Wij zijn bezig met de verbouwing van ons huis. Heeft er iemand ervaring met deze opstelling? Ik stel me vragen i.v.m. Zoals Janus al aanhaalde is een open haard eigenlijk alleen te gebruiken voor de gezelligheid. Overigens zijn er sinds 2010 enkele regels van kracht die ervoor moeten zorgen dat haarden en kachels aan bepaalde rendements- en emissienormen voldoen. Niet dat men plots alle nieuwe installaties gaat controleren maar toch ...
Om terug te komen op het gebruik van een open haard (sowieso niet aan te raden, beter is, zoals Janus zei, een (voorzet)kachel of stenen kachel (finoven of speksteen-/tegelkachel). Je weet wellicht dat er een voldoende brede/lange schoorsteen voorzien moet zijn. Ideaal wordt deze getubeerd met een (flexibele) dubbelwandige inox buis. Liefst ook een aanvoer van verse lucht van buiten of van garage/berging voorzien om eventuele drukverschillen met dampkap of ventilatie te voorkomen. De recentere kachels hebben zo'n aansluiting; voor sommige andere modellen kan u een opzetstuk kopen dat achteraan wordt aangesloten en voor nog andere, oude modellen, bestaat dit niet. De aanvoerbuis voor verse lucht bedraagt voor bepaalde modellen maximaal 12 m, en elke bocht telt voor extra. Afwerking schouw/haard kan met brandvaste platen van o.a. Promatec of in steen natuurlijk. Als je absoluut een open haard wilt, zorg dan zeker voor een 'baffle plate' boven het haardvuur (gietijzeren plaat achteraan bevestigd en licht omhoog oplopend naar voren toe), op die manier wordt meer warmte de woonkamer ingestraald.
Vraagstukken rondom hoogte en plaatsing
Ik zou uitkijken naar een deftige inbouwcassette of voorzetkachel, maar daar hebt u misschien te weinig plaats voor. Is het trouwens een open keuken? Anders kan de warmte moeilijk naar de woonruimte ... Een inbouwhaard met liftdeursysteem lijkt me het beste compromis. Er bestaan ook systemen met verticaal geplaatste grill die vóór het vuur wordt geplaatst. Bijv. dank voor de reacties. Dit is wel enkel en alleen bedoeld om occasioneel te gebruiken en eigenlijk niet om te ruimte te verwarmen. Maar uiteindelijk is het toch niet onmogelijk. Dank voor de reacties.
Het feit dat die haard in de keuken staat of in de woonkamer, op 40 cm hoogte of 140 cm hoogte, dat maakt toch geen verschil. Plaats de haard bij voorkeur zodat de uitgang van de rookkap recht onder de plaats komt waar het rookgasafvoerkanaal geïnstalleerd word, of waar reeds een rookkanaal bestaat. Indien niet mogelijk, begin het rookkanaal dan eerst met (ongeveer) een meter recht omhoog. Hierna kan er evt. een bocht in het rookkanaal gemaakt worden, om zo bij de gewenste doorgang uit te komen.
Constructie en afstandsregels
Plaats de achterwand waterpas met een laagje specie op een onbrandbare, hittebestendige, stevige ondergrond of plateau van minimaal 8 cm dik. Houd tevens ongeveer 8 cm afstand tot een stenen muur (of gelijkwaardig materiaal). Plaats of stort bij de aanwezigheid van een houten vloer eerst een onbrandbare isolatielaag/plaat van minimaal 5 cm onder de bovengenoemde ondergrond of het plateau. Bij een houten wand moet een nieuwe stenen muur gemetseld worden; houd hierbij 5 cm vrij tot het hout. Deze ruimte zal als luchtspouw fungeren en hoeft dus niet geïsoleerd te worden. Let erop dat zowel de wand, de vloer als het plafond het gewicht van de open haard moeten kunnen dragen. Wanneer de luchttoevoer via de onderkant van de haard wordt gerealiseerd, houd dan rekening met een sparing in het plateau. Een opening van minimaal Ø200 mm heeft een openhaard tijdens het stoken ongeveer nodig. Extra beluchting bevordert de trek en beperkt rookterugslag, vooral bij gasgestookte open haarden.
