Afvoerhoogte verwijst naar de hoogte waarop rookgassen, afkomstig van bijvoorbeeld houtkachels of andere verbrandingsinstallaties, worden afgevoerd via een schoorsteen of rookgasafvoer. De vereiste afvoerhoogte voor natuurlijke afvoer verschilt voor verschillende hellingshoeken en afstanden tot de nok, maar is minimaal 0,5 m boven nokhoogte. Hoe verder van de nok, hoe hoger de afvoer boven de nok moet uitkomen. Boven het huis is een trechtervormig gebied weergegeven in wit. Voor bestaande gebouwen geldt de NEN 8757. De eisen hangen af van de hellingshoek van het dak. Als de dakhelling groter is dan 23 graden, dan moet de afvoer hoger zijn. De minimale afvoerhoogte wordt beïnvloed door de helling van het dak en de plaats van de schoorsteen.
Het kennisdocument "Gezondheids- en hindereffecten door houtkachels van particulieren" van de Stichting Advisering Bestuursrechtspraak (STAB) biedt een uitgebreide toelichting op de vereisten. Voor bestaande schoorstenen zijn er situaties waarbij de rookgassen onder de nokhoogte mogen worden afgevoerd. Bij de installatie van een nieuwe schoorsteen op een lage aanbouw, gelden aanvullende eisen. Een vuistregel is dat de pijp bijna moet reiken tot de nokhoogte van het aangrenzende gebouw, waarbij de uitmonding maximaal 10 graden lager mag liggen. Een gemeente kan de installatie of aanwezigheid van houtkachels niet verbieden. Ook kan een gemeente geen lokale eisen stellen aan het keuren en installeren van een houtkachel. Is aan de technische eisen uit het Bbl voldaan? Dan mag een kachel geplaatst worden. Wél kan een gemeente het gebruik van houtkachels beïnvloeden. De gemeente kan bijvoorbeeld in het omgevingsplan regels stellen om nadelige gevolgen van die rookgassen te voorkomen of te beperken.
Regels en normen die van toepassing zijn
Het correct bepalen van de afvoerhoogte van rookgassen is essentieel voor de veiligheid en het comfort van bewoners. In het Bbl staan onder meer technische regels voor het (ver)bouwen en gebruiken van een woning. In paragraaf 4.3.8 staan eisen voor de afvoer van rookgas en de toevoer van verbrandingslucht. Een bouwwerk met een (hout)kachel of open haard moet de juiste voorzieningen hebben, zodat de kwaliteit van de binnenlucht niet nadelig is voor de gezondheid (artikel 4.134). Dit volgt uit artikel 4.138, lid 3 en 4 van het Bbl en artikel 5.16 Bbl. Voor een houtkachel, pelletkachel of open haard is een gevelafvoer dus niet toegestaan. Artikel 4.138 lid 1 Bbl schrijft ook een minimale verdunningsfactor voor de rook van verbrandingstoestellen voor. Voor bestaande bouw geeft het Bbl minder specifieke voorwaarden aan de plaats van de rookgasafvoer. Artikel 3.76 Bbl verwijst naar NEN-norm 8757. Bij toepassing van de NEN-norm 2757-1 is de vereiste afvoerhoogte minimaal 0,5 meter boven nokhoogte, afhankelijk van de dakhelling en de plaats van de schoorsteen. Een toelichting daarop staat in het kennisdocument Gezondheids- en hindereffecten door houtkachels van particulieren van de Stichting Advisering Bestuursrechtspraak (STAB), dat in 2024 geactualiseerd is.
Nieuwe schoorstenen en lage aanbouw
Let op: voor een nieuwe schoorsteen op een (lage) aanbouw gelden aanvullende eisen, omdat de bestaande gevel als 'belemmering' geldt voor de stromingsrichting van de rookgassen. De schoorsteen moet dan hoog genoeg zijn om de rook te laten wegstromen. De benodigde hoogte hangt af van de precieze situatie, maar dat kan metershoog boven het dakvlak zijn. In NEN2757 staat meer informatie (paragraaf 5.2.2). Een grove vuistregel is dat de pijp bijna moet reiken tot de nokhoogte van het dak van het aanliggende gebouw (de uitmonding mag in een hoek van 10 graden lager liggen). Een installateur moet deze regels toepassen.
Gasafvoer: Deel 1 - Voorschriften voor afvoeren en schoorstenen
Nieuwe kachels en Europese regelgeving
Voor nieuwe kachels geldt in Europa sinds januari 2022 een strenger productbeleid (Ecodesign-verordening, bijlage II). Er mogen alleen toestellen op de markt komen die aan de typekeureisen voldoen. Een gemeente kan de installatie of aanwezigheid van houtkachels niet verbieden. Ook kan een gemeente geen lokale eisen stellen aan het keuren en installeren van een houtkachel. Is aan de technische eisen uit het Bbl voldaan? Dan mag een kachel geplaatst worden. Wél kan een gemeente het gebruik van houtkachels beïnvloeden. De gemeente kan bijvoorbeeld in het omgevingsplan regels stellen om nadelige gevolgen van die rookgassen te voorkomen of te beperken.
