Spinnen kunnen een bron van overlast zijn, zeker als ze in grote getale verschijnen. Er wordt weleens gezegd dat er in een gemiddelde woning circa 1.500 spinnen aanwezig zijn. Het gehele jaar kunnen spinnen actief zijn, maar hun activiteit neemt toe bij warmer weer en vooral in de herfst. Vanaf eind augustus of begin september komen ze weer tevoorschijn op zoek naar een partner. Hooiwagens daarentegen zijn onschadelijk spinachtig dier en leven vooral buiten; ze zijn nuttige opruimers die insecten eten.
Wat zijn spinnen en welke soorten komen most voorkomend voor in huis?
Spinnen (Araneae) zijn kleine dieren die behoren tot de klasse van spinachtigen (Arachnida). Spinachtigen hebben acht poten en hebben geen antennes, maar wel twee voelsprieten (palpen) en twee uitstekende kaken (cheliceren). In de Benelux zijn circa 700 spinnenoorten bekend; de gewone huisspin, grote huisspin, kruisspin, trilspin, wolfspin, vioolspin, springspin, trechterspin en kogelspin zijn de bekendste. De meeste spinnen in huis zijn ongevaarlijk voor mens en dier.
De drie vaakst waargenomen huisspinensoorten zijn:
- Gewone huisspin (Eratigena atrica) - vrouwtjes circa 18 mm, mannetjes circa 15 mm; bruin van kleur met drie lichte vlekken op het kopborststuk en zes op het achterlijf; lange poten tot 45-55 mm. Leeft vooral in huizen; maakt trechtervormige webs in hoekjes, schuren en kelders.
- Trilspin (Pholcidae) - lichaam 2-10 mm, poten tot 50 mm; grijs, bruin of groen; warrige spinnenwebben in hoeken, onder plafonds en achter meubels; kenmerkend trillen bij verstoring.
- Kruisspin (Araneus diadematus) - vrouwtjes 12-17 mm, mannetjes 5-10 mm; geel- tot roodbruin met witte kruismarkeringen; een wielvormig web tussen planten of takken.
Hoofdboodschap: de meeste spinnen in huis zijn ongevaarlijk; ze vermijden contact met mensen en bijten zelden. In Nederland komen geen giftige spinnen voor die gevaarlijk zijn voor mensen of huisdieren, al kan een beet irritatie veroorzaken. De spin onderscheidt zich van insecten door acht poten en twee delen van het lijf; het web staat vaak centraal in de manier waarop ze prooi vangen.
Zijn spinnen echt schadelijk en wat kun je doen tegen spinnen in huis?
Insecticiden mogen in Nederland niet tegen spinnen worden gebruikt, omdat spinnen geen insecten zijn. Spinnen vallen onder beschermde diersoorten in de flora- en faunawet; er zijn wel verschillende middelen en methodes om spinnen te bestrijden of te weren, maar nooit met gewoon insecticiden tegen spinnen.
Effectieve bestrijdingsmethodes zonder doden omvatten:
- Insectenval met kleefplaat om kruipende insecten (en daarmee spinnen) te vangen.
- Insectenverjager die ultrasoon geluid of elektromagnetische velden produceert; spinnen zijn gevoelig voor trillingen, hoewel ze geen gehoor hebben.
- Spinnenverjagen met gifvrije sprays die oppervlakken onaantrekkelijk maken en spinnenwebben verwijderen; bestaande producten zoals Bio Kill (gifvrij) zijn toegankelijk.
- Spinnen vangen met een spinnenvanger of een glas en plaatje, en daarna buiten loslaten.
- Diervriendelijke hulpmiddelen zoals Isotronic diervriendelijke insectenvanger en Wildbird BugAway om grotere spinnen op afstand te houden.
- Azijn als afschrikmiddel; witte azijn kan direct tegen spinnen werken en kan verdund worden met water in een spuitfles.
- Pepermuntolie kan helpen om spinnen af te weren; indien mogelijk, gebruik een plantenspuit in de buurt van spinnenwebben.
Hoofdstrategie: bestrijding draait om voorkomen en weren, niet om doden. Spinnen spelen namelijk een rol in het ecosysteem door insecten te eten en zo de biodiversiteit te helpen behouden. Als het echter ernstig wordt, kan een professionele bestrijder worden ingeschakeld.
Hoe kun je spinnen voorkomen en beperken in huis en tuin?
- Maak favoriete spinnenplekjes goed schoon met een plumeau of stofzuiger; een web kapot maken houdt geen spin tegen om op dezelfde plek nieuw web te bouwen.
- Houd insecten buiten door ’s avonds licht uit te doen en ramen af te sluiten; voorkom rottend fruit en ruim vuilnis regelmatig op.
- Maak de omgeving van je huis vogelvriendelijk; vogels jagen op insecten en spinnen, wat de populatie natuurlijk kan beperken.
- Gebruik natuurlijke afschrikmiddelen zoals azijn of muntolie; spuit azijn in de buurt van spinnenplekken en gebruik muntolie als spray.
- Verzeker dat er geen openingen zijn; breng horren aan en sluit naden en kieren af; gebruik zacht licht in de tuin zodat geen extra insecten worden aangetrokken.
- Beperk vocht en stilstaand water in de tuin; droogte of vocht trekt spinnen aan, afhankelijk van het soort.
- Verwijder dode bladeren en tuinafval die insecten aantrekken; voer de bestrijding structureel uit bij massale overlast.
Als je last hebt van spinnen in het huis, is het advies om eerst te proberen de populatie te reguleren door insecten te verwijderen en aantrekkelijke woonplekken te minimaliseren. Een spinnenvrij huis bestaat niet volledig; spinnen zijn meestal nuttig maar kunnen voor overlast zorgen. Een professionele bestrijder kan helpen bij onderzoek en een plan voor aanpak in jouw buurt.
Hooiwagen: aparte maar ongevaarlijke spinachtige in huis en tuin
De hooiwagen is geen echte spin en vormt geen bedreiging voor mensen of huisdieren. Hij heeft extreem lange poten en een klein, rond lichaam. De hooiwagen voedt zich met kleine insecten en dode dierenresten en verspreidt geen spinnenwebben of gif; hij overwintert meist als eitje in de bodem. Voorkomen van binnenkomst gebeurt door kieren en naden te dichten, horren te plaatsen en chemische bestrijdingsmiddelen te vermijden. Het bestrijden van hooiwagens is niet nodig en ook niet gewenst; ze zijn nuttig in het ecosysteem.
Praktische hulpmiddelen en opties
Hieronder enkele hulpmiddelen die in de praktijk handig kunnen zijn. Let op: gebruik altijd volgens de verpakking en respecteer de wetgeving.
- Web Free Spray: een spray die spinnen en andere insecten op afstand houdt zonder doden; geschikt voor gevels, raamkozijnen en verlichting.
- Isotronic vanger of diervriendelijke insectenvanger: vangt spinnen en andere kleine dieren levend buiten weer loslaat.
- Wildbird BugAway: lange uitvouwbare werktuig (36 of 72 cm) om grotere spinnen veilig te vangen en buiten los te laten.
Spinnen in huis beperken heeft vooral te maken met het beperken van insecten en het dichten van openingen. Als je twijfelt over de juiste aanpak of als het probleem aanhoudt, kun je een lokale ongediertebestrijder raadplegen.