U kunt de lucht ook op een andere manier toevoeren: beluchtingsroosters voor of naast de open haard plaatsen. Plaats op locaties waar de verschillende onderdelen van de haard elkaar treffen kachelkoord of ander hittebestendig materiaal wat de werking van de verschillende bouwmaterialen kan opvangen. Veranker het metselwerk om de 5-6 lagen met de achtermuur door middel van muurankers. Maak de vermiculite korrels met vuurvast cement in de verhouding 10:1 aarddroog aan met water. Metsel omhoog tot de bovenkant van de rookkap. Veranker het metselwerk om de 5-6 lagen met de achtermuur door middel van muurankers. Plaats het verloop van vierkant op rond op de rookkap en controleer of de rookklep goed functioneert. Stort de ruimte om de haard vervolgens verder vol tot onder de aansluiting van het kanaal. Plaats een dubbelwandig geïsoleerd schoorsteenafvoerkanaal, bij voorkeur van het merk Holetherm. Gebruik de juiste diameter. Bij de meeste haarden tot 70 cm breed kunt u volstaan met een dubbelwandig rookkanaal van Ø 200 mm (minimale binnendiameter). Begin het rookkanaal onderaan door het plaatsen van een aansluitstuk. Laat het gewicht van het rookkanaal niet direct op het verloopstuk rusten. Gebruik hiervoor muurbeugels en verdiepingsondersteuning. Na de montage van het rookkanaal kan deze nog een stuk in de isolatiemortel gezet worden alvorens de haard verder afgemetseld wordt.
Stooktips en onderhoud
Stook hierna een aantal dagen een klein vuur van houtskool of spaanders hout. Laat het vuur vanzelf uitgaan. Voer de grootte van het vuur geleidelijk op. Open de rookklep voordat u begint met stoken en sluit deze pas nadat het vuur volledig gedoofd is. Stook alleen schoon en droog hout, wat minimaal 2 jaar buiten op een tochtige plaats te drogen heeft gelegen. Leeg de aslade regelmatig om te voorkomen dat de as zich tegen de onderkant van de stookroosters ophoopt en zo de luchttoevoer belemmert. Doof het vuur niet, maar laat het vanzelf uitgaan. Veeg uw schoorsteen regelmatig, gemiddeld twee keer per jaar. Er mogen geen licht ontvlambare materialen in de nabijheid van de haard worden gebracht. Het is noodzakelijk dat de haard, het complete kanalensysteem en de uitmonding jaarlijks door een erkend gasvakman/installateur worden gereinigd en gecontroleerd.
Formaat, hoogte en zitruimte
In de moderne installaties is er veel aandacht voor afmetingen en comfort. De ideale hoogte varieert afhankelijk van type haard en ruimte, maar een veelgenoemde vuistregel is het midden van de haard op ongeveer 120 cm van de vloer te plaatsen voor een prettige kijkhoogte. Voor kleinere ruimtes kunnen kleinere modellen volstaan, terwijl grotere ruimtes gebaat zijn bij grotere haarden voor meer warmte en uitstraling. Een gashaard kan dichter bij zitplaatsen geplaatst worden dan een open haard vanwege de gesloten verbrandingskamer.
Er bestaan diverse typen haarden en bijbehorende inrichtingtips: inbouwhaarden met liftdeursysteem, open haarden, buitenhaarden, vuurtafels en ringhaarden verschillen in afmetingen en installatie. Een tafelhaard of draagbare variant biedt flexibiliteit, maar vergt ook aandacht voor warmteverspreiding en veilig gebruik.