De oogmerken van het Bbl en het omgevingsplan kunnen verschillen. Afhankelijk van het oogmerk kunnen gemeenten daarom soms toch regels stellen, die het Bbl aanvullen. Dit geldt bijvoorbeeld bij houtstook. De regels uit paragraaf 4.3.8 Bbl richten zich in de eerste plaats op de eigen gezondheid en de veiligheid van de gebruiker van een woning of ander bouwwerk. Een schoorsteen die hier niet aan voldoet, mag in het werkingsgebied van deze regel niet gebruikt worden voor houtstook.
Rookkanalen en uitvoering
De regels voor een rookkanaal staan in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl, voorheen Bouwbesluit 2012) en de norm NEN 2757-1. In het kort: het rookkanaal moet brandveilig zijn, minimaal 1 meter boven het hoogste punt van het dak uitkomen, op minimaal 1 meter van de perceelgrens liggen en voldoende afstand houden tot brandbare materialen. Kachelconcurrent is je partner voor het aanleggen van een rookkanaal. Weet je al hoe je het rookkanaal wilt opbouwen? Hoogte van de uitmonding: minimaal 1 meter boven het hoogste punt binnen een straal van 3 meter. Op een schuin dak neem je de nok mee als hoogste punt, dus in veel gevallen is de hoogte-eis al snel gehaald door het rookkanaal vlak bij de nok uit te laten komen. Omdat een plat dak geen nok heeft, bepalen de naastliggende objecten hoe hoog je rookkanaal plat dak moet worden. In de praktijk komt een rookkanaal door een plat dak hierdoor meestal tussen de 1 en 2 meter boven het dak uit. Sinds 1 januari 2024 vervangt de Omgevingswet het oude Bouwbesluit 2012. De technische regels voor rookkanalen staan nu in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). De eisen zelf zijn inhoudelijk niet veranderd: het rookkanaal moet dicht zijn, geen rookterugslag veroorzaken en de constructie van de woning mag er niet onveilig door worden.
Elk rookkanaal krijgt een classificatie, bijvoorbeeld T600 N1 D V2 L50060 G50. Alle rookkanalen van Kachelconcurrent zijn T600 gecertificeerd. Een rookkanaal voor een houtkachel of pelletkachel is in de meeste gevallen vergunningvrij. Een vergunning is wel nodig bij een monument, bij afwijking van het bestemmingsplan of wanneer een schuur of garage in gebruik wordt genomen als woning. Sommige gemeenten vragen voor een rookkanaal langs de gevel een melding Bouw- en Woningtoezicht. De 1 meter afstand tot de perceelgrens is de wettelijke ondergrens. Daarnaast kan de gemeente handhaven op basis van het hinderartikel als buren aantoonbaar last hebben van rook. Binnenshuis bepaalt het type pijp de minimale afstand tot brandbare materialen zoals hout, gips, isolatie en dakbedekking. Niet zeker welke pijp bij jouw situatie hoort? De regel achter omkokering is simpel: brandbare materialen mogen nooit dichter bij het rookkanaal zitten dan de minimale afstand van het product. Voor onze dubbelwandige rookkanalen is die afstand 7 cm. Kun je die 7 cm niet los houden, dan los je het op met een omkokering.
Je mag in Nederland een rookkanaal zelf plaatsen. Let wel op: je bent dan zelf verantwoordelijk voor een correcte installatie. Verzekeraars kunnen bij schade eisen dat je aantoont dat het rookkanaal volgens de NEN normen is geplaatst. Twijfel je over een onderdeel van de installatie? Een pelletkachel heeft een lagere rookgastemperatuur dan een houtkachel, maar de regels rond hoogte, afstand tot de perceelgrens en uitmonding zijn hetzelfde. De diameter ligt meestal op 80 mm in plaats van 130 of 150 mm. Meestal niet. Een rookkanaal voor een houtkachel of pelletkachel is vergunningvrij zolang de uitmonding 1 meter van de erfgrens ligt en de draagconstructie niet wordt gewijzigd. De uitmonding moet minimaal 1 meter boven het hoogste punt liggen binnen een straal van 3 meter. Op een plat dak is dat meestal het dakvlak zelf, maar een dakopbouw, lichtkoepel of hoger buurpand telt ook mee. De uitmonding moet minimaal 1 meter van de perceelgrens liggen. Ja, zodra brandbare materialen dichter dan de voorgeschreven afstand bij het rookkanaal komen. Voor onze dubbelwandige rookkanalen is die afstand 7 cm. Bij een enkelwandige RVS kachelpijp en een dikwandige zwarte kachelpijp is de minimale afstand 20 cm rondom. Bij een dubbelwandig geïsoleerd rookkanaal volstaat 7 cm. Een rookkanaal moet zo veel mogelijk vertical lopen. Een horizontaal stuk mag maximaal 2 meter zijn en mag maximaal 2 bochten van 45 graden hebben.
