systemen kunnen printkleuren en metselverbanden aanpassen aan wensen, en keramische strips gebruiken minder grondstoffen dan volle bakstenen.

Bij isolatiematerialen als buitenzijde ontstaan door het voegen uiterlijk één schoonmetselwerk geheel en zijn minder dilatatievoegen nodig dan bij volle bakstenen. Natuursteen-strips bieden een alternatief met eigen overwegingen zoals body en gewicht; lange steenstrips kunnen een sterk statement maken, terwijl glasvezelversterkte kunststof platen als ondergrond mogelijk zijn met passende garantieperiodes.

1. Steenstrips kunnen op zowel isolatieplaten als op bestaande gevels worden toegepast.
2. De keuze tussen keramische, minerale of kunststof strips hangt af van gewicht, duurzaamheid en kosten.
3. Voor houdings- en dilatatieplanning is een passende voegvoering noodzakelijk om scheuren te voorkomen.

tags: #hoe #wordt #een #steenstrip #gemaakt