Comfortable at Home, vrijstaande elektrische sfeerhaard Como 68
Ontwerp en inrichting rondom de haard
De grootste kracht van een haard is dat deze het centrale punt van de kamer vormt. Begin bij de haard en werk naar buiten toe: de zithoek, de televisie en opbergoplossingen vormen samen het geheel. Een geïntegreerde wandoplossing rond de haard creëert eenheid en voorkomt een rommelige uitstraling. Wanden in warme materialen zoals leisteen of gebakken klinkers geven diepte en warmte. Een warme stuclaag of houten accenten versterken de sfeer en comfort.
Verlichting rondom de haard moet subtiel zijn: kies voor een kleurtemperatuur onder 2.700 K en voorkom koude TL-lichten. Indirecte verlichting, bijvoorbeeld LED-strips achter een zwevend meubel en mogelijk spots gericht op de haard, geeft warmte en intieme ambiance zonder de vlam te overheersen. Gebruik ook zachte leesverlichting naast de zithoek voor functionality en sfeer.
De inrichting moet seizoensbestendig zijn. Een haard is in de winter het hart van de woonkamer, maar in de zomer kan deze grotendeels uitstaan. Plaats decoratieve elementen zoals kaarsen of gedroogde bloemen in de haardruimte om de zichtbaarheid te behouden zonder te koken. Kussens en plaids kunnen in seizoenen variëren; dit versterkt de harmonie tussen haard en interieur.
Praktische afmetingen en voorbeelden
Kleine schouw (2-4 zitplaatsen): ongeveer 305 × 305 cm ruimte; middelgrote vuurplaats (4-6 zitplaatsen): ongeveer 366 × 366 cm; grote vuurplaats (6-8+ zitplaatsen): circa 549-610 cm diameter of 549 × 549 cm. Ongeacht het aantal zitplaatsen geldt: plan een loopruimte van 90-120 cm rondom de zitplaatsen voor vrije beweging.
Vierkante haarden - optimale zitruimte: bij een gashaard een afstand van circa 100-150 cm tussen rand haard en zitgedeelte; bij looproutes voeg circa 90 cm toe. Ronde haarden - optimale zitafstand: circa 120-160 cm tussen zittende personen en vlam. Verdeling van de ruimte rondom de haard kan volgens het beproefde patroon vuurplaats → open ruimte → zitplaats → loopruimte.
Installatie: doe-het-zelf vs. professional
De grootte en complexiteit beïnvloeden of een haard zelf te plaatsen is haalbaar of dat professionele installatie wenselijk is. Kleinere, eenvoudige ontwerpen zijn doe-het-zelf vriendelijk; bij grotere of complexere systemen is vakmanschap aan te bevelen om te voldoen aan veiligheidsnormen, ventilatie en afmetingen. De installatie hoort altijd te voldoen aan lokale voorschriften en de instructies van de fabrikant.
Doe-het-zelf - stap voor stap: planning, uitmeten, markeren, metselen, afwerken en installeren van luchttoevoer en rookkanaal. Professioneel: beoordeling van de ruimte, advies over afmetingen, veilige installatie van rookkanalen en gasleidingen, en naleving van normen. Het eindresultaat is een esthetische, duurzame oplossing die de ruimte mooier maakt.
Kernpunten vanuit praktische ervaringen
- Een open haard is vooral geschikt voor sfeer en gezelligheid; verwarmingsefficiëntie is beperkt.
- Een goed afgestemde schoorsteen met dubbelwandige buis en verse luchttoevoer vergroot comfort en veiligheid.
- Bij gasgestookte haarden is extra beluchting cruciaal om rookterugslag te voorkomen.
- Inspectie en onderhoud door een erkend vakman is jaarlijks noodzakelijk voor veiligheid en emissienormen.
Samenvatting van sleutelpunten
- Bepaal de plaatsing van de haard ten opzichte van deuren, ventilatie en brandbare oppervlakken.
- Plan een stevige ondergrond, luchtspouw en voldoende afstand tot muren en houten delen.
- Overweeg een inbouwcassette of voorzetkachel voor optimale ruimtebenutting.
- Let op de benodigde afmetingen en zitafstand afhankelijk van het type haard en gezinsgrootte.
- Implementeer indirecte verlichting en warme materialen voor een coherent interieur.