Ja, dat mag. Je bent dan wel zelf verantwoordelijk voor een correcte installatie volgens NEN 2757-1. De regels rond rookkanalen zijn op hoofdlijnen duidelijk, maar elke situatie is anders. Twijfel je over de minimale hoogte, de afstand tot de buren of de juiste opbouw van je rookkanaal? Wilt u een houtkachel installeren? Dan heeft u een goed functionerende rookgasafvoer nodig. Heeft u nog geen schoorsteen of rookkanaal? Lees op deze pagina welke regels er gelden voor de hoogte van de schoorsteen en de afstand tot andere objecten.
Hoogte schoorsteen houtkachel: De hoogte van het rookkanaal bij nieuwbouwwoningen en bij verbouwingen zijn vastgelegd in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) en NEN-norm 2757-1. Deze regels zijn opgesteld om overlast van rook voor uw buren, of andersom natuurlijk, te voorkomen, de luchtkwaliteit te beschermen en brandgevaar te voorkomen. Voor nieuwbouwwoningen en bij verbouwingen gelden de volgende regels voor een schoorsteen die aangesloten is op een houtkachel. Een uitmonding van een voorziening voor de afvoer van rookgas voor een verbrandingstoestel voor vaste brandstoffen ligt boven het dakvlak. In andere woorden, de schoorsteen moet dus boven het dakvlak uitkomen. De vereiste afvoerhoogte van het rookkanaal is minimaal 0,5 meter boven nokhoogte. Dit is wel afhankelijk van dakhelling en plaatsing van de schoorsteen. Exacte informatie hierover kunt u lezen in dit document van de Stichting Advisering Bestuursrechtspraak. Daarnaast moet de uitmonding van het rookkanaal hoger zijn dan elk dakvlak of obstakel binnen een straal van 10 meter. Is het huis van uw buren hoger dan uw eigen huis? Dan moet u hiermee dus rekening houden met de hoogte van uw schoorsteen.
Wat is de verplichte hoogte van een schoorsteen voor een houtkachel op een plat dak? Voor een rookgasafvoer op een plat dak geldt de hierboven beschreven regelgeving. De vereiste hoogte is minimaal 0,5 meter. Ook moet de uitmonding van de schoorsteen hoger zijn dan andere gebouwen binnen een straal van 10 meter.
Moet een schoorsteen boven de nok uitkomen? Die vraag krijgen we wel eens van klanten. Het antwoord is dus in principe ja voor schoorstenen van nieuwbouwwoningen en verbouwingen, maar wel afhankelijk van dakhelling en plaatsing van de schoorsteen. Voor reeds bestaande schoorstenen mag de rook in sommige gevallen wel onder nokhoogte worden afgevoerd. Ook dit is weer afhankelijk van de hellingshoek en de plaats van de schoorsteen. Dit is vastgelegd in de NEN-norm 8757.
Rookkanaalafstanden en plekken
- Afstand schoorsteen tot buren: Een boven het dakvlak gelegen uitmonding van een afvoervoorziening voor rookgas voor een niet-gasgestookt verbrandingstoestel ligt op een afstand van ten minste 1 m van de bouwwerkperceelsgrens.
- Afstand tot perceelgrens: De uitmonding moet minimaal 1 meter boven het hoogste punt liggen binnen een straal van 3 meter.
- Plat dak: Bij plat dak ligt het hoogste punt meestal op het dakvlak zelf; als er een dakopbouw of hoger buurpand is, telt dit ook mee.
- Dubbelwandige vs enkelwandige pijpen: Voor dubbelwandige rookkanalen geldt vaak 7 cm afstand tot brandbare materialen; enkelwandige rookkanelen vereisen verschillende minimale afstanden afhankelijk van materiaal (20 cm rond).
Een rookkanaal mag verticaal lopen; een horizontaal stuk mag maximaal 2 meter zijn en mag maximaal 2 bochten van 45 graden hebben. Je bent verantwoordelijk voor een correcte installatie volgens NEN 2757-1. De regels rond rookkanalen zijn duidelijk, maar elke situatie is anders; bij twijfel over minimale hoogte, afstand tot buren of opbouw, neem contact op met een specialist.
tags: #hoogte #schoorsteen #tegelen